Gwobr Tir Na n-Og

Llongyfarchiadau mawr iawn Lleucu Gwenllian! 

Ei nofel graffig Gwen ac Arianrhod enillodd gategori uwchradd Gwobrau Tir na n-Og eleni! 

Cafwyd prynhawn braf iawn yn Seremoni Gwobrau Tir Na n-Og Cyngor Llyfrau Cymru yn Eisteddfod yr Urdd, Môn. 

Llongyfarchiadau mawr i bob awdur ar y rhestrau byrion, ond yn arbennig i Lleucu Gwenllian o’r Blaenau ddaeth i'r brig yn y categori Uwchradd efo'i nofel graffig, Gwen ac Arianrhod. 

Ac yn well byth, mi fydd dilyniant i'r gyfrol yn barod yn fuan - perffaith ar gyfer gwyliau'r haf!*

Dywedodd Lleucu: “Doeddwn i’n methu coelio fod Gwen ac Arianrhod wedi cael ei dewis i fod ar restr fer Tir na n-Og eleni, felly roedd darganfod bod y gyfrol wedi ennill yn deimlad swreal – mae ’na gymaint o awduron a darlunwyr dwi’n eu hedmygu wedi ennill y wobr, felly dwi jyst yn methu coelio’r peth! 

Roedd sgwennu a darlunio Gwen ac Arianrhod yn llafur cariad, ac yn broses wnaeth wir wthio fy ngallu fel darlunydd, felly mae’n gymaint o anrhydedd fod y llyfr yn cael y fath gydnabyddiaeth.”

Dywedodd Rhys Dilwyn Jenkins, cadeirydd y panel beirniaid: “Roedd y panel oll yn gytûn fod y stori hon yn torri tir newydd ymhlith llyfrau Cymraeg. Mae ffurf a dyluniad y stori yn greadigol ac yn trafod pynciau amrywiol mewn ffordd afaelgar. 

Mae’r stori’n plethu’r hen a’r newydd ac yn cael ei hadrodd ar ffurf darluniau, ac rydyn ni’n profi emosiynau di-ri trwyddi draw – a hynny gydag ychydig iawn o eiriau ar y tudalennau! Rhaid canmol y creadigrwydd a’r sgìl oedd eu hangen i ddod â’r stori hyfryd hon yn fyw; mae’n cyfrannu at gyfeiriad llenyddiaeth Gymraeg gyfoes ac yn creu rhywbeth modern i ddarllenwyr ei ddarllen a’i fwynhau.”

* Mae ail-argraffiad o Gwen ac Arianrhod yn y siopau rwan, ond hefyd mae'r ail lyfr yn y gyfres: Gwen ac Arianrhod, 2: Cantre'r Gwaelod allan hefyd!

- - - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2026

 Ychydig eiriau... dweud cyfrolau 

Ysgolion Creadigol GwyrddNi

Fel rhan o gynlluniau Gwanwyn GwyrddNi, mae Ysgolion Creadigol GwyrddNi wedi bod yn cefnogi pobl ifanc ym Mlaenau Ffestiniog i gyfathrebu’n greadigol am newid hinsawdd. Wedi llwyth o waith cyffrous, mae rownd un o’r prosiect wedi dod i ben, ac mae un peth yn enwedig wedi dod o’r prosiect. Mae pobl ifanc ar draws 5 o ardaloedd GwyrddNi wedi dewis creu pethau gwahanol – ac mae LOTOBOT wedi ymddangos ym Mro Stiniog! 

Peidiwch a phoeni os nad yw’r enw LotoBot yn golygu unrhyw beth i chi, dyma Agi o Ysgol y Moelwyn i esbonio:

“LotoBot yw ein cynrychiolydd ar gyfer newid hinsawdd ym Mro Ffestiniog. Fe’i gynlluniwyd gennym ni i gynrychioli popeth yn ein hardal leol, a dyna pam mae LotoBot yn edrych fel hyn”

Mae’r broses o gymryd rhan wedi bod yn bwysig i bobl ifanc Ysgol y Moelwyn, sydd yn teimlo fel eu bod nhw ddim yn cael eu clywed ar faterion newid hinsawdd. 

Fe soniodd Gethin, disgybl yn y Moelwyn pam ei fod o’n gweld hi’n bwysig gweithredu: 

“Mae’n bwysig i weithredu ar newid hinsawdd oherwydd bod hi’n broblem enfawr a bysa pobl yn gallu gwneud rhywbeth i helpu trwy wneud y pethau bychain”

Mae’r prosiect hwn wedi ysbrydoli staff GwyrddNi ac Ysgol y Moelwyn, sydd wedi rhoi’r cyfle i adael i’r bobl ifanc redeg yn wyllt a’u syniadau. Dywedodd Ed Roberts (Athro Daearyddiaeth Ysgol y Moelwyn):

“Rydym yn hynod o ddiolchgar i GwyrddNi am gyd-weithio efo’r ysgol. Mae’r prosiect efo Buddug Roberts wedi bod yn fuddiol ofnadwy i’r plant sydd wedi cymryd rhan, gan eu bod nhw wedi creu perthnasau arbennig efo’i gilydd ac wedi cyd-weithio’n agos o dan ei harweiniad i greu ffordd greadigol o ledaenu eu neges am newid hinsawdd ac yr amgylchedd i’r gymuned leol."

Dywedodd Nina Bentley, hwylusydd cymunedol GwyrddNi hefyd 

“Mae wedi bod yn llawenydd ac yn addysg bod yn rhan o’r gwaith hwn yn datblygu! Mae LotoBot wedi dod yn ardderchog ar gyfer lleisiau plant wrth feddwl am eu hardal a’u dylanwad eu hunain. Maen nhw eisiau gweld lle gwyrddach, gyda mwy o goed, planhigion ac anifeiliaid a mwy o HWYL! Mae ganddyn nhw synnwyr craff o gyfiawnder cymdeithasol a natur a gallwn ni i gyd ddysgu a dylunio o amgylch hynny.”

Doedd y gwaith hwn ddim yn bosib heb gefnogaeth anhygoel Buddug Roberts, arbenigwr mewn ysgrifennu creadigol ac ymarfer theatr, a Mari Gwent, artist sy’n arbenigo mewn dyluniadau 3D. Wrth addlewyrchu ar weithio gyda phobl ifanc ym Mlaenau, dywedodd Buddug 

“Mae LotoBot yn greadur aml-haenog a hynny ar lefel diriaethol a haniaethol. Roedd creu LotoBot efo’r bobl ifanc yn broses arbennig o wylio’r cyfan, eu teimladau, eu pryderon a’u gobeithion yn dod at ei gilydd i lunio’r cymeriad digri a difrifol yma.”

Arddangoswyd LotoBot yng nghyntedd Llyfrgell y Blaenau, a bydd y gwaith yn parhau eleni felly cadwch olwg allan am anturiaethau nesaf LotoBot! 
- - - - - - - - - 

Ymddangosodd yn rhifyn Ebrill 2026

 

Ychydig eiriau... Dweud cyfrolau

Hanes lansio nofel graffeg newydd Lleucu Gwenllian

Cafwyd lansiad hyfryd i nofel raffeg newydd yr awdur a’r darlunydd lleol Lleucu Gwenllïan yn Siop yr Hen Bost ym mis Medi. 

Mae Lleucu bellach yn byw yng Ngogledd Macedonia, a daeth hi a’i gŵr, Dime, draw i ddathlu cyhoeddi Gwen ac Arianrhod (Gwasg Carreg Gwalch). 

 

Diolch i Lleucu am dreulio diwrnod cyfan yn darlunio Gwen ac Arianrhod ar ffenest y siop cyn y noson.

 

Stori i bobol ifanc yw Gwen ac Arianrhod, ond mae hi’n apelio at ddarllenwyr a charwyr celf o bob oed, mewn gwirionedd. 

 

Dilyna hanes Gwen wrth iddi symud i ysgol newydd yng Nghricieth, a gadael ei bywyd yng Nghaerdydd a’i ffrind gorau, Non. Mae bywyd ddigon diflas, y tywydd yn wael ac mae hi bellach wedi datblygu ffobia o nofio. Ond daw newid byd pan mae hi yn cyfarfod Arianrhod, tywysoges Cantre’r Gwaelod un diwrnod ar lan y mor. 

