Adnewyddu'r Hen Aelwyd

Cynhaliwyd seremoni arbennig yn ddiweddar i ddathlu cwblhau prosiect Antur Stiniog, efo cefnogaeth Cyngor Gwynedd. 

Mae adeilad Yr Aelwyd bellach wedi’i drawsnewid yn ganolfan gymunedol ac ieuenctid fodern ar gyfer y dref. Mae'r adeilad (Aelwyd yr Urdd gynt) wedi bod yn ganolbwynt i weithgareddau cymdeithasol ers degawdau, gan gynnal dawnsfeydd, cyngherddau, aelwyd ac adran yr Urdd, boreau coffi, a mwy. Fodd bynnag, oherwydd dirywiad sylweddol yng nghyflwr yr adeilad, bu’n rhaid rhoi’r gorau i’w ddefnyddio.

Dafydd Wigley yn rhoi sgwrs am yr ymgyrch iawndal llwch y chwarelwyr. Llun BroCast Ffestiniog

 

Fel rhan o weledigaeth Antur Stiniog i adfywio canol y dref, manteisiwyd ar gyfle i fuddsoddi yn Yr Aelwyd, gan sicrhau ei ddyfodol fel adnodd cymunedol gwerthfawr.

Dywedodd Hefin Hamer, Cadeirydd Antur Stiniog: 

“Mae gwaith eiddo Antur yn cynnig cyfle i ni adnewyddu asedau sy'n hanfodol i'n cymuned ni, gan fod yr adeilad yn adnodd pwysig ar gyfer ein dyfodol. Mae hyn yn creu gofodau lle gall pobl ifanc Ffestiniog, ynghyd â rhwydwaith o fentrau cymunedol a chymdeithasau, wneud defnydd o'r Aelwyd. Rydym yn edrych ymlaen at weld mudiadau'n dychwelyd ac yn cynnig cyfleoedd yma yng nghalon y dref. Fel Cadeirydd Antur Stiniog, hoffwn ddiolch i Gyngor Gwynedd, trwy’r prosiect Llewyrch o’r Llechi am y cyfle i greu hwb arloesol ynni effeithlon sy'n dathlu ein treftadaeth a rhoi lle i ddyfodol ffyniannus.”

Paneli egni haul, a blychau nythu gwennol ddu. Rhai o elfennau amgylcheddol yr aelwyd ar ei newydd wedd.  Llun Paul W

Mae’r cynllun yn rhan o gyfres o welliannau yn deillio o ddynodiad Safle Treftadaeth y Byd Tirwedd Llechi Gogledd Orllewin Cymru, sy’n defnyddio’r statws byd-eang hwn i ysgogi datblygiad economaidd a chymdeithasol. Ymhlith y buddsoddiadau pellach yn yr ardal mae:

1. Ardal aml-chwaraeon newydd yn Y Parc – adnodd rhad ac am ddim ar gyfer y gymuned gyfan.

2. Murlun llechi trawiadol yng nghanol y dref yn darlunio elfennau hanesyddol megis y llwybr igam-ogam, tomennydd llechi, Melin Maenofferen a’r car gwyllt, wedi ei gwblhau gan gwmni lleol Original Roofing Company,

3. Llwybr teithio llesol Newydd rhwng y dref a Llechwedd, gan wella diogelwch i gerddwyr a beicwyr ar hyd yr A470.

Mae cynlluniau pellach ar y gweill gan Antur Stiniog, gan gynnwys ail-ddatblygu Siop Ephraim a Chaffi Bolton yn asedau cymunedol, ynghyd â gwelliannau i isadeiledd y dref gan Gyngor Gwynedd- megis arwyddion, biniau a meinciau newydd. 

Dywedodd y Cynghorydd Medwyn Hughes, Aelod Cabinet Economi a Chymuned Cyngor Gwynedd:

“Mae’n bleser gennym fedru cefnogi ymdrechion adfywio fel hyn yn y dyffrynnoedd llechi, trwy alluogi cymunedau i ymfalchïo yn eu treftadaeth dra hefyd yngwneud gwahaniaeth gweledol positif i ganol trefi.

 

Mae buddsoddiadau o’r fath yn cyfrannu at dwf cymunedau bywiog lle gall pobl ifanc fwynhau, datblygu a ffynnu. Maent yn rhan allweddol o’n diwylliant i’r dyfodol.”

Fel rhan o ddathliadau agor Yr Aelwyd ym Mlaenau Ffestiniog, cynhaliwyd cyfarfod arbennig nos Wener, 24 Hydref, pan ddaeth Dafydd Wigley i adrodd hanes y frwydr, dros ddegawdau, i sicrhau iawndal i'r chwarelwyr a'u teuluoedd yn sgil yr effaith a gafodd llwch llechi ar eu hiechyd. Testun a achosodd poen a phryder i nifer fawr o deuluoedd yn yr ardal dros y blynyddoedd

Am ragor o wybodaeth am Safle Treftadaeth y Byd Tirwedd Llechi Gogledd Orllewin Cymru ewch i: www.llechi.cymru

- - - - - - 

Addasiad o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Tachwedd 2025 (heb y lluniau uchod)