Ymunodd Delyth Medi, un o olygyddion Gwasg Carreg Gwalch, a’r noson er mwyn holi ’chydig ar Lleucu am y nofel, ei hysbrydoliaeth a’r broses o fynd at i sgrifennu a darlunio. Holwyd hi hefyd am y themau dwys yn Gwen ac Arianrhod, sy’n cyffwrdd ar gyfeillgarwch, galar a’r trafferthion o dyfu fyny. Roedd hi’n ddifyr iawn clywed Lleucu yn siarad am sut mae hi’n mynd ati i ddarlunio a siapio’i straeon.

Braf iawn clywed bod ail nofel raffeg ar y ffordd, yn ddilyniant i Gwen ac Arianrhod. Diolch i bawb am ddod i’w gwneud hi’n noson gartrefol a llwyddiannus.      CD

Dyma lyfr sy’n torri tir newydd yn y Gymraeg. Mae’r nofel graffig hon gan Lleucu Gwenllian a Gwasg Carreg Gwalch yn wledd i’r llygad. 

Drwy gydol y 74 tudalen, rydym yn cael ein tywys yn sensitif drwy gyfres o emosiynau: galar, tristwch, hapusrwydd, pryder, rhyfeddod … ac mae uniaethu â’r cymeriadau yn hawdd, diolch i’r darlunio gwych. Heb fawr ddim geiriau ysgrifenedig, mae’r nofel yn dweud cyfrolau. Bydd yn sicr yn ffordd o gael cynulleidfa ffresh i fwynhau llenyddiaeth Gymraeg, yn ogystal â dod ag elfen newydd i’r rheinny sydd eisoes yn mwynhau beth sydd gan y maes i’w gynnig. Atodiad perffaith i unrhyw silff lyfrau! 

Hanna Hopwood 

(Rhan o adolygiad a gomisiynwyd gan Garreg Gwalch ar gyfer www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru)

Medrwch brynu’r llyfr yn Siop yr Hen Bost. Pris £9.99 

- - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Hydref 2025

 

Un o Gapeli'r A470

Roedd Capel Peniel (MC), Ffestiniog (gradd II Cadw) yn rhan o’m magwraeth.

Yn ôl Coflein (cronfa ddata ar-lein Cofnod Henebion Cymru) codwyd yr adeilad gwreiddiol yn 1839; ychwanegwyd y galeri yn 1859; ac fe’i helaethwyd i’w ffurf bresennol yn 1879 gan y pensaer Richard Owen, Lerpwl (brodor o’r Ffôr). 

Dyluniodd Owen dros 250 o gapeli Cymraeg yng Nghymru a Lloegr a thros 10,000 o dai teras yn Lerpwl (gan gynnwys y ‘Welsh Streets’ yn Everton, wedi’u henwi ar ôl amryw o llefydd yng Nghymru). Bu farw yn 1891 ac, yn ôl Y Cymro, ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn ei angladd roedd ei fab-yng-nghyfraith, y Dr. W. Vaughan Roberts o Flaenau Ffestiniog.

Rwy’n cofio sôn am ddathlu canmlwyddiant Peniel yn 1939. A phan glywais yn 1998 fod gan Cefyn Burgess arddangosfa o’r capeli ar hyd priffordd yr A470 edrychais ymlaen at ei gweld, gan obeithio byddai un o gapeli Llan yno. Mewn neges ebost ddiweddar dywedodd Cefyn fod yr arddangosfa yn gofnod o deithiau wythnosol rhwng Penmaenmawr a Phenarth, gan roi sylw i ddefnyddiau crai’r adeiladau, eu lliwiau a hanes y twf diwydiannol ac amaethyddol sy’n cael ei ddehongli yn eu steil pensaernïol.

Gan ein bod yn byw yn Yr Wyddgrug, Canolfan Grefftau Rhuthun oedd y man mwyaf cyfleus imi gael cyfle i weld yr arddangosfa. Nid casgliad o ddarluniau confensiyol oedd ynddi ond rhai ar ffurf montage papur, gan gynnwys Peniel. 

Siom imi oedd gweld cylch bach coch ar ei ffram i ddynodi ei fod wedi’i werthu. Ond cytunodd Cefyn i lunio un arall imi. Dyna sydd gennym yn ein cartref, a chyhoeddir y ffotograff ohono yn Llafar Bro gyda’i ganiatâd. Byddai’n dda cael gwybod pwy brynodd yr un oedd yn yr arddangosfa. Efallai bod y person hwnnw yn derbyn Llafar Bro?

Stiwdio 1, Canolfan Grefftau Rhuthun yw cyfeiriad gwaith Cefyn Burgess.

Lisa Lloyd, Yr Wyddgrug 

- - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2025

 

Murlun newydd!

Tudalen flaen rhifyn Ionawr 2025

Ydych chi wedi gweld y murlun llechi newydd ar y Stryd Fawr? Cafodd y mosaig ar dalcen adeilad cyfrifwyr Beatons ei gwblhau ychydig ddyddiau cyn y Nadolig.

Kate Hughes*, ysgolfeistres Rhiwbach ar ddechrau’r 1900au, yw canolbwynt y murlun, sydd wedi’i wneud yn gelfydd gan gwmni lleol yr Original Roofing Company. Hi yw’r unig ferch y mae cofnod ohoni’n defnyddio’r car gwyllt ar droad y ganrif. 

Yn ôl y cofnodion byddai Kate yn cael pàs bob bore yn un o’r wagenni gwag i dop yr inclên uwchben Chwarel Maenofferen ac yna’n cerdded i Rhiwbach. Ar ôl diwrnod o ddysgu, byddai’n cerdded i chwarel Graig Ddu ac yn dod yn ôl lawr i’r dref ar y car gwyllt.

Mae’r murlun newydd wedi cymryd lle’r hen ddarn o gelf lliwgar, oedd wedi dechrau mynd â’i ben iddo, gafodd ei wneud tua 2008 gan yr arlunydd Catrin Williams a disgyblion yr ardal. Yn ogystal â’r car gwyllt, mae haenau llechi yn y graig, amlinelliad y Moelwyn a’r tomenni llechi, a nodau cerddoriaeth – sy’n nod tuag at ddiwylliant y Caban, y bandiau pres a’r eisteddfodau lleol – i’w gweld yn y murlun newydd. Ar waelod y darn, mae [addasiad o] linell enwog** y diweddar Dr Gwyn Thomas am y Blaenau:

‘Breichled o dref ar asgwrn o graig’

Sam Buckley a Kaz Bentham ydy cyfarwyddwr Original Roofing, y ddau wedi bod yn gweithio efo llechi ers iddyn nhw adael yr ysgol.

“Roedd yn dipyn o sialens sut i gyfleu stori diwydiant llechi Blaenau a hynny drwy ddefnyddio’r llechen ei hunan; dwi’n credu inni lwyddo yn y pen draw,” meddai Sam.

Mae’r murlun yn cynnwys rywfaint o ddur a phres, ac eglura Kaz bod defnyddio’r gwahanol ddeunyddiau wedi caniatáu iddyn nhw gyfleu sawl gwahanol agwedd “amlwg a phwysig o stori'r dre”, gan gynnwys stori’r bandiau pres.

Cyngor Gwynedd sy’n gyfrifol am gomisiynu’r gwaith, fel rhan o’u rhaglen Llewyrch y Llechi, gyda’r bwriad o “godi ymwybyddiaeth” o Safle Treftadaeth y Byd Tirwedd Llechi y Gogledd Orllewin. Mae cynlluniau tebyg wedi bod ar y y gweill mewn rhannau eraill o’r sir, gan gynnwys Porthmadog, Penygroes, Bethesda, Llanberis a Thywyn.
- - - - - - - - -

* Mae'r cyfryngau i gyd wedi ei galw yn Kate Griffiths, ond dim ond ar ôl priodi y daeth hi'n Griffiths.  

Hughes oedd hi pan oedd yn athrawes. 

** 'Fe welwch freichled o dref ar asgwrn y graig' ydi'r linell yn y gerdd 'Blaenau' (Ysgyrion Gwaed, Gwasg Gee, 1967)

Gweithio Efo'r Dref Werdd

Megan Elin, Gweithiwr Prosiect Addysgol

Cychwynais hefo'r Dref Werdd yn gweithio rhan amser yn Chwefror 2022 yn gynorthwyydd amgylcheddol hefo Meg Thorman, ein gweithiwr prosiect amgylcheddol. Mi wnes i ddysgu lot yn fy mlwyddyn gyntaf a mwynheais fy hun hyd yn oed mwy! 

Yn fy wythnos gyntaf ddysgais am Rododendrons, ag ers gweithio hefo nhw dwi’n cael trafferth i beidio'u gweld ym mhobman dwi’n mynd. 

Diolch i ariannu gan y gronfa gymunedol loteri genedlaethol mae wedi bod yn bosib i fi weithio gyda'r Dref Werdd a dwi bellach yn weithiwr prosiect addysgol ers blwyddyn, ac yn hapus iawn yn fy rôl newydd hefyd! Mae fy rôl Newydd wedi bod yn hyblyg iawn, a dwi wedi gallu arbrofi a chynllunio rhaglen o ryw fath hefo ysgolion cynradd yn yr ardal leol. 

Hyd at hyn mae pum ysgol wedi cytuno i weithio hefo fi. Rydw i efo disgyblion blwyddyn 3 o bob ysgol bob hanner tymor am flwyddyn, ac mae pob sesiwn yn cynnwys ffocws gwahanol o fewn yr amgylchedd ag y byd rydym yn byw ynddo. 

Dwi’n gobeithio bydd y sesiynau yma yn rhoi'r wybodaeth a’r rhyddid i’r plant ymateb ei hunain ar sut rydym yn gofalu a pharchu’r blaned hon. 

Rydw i hefyd yn cymryd rhan mewn sesiynau Dod Nôl At Dy Goed - dwi wrth fy modd efo’r sesiynau yma, ac wedi helpu trefnu rhai o’r sesiynau casglu sbwriel. Mae gen i dudalen ar Facebook, ‘Casglu a Chysylltu’ sydd yn cynnwys lluniau ‘cyn ac wedyn’ a gwybodaeth am ein digwyddiadau yn yr ardal leol. 

Y nifer gorau rydan ni wedi’u cael hyd yn hyn yw 27 o wirfoddolwyr o bob math o lefydd gwahanol fel Llwybrau Llesiant, Gisda a phob man arall! 

Diolch i bawb sydd wedi cymryd rhan hyd yn hyn, ag mi fydd yna mwy yn dod fyny blwyddyn yma!
- - - - - - -

Erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Chwefror 2024

Celf Calan Gaeaf

Un o’r wynebau newydd ddaeth i gyfarfod blynyddol Llafar Bro yn Y Pengwern fis Medi oedd Einir Haf Davies, ac roedd yn llawn brwdfrydedd a syniadau am gynnwys newydd i’n papur bro. 

Syniadau am sut i ddenu teuluoedd ifanc i gymryd rhan, ac un o’r rheiny oedd cynnal cystadleuaeth i blant i wneud poster Calan Gaeaf, efo’r llun buddugol yn ymddangos yn y papur. Byddwn hefyd yn cynnwys lluniau pawb ar ein gwefan o fis i fis.

Diolch i Einir am ei gwaith arbennig yn denu diddordeb a chynnal y gystadleuaeth mewn amser byr. Diolch hefyd i gefnogwr di-enw am gynnig gwobr fechan y mis hwn. 

Daeth nifer o gynigion ffantastig, ond llongyfarchiadau mawr i Lois Tanner am ennill y mis hwn. Dwi’n siwr y cytunwch chi fod ei phoster hi’n werth ei weld. 

Y tro nesa, Noson Tân Gwyllt fydd thema’r gystadleuaeth. Ewch i dudalen gweplyfr/facebook Einir am y manylion.

Dyma gasgliad gwych o luniau eraill ddaeth i mewn y tro hwn; diolch bawb am eich gwaith caled, yn enwedig Martha Roberts; Hari Jones; Erin Williams; Erin Leaney; ac Aled Mitchelmore.

Deg Uchaf Llafar Bro!

Hwn ydi 'blogbost' rhif 850!

Ers cychwyn cynnal gwefan Llafar Bro, naw mlynedd yn ôl, ym mis Mai 2012, mae wyth gant a hanner o erthyglau wedi ymddangos, fel bod pawb o bedwar ban y byd yn medru cael blas -am ddim- o gynnwys cyfoethog ein papur bro.

Mae'r dudalen ystadegau sydd ar gael i weinyddwr gwefan yn ddifyr iawn, gan ddangos pob math o wybodaeth, o'r llwybrau mwyaf poblogaidd i gyrraedd erthygl (dolen Gweplyfr/Facebook neu chwiliad Gwgl, ac yn y blaen), i'r adeg prysuraf mewn diwrnod pan mae pobl yn darllen. Gallwn hefyd weld o ba rannau o'r byd mae pobl yn ymweld â'r wefan. Fel mae Radio Cymru'n brofi yn rheolaidd, mae yna Gymry ymhob man ar y ddaear, a 'da ni gyd yn gwybod am gyfeillion ac anwyliaid o Fro Stiniog ym mhedwar ban y byd 'tydan. 

Ond mae angen ychydig o ofal wrth ddehongli lleoliad y darllenwyr go iawn, oherwydd gellir priodoli rhywfaint o'r 'traffig' ar y wefan i bots -sef cyfrifiaduron sy'n sganio gwefannau am gyfleoedd i osod hysbysebion, neu i rannu feirws, neu dwyll. 

Mae Rwsia a Twrcmenistan er enghraifft, wedi cofrestru 2 ac 1 ymweliad yr wythnos hon, ac mae ymweliadau o'r Unol Daleithiau braidd yn uchel; ond pwy a ŵyr, efallai mae Cymry alltud ydyn nhw i gyd!

Ystadegau mwy diddorol ydi pa erthyglau sy'n boblogaidd. Ymysg yr 850 mae darnau am hanes, diwylliant, cymuned, pysgota, atgofion, iechyd, gwaith, chwaraeon, celf, yr amgylchedd... yn wir mae'r amrywiaeth eang sydd ar gael yn cynnwys bron bob dim dan haul!

Dyma'r deg uchaf ar hyn o bryd:

Roedd cau Ysbyty Coffa Ffestiniog yn destun teimladau cryf iawn, a fel y gallwch ddisgwyl, erthygl am yr ysbyty, o Ionawr 2015, sydd wedi denu'r nifer mwyaf i'w darllen. Yn wir, mae tair erthygl arall am yr ysbyty a'r pwyllgor amddiffyn yn yr ugain uchaf, cymaint ydi diddordeb pobol Bro Stiniog yn y pwnc dadleuol yma.

Mae pawb yn aros yn eiddgar am newyddion am Ŵyl Car Gwyllt eleni, ar ôl gŵyl ddigidol y llynedd, ac mae'r erthygl am ŵyl 2018 yn ail yn y rhestr; efo erthygl am gymanfa gerddoriaeth werin i gofio Merêd, 'Codi'r to', o Ionawr 2020 yn yr 8fed safle.

Bu Aled Hughes yn garedig iawn ei eiriau am Stiniog ar ei raglen ar Radio Cymru dros y blynyddoedd, a bu'n barod iawn i dderbyn gwahoddiad i sgwennu erthygl wadd yng Ngorffennaf 2018, ac mae ei boblogrwydd yn lleol yn amlwg wrth gyrraedd rhif tri yn y 10 uchaf.

Mae Stolpia ymysg y mwyaf poblogaidd o golofnau rheolaidd y papur, a phennod o gyfres Steffan ab Owain ydi'r mwyaf diweddar o'r top ten, wedi saethu i'r bedwaredd safle mewn cwta chwe wythnos, ers Chwefror eleni.

Bu Llafar Bro yn cynnal cyfresi yn rhifynnau mis Medi cyn y pandemig, gan awduron gwadd ar themâu arbennig, ac un o'r rhain oedd cyfres MYNYDD: mae'r tirlun yn amlwg a dylanwadol iawn ym mywydau pobol dalgylch y papur am nifer o resymau. Mae dwy erthygl o gyfres 2017 yn ymddangos yn y deg uchaf, un ohonynt yn ysgrif hyfryd gan Dewi Prysor am yr hyn mae'r ucheldir yn olygu iddo fo.

'Nôl yng Ngorffennaf 2013 roedd hi'n union 20 mlynedd ers i atomfa Traws ddatgan nad oedd am ail-danio'r adweithyddion, ac felly'n gorfod cau. Yn rhif 6 yn y rhestr, mae Paul Williams yn trafod efo rhai o'i gydweithwyr yno bryd hynny, sut maen nhw'n teimlo erbyn hyn am y cau, ac effeithiau hynny ar ein milltir sgwâr.

Er bod Llafar Bro yn rhoi sylw rheolaidd i'r clybiau pêl-droed a rygbi lleol, erthygl ddifyr gan Dei Mur Jones am Glwb Bocsio Stiniog a llwyddiant un o'r aelodau, o rifyn Tachwedd 2017 ydi'r unig ddarn am chwaraeon yn y 10 uchaf.

Papur i'w ddal yn eich dwylo; i droi'r tudalennau wrth ddarllen, ydi Llafar Bro wrth gwrs, a hir oes i hynny. Ar gyfer y wefan, mae'r erthyglau yn dod o'r rhifynnau diweddar ar y cyfan. Mae ambell erthygl o fis Mawrth er enghraifft yn ymddangos ar y wefan ar ôl cyhoeddi rifyn Ebrill, ac yn y blaen. Mae rhai o'r erthyglau hefyd yn dod o hen rifynnau o'r gorffennol. 

Ond yn achlysurol, mae erthyglau yn ymddangos ar y wefan yn unig, neu ar y wefan yn gyntaf (fel hon yn wir!). Un felly oedd 'Taro'r Post i'r Parad Gl'wad' sy'n rhif un, ac un felly oedd yr erthygl yn safle deg hefyd, 'Mae'r Llechi'n Disgleirio', gan yr artist lleol Lleucu Gwenllian, i gyd-fynd efo cyfres DŴR yn rhifyn Medi 2018. 

Gobeithio fod rhywbeth at ddant pawb ar y wefan yma. Chwiliwch trwy'r adnoddau ar dde eich sgrîn i ganfod cyfoeth o erthyglau amrywiol (defnyddiwch 'web view' os yn darllen ar eich ffôn). Mae 3 ffordd o chwilio:

Coeden Erthyglau:   cofnod fesul mis a blwyddyn o'r holl gynnwys;

Blwch Chwilio:   lle i chi deipio gair neu eiriau i'ch helpu i ganfod pwnc penodol;

Cwmwl Geiriau:   allwedd-eiriau i rannu'r erthyglau yn gategoriau.

Neu, dilynwch ein trwyn yn ôl eich diddordeb neu'ch anian. Mae digon yma i'n cadw'n ddiddan am oriau meithion!

Ar y Gweill gan Antur Stiniog

Mae’n sâff dweud ei bod hi wedi bod yn gyfnod anodd iawn i’r mwyafrif, a 2020 yn flwyddyn andros o ryfedd ar adegau.

Er gwaetha’r sefyllfa yr ydym yn byw ynddi ar hyn o bryd, nid ydym yn brin o newyddion da i rannu efo darllenwyr y fro -ond cyn hynny, fe hoffai aelodau Bwrdd Antur Stiniog ddiolch i’r holl staff am fod mor weithgar, arloesol a phositif- ac am fod mor barod i addasu a derbyn ffyrdd newydd o weithio. Mae’n bwysig nodi yn y fan yma hefyd fod y staff yn hynod o ddiolchgar i aelodau’r Bwrdd am yr holl waith caled ac am yr ymroddiad ddi-ffael mewn cyfnod mor ddigymar.

Yn ystod y cyfnodau clo rydym wedi bod yn datblygu nifer o brosiectau sydd yn mynd i fod o werth i’r gymuned (yn ogystal ag addasu ein gweithleoedd i wneud nhw’n mannau diogel ar gyfer ein cwsmeriaid a’n staff).

Rydym yn hynod o falch a hapus i gyhoeddi fod y ceisiadau wnaethom i Gyngor Chwaraeon Cymru, Cronfa Magnox Socio-Economic a Phartneriaeth Awyr Agored Gwynedd, ac Elusen Freeman Evans Ffestiniog, er mwyn dechrau Clwb Beicio Antur i blant a phobl ifanc rhwng yr oedran o 7-16 wedi bod yn llwyddianus! Derbyniwyd yr newyddion da cyn i ni fynd i mewn i’r cyfnod clo cyntaf, ac er nad ydym mewn sefyllfa i gychwyn y clwb eto oherwydd y pandemig- yr ydym yn barod i fynd, ac yn hynod o frwdfrydig, llawn cyffro ac yn edrych ymlaen yn fawr iawn i gael dechrau cyn gynted ac y gallwn ei wneud yn ddiogel. Yr ydym yn edrych ar ddechrau mor fuan ag sy’n bosibl yn 2021- mi wnawn ni wneud yn siwr ein bod yn cyhoeddi unrhyw ddatblygiadau fel mae nhw’n digwydd ar ein tudalennau cyfryngau cymdeithasol, ac wrth gwrs yn Llafar Bro!

Prif bwrpas Clwb Beicio Antur yw dysgu'r sgiliau i blant a phobl ifanc sydd yn angenrheidiol ar gyfer y math o lwybrau beicio mynydd sydd gennym ar safle Antur. Mi fyddwn yn gwneud hyn drwy ddysgu sgiliau beicio technegol a chodi hyder aelodau’r clwb i fod yn feicwyr medrus trwy fwynhau a chael hwyl! Yn ogystal â hyn, mae gennym 10 beic lawr-allt newydd ac offer diogelwch ar gael i aelodau. Mae hyfforddiant hefyd yn rhan fawr o’r trefniadau, gyda chyfleoedd hyfforddiant Arwain Beics a Chymorth Cyntaf ar gael i bobl lleol sydd yn ymweud â Chlwb Beicio Antur – yr bwriad yw ein bod yn hyfforddi pobl leol i arwain sesiynau'r clwb- a gobeithio wedyn ein bod mewn sefyllfa dda i hyfforddi rhai o'r aelodau ifanc! Eto, byddwn yn cyhoeddi mwy am hyn ac am sesiynau blasu, cyn gynted ac y gallwn gynnal hyfforddiant yn 2021.

 

Yr ail brosiect cyffrous sydd gennym i’w gyhoeddi, yw Prosiect Murlun yn Siop a Thŷ Coffi Antur Stiniog! Mi fydd murlun mawr sydd yn dathlu hanes, diwylliant a threftadaeth y fro yn cael ei baentio ar waliau'r siop ynghanol y dref, dros y misoedd nesaf. Mae’r prosiect yma wedi dod yn sgȋl cais (UNESCO) Safle Treftadaeth y Byd, yn ardaloedd llechi gogledd Cymru. 

Mae Antur Stiniog wedi penodi artist ifanc lleol, Lleucu Gwenllian Williams i ddylunio a phaentio'r murlun. Mi fydd y gwaith celf yn cynnwys themâu treftadaeth a hanes y diwydiant llechi, nodweddion tirwedd ardal Bro Ffestiniog, ac yn cyfleu negeseuon o bositifrwydd tuag at y dyfodol sydd o’n blaenau. 

Rydym yn edrych ymlaen yn fawr iawn i weld gwaith Lleucu yng nghanol y dref! Rhagor o wybodaeth am yr prosiect cyffrous yma i ddilyn yn Llafar Bro yn yr flwyddyn newydd!

Yn olaf, ac i gloi 2020, hoffai Antur Stiniog ddymuno Blwyddyn Newydd Dda i bawb! Hoffwn hefyd fel busnes cymunedol gymryd y cyfle yma i gyd-ddathlu a llongyfarch Llafar Bro ar ei 500fed rhifyn! Llwyddiant penigamp go iawn- lle fydden ni heb Llafar Bro bob mis? Diolch yn fawr iawn i Gymdeithas Llafar Bro am yr holl waith called drwy’r flwyddyn a dros y blynyddoedd am ddarparu'r adnodd pwysig yma i’r Fro a’i ddarllennwyr ehangach: hir oes i Llafar Bro!
-------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Rhagfyr 2020

Dolen i'r diweddariad

'Dathlu' dymchwel tai FRON HAUL

Yn 1998 – cafodd teras o dai -FronHaul- yn Nhanygrisiau eu datgymalu garreg wrth garreg er mwyn eu hail-adeiladu 30 milltir i ffwrdd yn yr amgueddfa lechi. Agorwyd yr atyniad newydd –pedwar tŷ, wedi’u dodrefnu a’u haddurno i adlewyrchu gwahanol gyfnodau yng nghymunedau llechi gogledd Cymru- ym 1999, un mlynedd ar hugain yn ôl.

Oherwydd cyfyngiadau’r gofid mawr, doedd dim posib cynnal gweithgareddau yn yr amgueddfa, felly cynhaliwyd y dathliad ar y we, efo lluniau, ffilmiau, blogio, celf a mwy. Comisiynwyd llawer o gyfraniadau gan bobol Stiniog, gan gynnwys Gai Toms a phlant ysgol Tanygrisiau; yr artist lleol Lleucu Gwenllian, a’r bardd Mirain Rhisiart. 

Rhan o un o luniau Lleucu -tai Fron Haul yn eu cynefin gwreiddiol

Deallwn bod yr Amgueddfa Lechi yn bwriadu gosod panel ddehongli ar safle gwreiddiol y tai, efo gwybodaeth amdanynt, ynghyd â gwaith celf a cherddi Lleucu a Mirain. Mae’n hen bryd, mewn gwirionedd, i rywbeth gael ei wneud yn safle Fron Haul, gan fod Llanbêr wedi cael dau ddegawd o fudd o’r tai –ar draul fe ellid dadlau- Tanygrisiau, sydd wedi gweld y lle’n datblygu’n leoliad blêr, gwag, fyth ers dymchwel y tai.

 

FRON HAUL
gan Mirain Rhisiart, Congl-y-wal

Gwelodd Eryri oes aur y llechi.
Trawsnewid y werin o gaib i gŷn.
Yn nyffryn ‘Stradau, rhesi o feini,
Ymlusga’r rhimyn â‘r graig gyferbyn.
Enfawr fu’r chwyldro, ergyd fu’r chwalfa,
Dirywiad diwydiant, mwy na’i dyfiant.
Tawelwch. Y baracs fu’n segura.
Difrod gan ddwylo diarth, llechfeddiant.
Cyflawni lladrad absen fel llwynog,
Sleifio’n llechwraidd a dwyn o’r Gorlan.
A glaw fu’n llifo o’r llechwedd creigiog,
Trueni mai hyn fu tranc y drigfan.
Rhaid gwarchod ein treftadaeth, mae’n drysor,
Neu diflannu wna, fel llong heb angor.

Daw cyfnod du i darfu – gwêl golau.
Geiriau gobeithiol gŵr gwydn; Elfyn.
Parhau i drigo’r tai mae eneidiau.
Drws llonydd ddaw a cartref i’w derfyn.
Datgymalwyd hwy, cymerwyd sawl dydd
A’u gweddnewid nes nad oedd hoel o draul.
Er yr ail-gartrefwyd yr aelwydydd,
Disgleiriau edefyn ar dîr Fron Haul.
Wrth feddwl am y teuluoedd hynny,
Mae cysylltiad wrth gyffwrdd y meini.
A nghefn at y drws, edrychaf fyny
Ar olygfa gyfarwydd o lechi.
Er fod pellter i gyrraedd Llyn Padarn,
Mi wn y saif y pedwar yn gadarn.

Meddai Mirain ar flog yr Amgueddfa Lechi:
Yn ystod sgwrs efo staff yr amgueddfa, cefais wybod bod Taid wedi bod yn byw yn rhif 3 Fron Haul rhwng 1927 a 1933! Dysgais am fardd lleol hefyd, Elfyn. Rydw i wedi cyfeirio at linell yr ysgrifennodd o tra roedd yn wael ac yn gaeth i’w gartref,

“Hyderaf y câf fel cynt, weld yr haul wedi’r helynt”.

I mi, mae’r linell yng nghyd-destun fy ngherdd yn golygu hyn: er na fydd y diwydiant llechi yn debygol o fod mor llewyrchus ag yr oedd dros y ddwyganrif ddwytha, rydw i’n hyderus o’r potensial sydd gan Cymru i oresgyn rhwystrau a llwyddo fel gwlad fychan.
-----------------------

Addasiad o ddarnau a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2020

Hanes y symud

Cwrdd

Mae’r lle ‘ma’n rhy llwyd,
medda nhw.
Rhy wlyb, rhy lawiog,
rhy ddiflas o lwyd o hyd.

Does dim yma i’w wneud,
medda nhw.
Mor llaith, mor lleidiog,
does unman mwy llwm yn y byd.

Cwrdd â fi ar y copa,
meddaist ti,
ar y darn o dir uwchben y cwmwl,
a gwyliwn y gola’n
chwarae mig efo’r niwl.

Cawn gadw oedfa,
meddaist ti,
gyda’r gwynt yn codi canu
hen emyn o’n cwmpas
wrth i ni gusanu.

Ac yma ar ben ein mynydd
mae’r llwyd yn troi’n lliwgar,
ond dim i ni.

Ac yma yng nharddiad ein hafonydd
mae’r llwm yn troi’n llachar,
ond dim i ni.







Fe sgwennais i’r gerdd hon yn wreiddiol ar gyfer oriel gelf Lisa Eurgain Taylor yn Oriel Môn mis Mawrth. Mae gwaith celf Lisa yn hynod o hardd, ac yn darlunio mynyddoedd Eryri mewn ffordd lliwgar a thrawiadol, ac mae hi’n gwneud i’r tirwedd edrych bron yn arallfydol o dlws. Cyrhaeddodd cais Lisa am gerdd ata i ar yr un pryd a darllenais nifer o sylwadau am Blaenau ar TripAdvisor oedd yn galw’r dref yn llwyd, yn llwm ac yn ddiflas.

Wel, dwi’n gwybod yn iawn bod y llechi yn llwyd wrth gwrs, ond dwi erioed wedi meddwl am ardal Stiniog fel lle llwyd, llwm na diflas yn wir! Pan edrycha i ar y mynyddoedd o gerrig o’n cwmpas, dwi’n eu gweld nhw fel tomenni hudol, sy’n newid bob dydd yn dibynnu ar y tywydd a’r golau.

Erin a Llio a’u partneriaid, Rich a Sam, ar gopa’r Moelwyn Mawr

Dyma fynd ati felly i gyfansoddi cerdd oedd yn gwrthgyferbynnu beth mae rhai twristiaid yn ei weld, a be dwi’n ei weld wrth edrych ar ein llechi.

Dwi’n gweld ein hanes a'n dyfodol. Dwi’n gweld dyddiau braf o haf fy mhlentyndod a nosweithiau hwyr yn y Tap. Dwi’n gweld hen straeon y Mabinogi a gossip am bobl drws nesaf. Dwi'n gweld cerddi Gwyn Thomas a lyrics Anweledig. Dwi’n gweld fy nheulu, fy ffrindiau, a rhai gelynion! Yn fras, dwi’n gweld lot mwy na llechi.

Felly tro nesa mae rhywun yn dweud wrthych chi fod Stiniog yn le llwyd, dywedwch wrthyn nhw mae nhw sy’n llwyd wir, am beidio gallu gweld yr hyd a’r lledrith sy’n bodoli ym mhob cornel o’n ardal ni!

Llio Elain Maddocks
--------------------------------
Ymddangosodd yr uchod yn rhifyn Ebrill 2020.
 
(Mae Llio yn postio cerddi’n rheolaidd ar ei chyfri’ Instagram @llioelain gan gynnwys cyfres am hunan-ynysu. Ewch am sbec i weld ei gwaith.)

Arddangosfa o waith yr arlunydd - GARETH PARRY

Pa un a ydan ni’n sylweddoli hynny ai peidio, ond mae gwaith un o hogia Stiniog yn adnabyddus ledled Prydain erbyn heddiw ac mae gynnon ni, fel ardal, le i ymfalchïo yn ei lwyddiant. Nid pawb yn lleol sy’n gwybod bod lluniau Gareth Parry – golygfeydd trawiadol o ogledd Cymru ac o’r ardal hon - wedi bod yn dal llygad arbenigwyr ers blynyddoedd, bellach, a hynny mewn arddangosfeydd o’i waith mewn galerïau adnabyddus, megis oriel Thackeray yn Kensington, Llundain, neu un Wykenham yn swydd Hampshire.

'Ffenest ar y môr'

Ond, o’r diwedd, mae ei waith wedi cael ei arddangos o fewn cyrraedd i ni yma. Ym mis Chwefror eleni daeth ugeiniau lawer, o bell ac agos, i’r agoriad swyddogol yn Ffin y Parc ger Llanrwst, i syllu’n  werthfawrogol ar gymaint â 55 o’i luniau diweddaraf, ac i brynu hefyd, wrth gwrs. Yn ôl a ddeallwn, gwerthwyd cymaint â 30 ohonynt o fewn ychydig oriau yn unig.

Yn ei olygfeydd, fe gawn gip ar arwedd tir a thywydd y rhan fechan hon o’r byd; sef yr ardal sydd mor agos at galon yr arlunydd. Ac fe gawn hefyd, yn ei bortreadau, gip ar erwinder byd y chwarelwyr gynt, yma yn Stiniog.

I’r rhai ohonom sy’n ei adnabod yn dda, mae Gareth yn berson onest a diymhongar iawn – swil hyd yn oed – o leiaf pan yn trafod ei waith ei hun ac yn edrych yn ôl ar ei fywyd. Ar adeg felly, mae o’n fwy na pharod i gydnabod ‘cyfnod gwyllt’ ei ieuenctid – y gwrthryfela yn erbyn disgyblaeth cartre ac ysgol, a hyd yn oed y bywyd coleg ym Manceinion. Ar ôl dod yn ôl i Stiniog, a mynd i weithio i’r chwarel, y cafodd o ei addysg fwyaf gwerthfawr, medda fo, a hynny trwy wrando ar lais profiad ei gydweithwyr hŷn, yn y felin ac yn y Caban. Yno hefyd y dechreuodd greu cartwnau o rai o’r cydweithwyr hynny. Erbyn heddiw, mae ei ddiwylliant yn un crwn iawn a gall fynegi barn wybodus, nid yn unig o fewn ei faes ei hun ond ar gerddoriaeth a llenyddiaeth fawr y byd yn ogystal.

'Wrth gwrs ei fod yn wir; mae o yn y papur'

Mae Gareth hefyd yn naturiaethwr wrth reddf. Mae’n adnabod bywyd gwyllt ei ardal yn dda - yr adar a’r anifeiliaid a’r planhigion wrth eu henwau - a does dim sy’n ei gynhyrfu’n fwy na’r modd y mae dyfodol y bywyd hwnnw’n cael ei fygwth gan ariangarwch a difaterwch yr oes sydd ohoni heddiw. Mae gwarchod bywyd gwyllt a thirwedd yr ardal yn agos iawn at ei galon.

Fe ddaw cyfle buan eto, gobeithio, i weld ei waith yn lleol.
GVJ
------------------------------------------


Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mawrth 2020

200 Tymor Capel Rhiw

Ar achlysur dathlu hanner can mlynedd yn byw a gweithio yng Nghapel Rhiw, cafodd yr artist David Nash fri haeddiannol gan Amgueddfa Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd yn ddiweddar.

Cynhaliwyd arddangosfa fawr o’i waith oedd yn cynnwys amrediad cyflawn, o’r dyddiau cynnar pan adawodd Goleg Celf Chelsea yn Llundain ac ymgartrefu yn y Blaenau, i’r darnau mwyaf diweddar.

Tŵr Corc, 2012. Llun- Paul W

Roedd yr arddangosfa’n ymestyn drwy gyfres o orielau, yn amlygu rhai o’r gwahanol wledydd y bu David yn gweithio ynddynt megis Japan, UDA, Ffrainc ac Iwerddon, yn ogystal â gweithiau sydd wedi deillio a’u hysbrydoli’n benodol gan ei filltir sgwâr. Roedd y cyfoeth siapiau ac arliwiau gwahanol yn wledd i’r llygad gyda hanes a phwysigrwydd y capel yn galon i’r cyfan ac yn rhoi allwedd i archwilio datblygiad y gwaith dros yr hanner canrif.

Natur i Natur, 1997-98. Llun- Paul W

Law yn llaw â’r cerfluniau mae lluniadu wedi bod yn bwysig i David ers y dyddiau cynnar ac un o’i weithiau pwysicaf yw’r Goeden Deulu, lluniad sy’n bum panel enfawr lle mae wedi darlunio esblygiad ei waith o ddyddiau coleg. Cwblhaodd y pumed panel yn arbennig i’r arddangosfa ac mae’n cynnwys detholiad o ddelweddau o’i gerfluniau diweddaraf gan gynnwys y Trawiad Mellten welir wrth gylchfan y Blaenau.

Ymysg y creiriau archif yno roedd cyfres o ddarluniau o’i arddangosfa yn Neuadd y Farchnad i ddathlu’r Mileniwm, yn ogystal â nifer o hen luniau o’r capel a chatalogau o’i arddangosfeydd blaengar, yn cynnwys ei sioe gyntaf un lwyfanwyd yng Nghaerefrog a Bangor ym 1973.

Mae gyrfa hir a disglair fel un David yn haeddu cydnabyddiaeth ac ochr yn ochr â’r arddangosfa mae Llyfrau Amgueddfa Cymru wedi cyhoeddi llyfr swmpus, David Nash, 200 Tymor Capel Rhiw, sy’n cofnodi David a’i waith dros hanner canrif.  Mae’n drysor o gyfrol - un o’r llyfrau celf harddaf i’w gyhoeddi yn Gymraeg yn ddi-os - yn llawn lluniau ac hanesion personol, gan gynnwys gair o werthfawrogiad arbennig i Dafydd Roberts, Cae Clyd am ei holl gymorth dros y blynyddoedd, yn ogystal â gwybodaeth gefndirol i bymtheg o’i ddarnau allweddol ac ysgrifau sy’n gosod gwaith David mewn cyd-destun celf byd eang. 

Mae’r llyfr ar gael mewn siopau llyfrau lleol ac yn Oriel Plas Glyn-y-Weddw lle mae’r ffilm am y glogfaen bren y bu David yn dilyn ei hynt a’i helynt dros ddeugain mlynedd wrth iddi deithio o nant Bronturnor i foryd y Ddwyryd i’w gweld yn barhaol.


Ffilm fer Cerflun Drwy'r Tymhorau gan Peter Telfer, Ceinws.
---------------------------------

Erthygl gan Nia Roberts a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 2019.

Mewn pob daioni mae gwobr

Pytiau am Eisteddfod Genedlaethol gofiadwy i rai o Fro Ffestiniog.

Ein braint ni yma yn nalgylch Llafar Bro ydi cael llongyfarch dau o breswylwyr y dref ar eu buddugoliaethau yn Adran Farddoniaeth prifwyl gofiadwy Dyffryn Conwy eleni.
Bu’n Eisteddfod gofiadwy iawn i Vivian Parry Williams am sawl rheswm.  Na, nid am lunio limrigau y daeth i’r brig y tro yma, ond am gyfansoddi chwe thriban – ‘Chwe Esgus’. Dyma’r un agoriadol:

Ar ran eich holl aeloda’
derbyniwch f’ymddiheuriada’
am fethu ffeindio’r ffordd i’r cwrdd –
mae’r hwrdd ‘di bwyta’r mapia’.

‘Sgiwsiwch V’ oedd ei ffug-enw gwreiddiol, ond fel ‘Ap Machno’ yr adwaenir o yn yr orsedd o hyn ymlaen.

Dafydd a Vivian efo'u tystysgrifau. Llun- PW

Am gerdd ‘wedi’i llunio o chwe phennill telyn’ dan y teitl ‘Lleisiau’ y cipiodd Dafydd Jones, Bryn Offeren wobr.

"Dyma fardd â dawn i greu darluniau byw o fywyd cefn gwlad ac sy’n gallu tynnu lluniau a’u portreadu i greu stori cymdeithas fel yn ‘Dan y Wenallt’ ...” 

meddai’r beirniad, Andrea Parry am waith ‘Twrog.’

Dyma flas un ohonyn nhw:

Haul yn machlud dros y Gelli,
Sŵn y byd yn araf dewi,
Lleisiau’r plant wrth bont Llain Mafon,
Lluchio cerrig mân i’r afon.

Cawsom fwynhau ambell gerdd gan Dafydd yn y golofn hon sawl gwaith dros y blynyddoedd.
-Iwan Morgan; Rhod y Rhigymwr, Medi 2019.
----------------------------------------

Cydnabyddiaeth deilwng i ddau o’r Fro

Llongyfarchiadau mawr i Ap Machno a Padrig o Gynfal ar gael eu hurddo i'r wisg werdd Gorsedd Cymru yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Conwy.

Mae cyfraniad Vivian Parry Williams a Patrick Young i ddiwylliant yr ardal a thu hwnt, yn haeddu’r clod a ddaw efo anrhydedd pennaf cenedl y Cymry.



Gwych! Mewn pob daioni mae gwobr.






Llongyfarchiadau hefyd i Robin Jones, Trawsfynydd gynt, a dderbyniwyd i’r wisg las am gyfraniad oes i waith gwirfoddol ar lawr gwlad.
-----------------------------------

Celf
Llongyfarchiadau i Lleucu Gwenllian ar ddylunio’r lluniau i gyd yn llyfr diweddaraf Myrddin ap Dafydd, ‘Deg o Chwedlau Dyffryn Conwy’.

Mae’n edrych yn wych!

Roedd yr Archdderwydd a Lleucu yn lansio’r llyfr gyda chymorth plant Ysgol Ysbyty Ifan yn Nhŷ Gwerin ar faes yr Eisteddfod.

Mae’r llyfr ar gael yn Siop yr Hen Bost!


(Adolygiad Bethan Gwanas)










---------------- 
Pytiau o rifyn Medi 2019

Diolch ‘Stinog; Gracias Rawson!

Baneri Ariannin a Chymru*

Erthygl gan Lleucu Gwenllian, enillydd Ysgoloriaeth Patagonia Cyngor Tref Ffestiniog 2018.

Aeth blwyddyn heibio ers i mi bacio fy magiau i fynd am y Wladfa, a dwi'n ffeindio fy hun yn
hiraethu ‘chydig bach am Batagonia; roedd rhyw hud a lledrith am y lle.  Roeddwn i'n ffodus i gael treulio mis cyfan yn yr Ariannin. Bwriad fy mhrosiect i oedd rhedeg gweithdai celf ar thema chwedloniaeth Gymreig -yn benodol stori Blodeuwedd- efo’r cymunedau Cymraeg. Ar ôl cyflwyno’r stori, byddwn i'n gwahodd pawb i ddadansoddi'r chwedl yn weledol fel yr oedden nhw yn ei ddychmygu.

Ar ôl glanio ym metropolis Buenos Aires, wedyn treulio wythnos wrth draed yr Andes yn Bariloche, cawsom ein profiad cyntaf o Gymraeg yr Ariannin wrth gamu ar y bws i Esquel. Gofynodd y dyn oedd y tu ôl i ni yn y ciw: "ydych chi'n siarad Cymraeg?" Dyna sut wnaethon ni gyfarfod Merfyn, y melinydd o Gwm Hyfryd. Wedi sgwrs hanner Cymraeg-hanner Sbaeneg, mi fuon ni’n hwylio canu "Melinydd oedd fy nhad" a chwerthin ar y daith hir. Aeth Merfyn oddi ar y bws yn Esquel efo copi Sbaeneg o eiriau’r gân, a gwên ar ei wyneb.

Er mai Rawson oedd prif ffocws y prosiect, roeddwn i'n meddwl y byddai'n gyfle da i drefnu gweithdai mewn ysgolion Cymraeg drwy'r Wladfa. Roedd y cyntaf o'r gweithdai hyn yng nghapel Seion, Esquel. O'r holl weithdai, hwn oedd yr un mwyaf cofiadwy - yn rhannol gan mai hwn oedd y tro cyntaf i mi gynnal gweithgaredd i 40 o blant, ond hefyd gan ‘mod i wedi camddeall... Er mor falch oedd llawer o'u gwreiddiau Cymreig, doedd llawer o'r plant ddim wedi meistrioli'r iaith, ac roedd rhaid i fi droi at plan-B!  Diolch byth, roeddwn i wedi  cyfieithu’r stori i’r Sbaeneg rhag ofn- er, mae'n beryg mai joban wael wnes i ohoni, gan mai 'derbyniol' ydi'r asesiad mwyaf optimistic o'n sbaeneg i.

Er gwaetha'r ansicrwydd, roedd y gweithdy yn llwyddiant ac roedd hi mor wych i weld y plant i gyd yn mwynhau darlunio’u hoff gymeriad o chwedl Blodeuwedd. Roeddwn i mor hapus fod pawb wedi mwynhau.

Yn dilyn y gweithdy fe gawsom ni wahoddiad gan Gymdeithas Gymraeg Esquel i rannu te Cymreig efo nhw - te mewn cwpanau tseina tlws a llond bwrdd o wahanol gacennau. Roedd hi'n hyfryd i gael sgwrsio efo pawb.

Tulipanes Cwm Hyfryd*

Yn Nhrevelin roedd gen i 3 gweithdy wedi'u trefnu yn Ysgol y Cwm ac Ysgol yr Andes (yr ysgol Gymraeg i oedolion). Yn y bore cefais i'r profiad hyfryd o gyd-ganu 'Adeiladu tŷ bach' efo’r plant, yn syth ar ôl y seremoni ddyddiol o godi'r faner Archentaidd. Roedd Trevelin ei hun yn lle gwych - cawsom ni weld y 'tulipanes' enwog wrth droed mynydd prydferth o'r enw Gorsedd y Cwmwl; mi welson ni fflamingos; arwyddion ffordd tair-ieithog (Sbaeneg, Cymraeg ac iaith y Tehuelche); a sawl peth rhyfeddol arall.

Arwyddion Trevelin*

Ymlaen wedyn dros y paith i Drelew, ac yna i’r Gaiman lle roedd dau weithdy arall wedi'u  trefnu. Roedden ni newydd fethu protest blynyddol y merched yn Nhrelew ac roedd 'na graffiti ffemisistaidd ffantastig ar bob cornel o'r stryd. Roedden ni yna'r un pryd ac Eisteddfod y Wladfa hefyd - profiad anhygoel arall. Roedden ni'n aros mewn llety efo ‘stafell haul oedd yn llawn melons. Hwn oedd y lle brafia i ni aros ynddo yn hawdd -roedd hi mor braf cael aros yn rhywle oedd wedi'i amgylchynu gan hen ffermydd a chapeli y Cymry cyntaf.

Yn Rawson, roedd criw cymwynasgar y llyfrgell –Meli a Sole- wedi trefnu llety hwylus. Roeddwn yno am wythnos. Wythnos yn llawn ymweliadau swyddogol (mi wnes i droi fyny i'r cyntaf heb ddeall ein bod ni'n cyfarfod pobol bwysig, wedi gwisgo jeans a jymper!); teithiau hanes lleol; gweithdai, a gwleddau. Roedd gweithdai Rawson efo pobol ifanc yn hytrach na phlant ac roedd y rhain yn llawer o hwyl, gan drafod cerddoriaeth Archentaidd a Chymraeg; dawnsio Lladin; a straeon y Teheuelche.

Yn ogystal a'r gweithdai, roedd cyngor Rawson wedi trefnu i ni fynd i weld y "toninas" - y dolffiniaid du a gwyn lleol. Mi gawsom ni fynd allan mewn cwch i weld y creaduriaid anhygoel yma - un o fy hoff atgofion o'r daith. Roedden ni'n ofnadwy o lwcus hefyd i gael mynd efo Nanci a Norberto i Benrhyn Valdés i weld morfilod, ac i weld amgueddfa’r glanio a chyfarfod aelodau croesawgar Cymdeithas Gymraeg Porth Madryn. Roedd o'n wych i weld faint o syniadau oedd ganddyn nhw am sut i ddatblygu eu canolfan. I gloi diwrnod anhygoel, mi fuon ni’n canu "Yma o Hyd" efo'r ddau ohonyn nhw yn y car ar y ffordd yn ôl! Profiad bythgofiadwy.

Lleucu, Patricia a Meli. Puente del Poeta -pont y bardd- yn y cefndir ar safle'r bont gyntaf a adeiladwyd dros afon Camwy, gan Gutyn Ebrill, a adawodd Stiniog am y Wladfa.*

Ar ddiwedd mis o weithdai a theithio, trefnwyd arddangosfa mewn cydweithrediad â llyfrgell Rawson i arddangos gwaith y plant. Roedd o mor hyfryd i weld pob dim efo'i gilydd. Mi gefais anrhegion hael ofnadwy gan y llyfrgell, y cyngor a gan bobol Rawson. Roeddwn i'n reit emosiynol - roedd pawb wedi bod mor annwyl yn barod.

Drannoeth, roedd Patricia, cynrychiolydd Rawson wedi trefnu té Gales yn ei thŷ, efo Amigos de la Cultura Galesa, a gyda'r nos roedd Sole wedi gwahodd pawb i'w thŷ hithau am wledd. Does na'm posib i mi ddiolch digon iddyn nhw i gyd am eu haelioni, eu croeso a'u cymorth tra roedden ni yna. Mi wnaethon ni gyfarfod cymaint o gymeriadau annwyl yn y Wladfa, a dwi'n edrych ymlaen at y dydd pan dwi'n pacio fy magiau eto.

Amigos Rawson**

Caniataodd y trip i mi hel ymchwil ar sut mae celf a chwedloniaeth yn gallu effeithio ar ein hunaniaeth, oedd yn rhan bwysig o fy nhraethwad hir ar ôl dychwelyd i’r Brifysgol. Yn ogystal â hyn, mi wnes i ddysgu cymaint am chwedlau pobol frodorol Patagonia. Roedd perthynas gyfeillgar rhwng y Cymry a'r Tehuelche, a dwi'n credu ei fod yn bwysig i ninnau roi sylw i'w diwylliant nhw.

Hoffwn ddiolch o waelod calon i Gyngor Tref Ffestiniog am yr ysgoloriaeth hael - roedd y profiad yn un bythgofiadwy sydd wedi agor bob math o ddrysau eraill i mi.

Gracias Rawson a diolch Stiniog!
Lleucu Gwenllian
---------------------------------------


Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Hydref 2019

Chwedl Calaffate -llyfr gan Lleucu am un o chwedlau Patagonia

Dilynwch Lleucu ar Instagram

Erthygl flaenorol gan Lleucu am gelf: Mae'r Llechi'n Disgleirio

Lluniau:
* Paul W- mwy yn fan hyn
** Norberto Lloyd Jones

ÔL-NODYN

Rhestr enillwyr Ysgoloriaeth Rawson o 2016-2025

 

Cyfres 'Gwaith' 2019

Dechrau da yw hanner y gwaith
Cyfnod o ddod yn ôl at waith ydi mis Medi i nifer:  rhifyn newydd o Llafar Bro ar ôl yr hoe arferol ym mis Awst; yr ysgolion yn agor am dymor newydd; y gwleidyddion yn ôl yn y Senedd ac yn San Steffan (ddweda’i ddim mwy am hynny!); a llawer yn dychwelyd i’w swyddi ar ôl ychydig o wyliau.

Y wawr o inclên y Greigddu, gan Helen McAteer, un o ffotograffwyr nodwedd rhifyn Medi 2019

Wnes i ddim mwynhau dychwelyd i ‘ngwaith 9 tan 5 fel gwas cyflog, ond dwi wedi cael modd i fyw ar y llaw arall, wrth olygu rhifyn Medi. Os ydi rhywun angen cymwynas, y peth callaf i’w wneud yn aml iawn ydi gofyn i berson prysur! Unwaith eto eleni, dwi’n falch o gyflwyno rhifyn Medi sy’n llawn dop o erthyglau difyr, gan gynnwys saith gan awduron gwadd -caredigion prysur i gyd, o feysydd gwahanol iawn -o fyd y celfyddydau i fentrau cymunedol, a’r byd academaidd- sydd wedi cytuno i gyfansoddi ysgrif i’w papur bro.

Fel bob mis Medi, mae thema arbennig yn rhedeg trwy llawer o’r erthyglau yn y rhifyn hwn; thema sy’n adlewyrchu rhyw elfen sy’n ddylanwadol ar fywyd yng nghylch Llafar Bro. Cafwyd DŴR fel thema y llynedd, a MYNYDD cyn hynny.

GWAITH sydd dan sylw y tro hwn.

Mae gwaith a mentergarwch yn holl bwysig i gynnal cymuned fyw, lle gall bobl ifanc aros yn eu milltir sgwâr os ydynt yn dymuno gwneud hynny; lle gall gyplau ifanc fforddio i brynu tŷ; a lle medr pobl gyfrannu rhywbeth yn ôl i’r gymuned sydd wedi eu ffurfio nhw, boed hynny trwy waith gwirfoddol, gweithredu ar bwyllgor, neu gynrychioli’r ardal mewn chwaraeon, celf, neu lenyddiaeth.
Mae gwaith a chyflogaeth yn allweddol at les unrhyw gymuned ac at gynnal balchder bro.

Yn rhifyn Medi, mae Dewi Lake yn ystyried y sgiliau mae pobl ifanc eu hangen wrth baratoi at fyd gwaith, a Llio Davies yn edrych ymlaen at yrfa yn y byd celf. Allfudo –pobl ifanc yn gadael eu milltir sgwâr- ydi pwnc Lowri Cunnington Wynne ac Elin Roberts. Mae Elin Hywel a’r Dref Werdd yn adrodd ar waith gwerthfawr y mentrau cymdeithasol a’r hyn y gall gymunedau wneud drostyn nhw eu hunain, ac mae dau a fagwyd yn Stiniog, sydd bellach yn gwneud eu marc yn y byd actio a dylunio cartŵns, sef Gwyn Vaughan Jones a Mal Humphreys, yn ystyried dylanwad eu magwraeth yma ar eu gwaith.
------------------------------

Addasiad o golofn olygyddol rhifyn Medi 2019.
Brysiwch allan i 'nôl eich copi!

Y Goron yn y Chwarel

Adolygiad un o lyfrau diweddar Myrddin ap Dafydd 
 
Daw nofel ddiweddara’ Myrddin â chyfnod cyffrous yn hanes Stiniog yn ôl yn fyw. Nofel sy’n
ymwneud â digwyddiadau wedi cyrhaeddiad ifaciwi o dras Indiaid o Lerpwl i’r Blaenau yw hon.

Daw’r bachgen ifanc yn rhan ganolog o stori afaelgar sy’n cyfeirio at nifer o bynciau oedd mor, ac sydd yn dal yn gyfarwydd i drigolion yr ardal yn ystod yr ail ryfel byd. Mae Sardar, yr ifaciwi yn dod yn rhan o’r gymdeithas hollol Gymraeg, gan ddysgu’r iaith ymhen dim, ac yn gwneud llawer o ffrindiau yma.

Daw enwau sawl lleoliad adnabyddus y fro i’r wyneb gan yr awdur, wrth i’r cymeriadau ein harwain hyd strydoedd Bowydd a Wynne a Thanyclogwyn a nifer eraill. Cawn ein tywys ganddynt hefyd dros leoliadau gydag enwau sydd mor gyfarwydd i ni, megis Cwt y bugail, Bwlch Carreg y Frân a Thramffordd Rhiwbach.  Mae’r disgrifiadau o’u teithiau i bentref Rhiwbach, a chyfarfod un cymeriad oedd yn dal i fyw yno yn arbennig o ddiddorol i un fel fi, sydd â chysylltiadau gyda’r chwarel honno uwchben Cwm Penmachno.

Mae hynny’n ein harwain at yr hyn ysbrydolodd y nofel, sef hanes cuddio casgliadau o gelf a thrysorau’r Oriel Genedlaethol, Llundain, a thrysorau’r teulu brenhinol a chasgliadau eraill ym mlynyddoedd cynnar y rhyfel. A chawn gwmni difyr prif gymeriadau’r nofel wrth iddynt greu awyrgylch gyffrous o amgylch digwyddiad yn ymwneud â’r trysorau rheiny. Mae’r elfen hon yn y nofel yn dod â blas o’r cyfnod hanesyddol yn ôl i’r darllenwyr, ac yn cyfleu’r teimladau oedd yn bodoli dros gyfnod yr ail ryfel byd yma yn ardal y chwareli. Mi fydd y gyfrol yn sicr o fod o ddiddordeb mawr i ddarllenwyr Llafar Bro.

Diolch i’r awdur am ein hatgoffa o’r hanes, ac am gyflwyno cymaint o gymeriadau amrywiol i’n tywys dros ein hardal annwyl y dyddiau fu.
V.P.W.

Y Goron yn y Chwarel. Gwasg Carreg Gwalch £6.99
---------------------


Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2019

Mae'r Llechi'n Disgleirio

I gyd-fynd efo'r thema DŴR yn rhifyn Medi eleni, dyma erthygl fonws ar y wefan yn unig. Mi ddaliodd Llafar Bro i fyny efo'r ddarlunwraig leol, Lleucu Gwenllian, a'i holi hi dros banad.

Diolch yn fawr i chdi am gyfrannu celf unigryw eto eleni ar gyfer thema rhifyn Medi, DŴR. Oedd o’n destun hawdd i’w ddarlunio? Sut es di ati i ddewis y cynllun?
Dwi wrth fy modd yn cyfrannu at fy mhapur bro! Roedd o’n anodd i setlo ar ddyluniad terfynol gan fod y thema mor agored, ond unwaith roeddwn i’n gwybod beth oeddwn i eisiau gwneud, roedd y broses yn llifo’n lot gwell. Roeddwn i eisiau gwneud rhywbeth i gynrychioli dŵr ‘Stiniog heb droi at  clichés glaw! Daeth darlun o frithyll i’m meddwl i o’r cychwyn – roedd fy hen daid, Emrys Evans, yn bysgotwr o fri ac fe wnaeth o ein dysgu ni i gawio plu pan oedden ni’n blant. Ac er nad ydw i erioed ‘di bod yn llawer o bysgotwraig, mae o’n rhywbeth dwi’n cysylltu efo bod adra, ac efo bod o gwmpas llynnoedd ac afonydd y fro.

Mae’r ddelwedd digidol gorffenedig yn gain a manwl iawn; be ydi’r dull ddefnyddis di i greu’r darn gwreiddiol?
Dull papercut wnes i ddefnyddio ar gyfer y darn - Dwi’n defnyddio scalpel feddygol i dori patrwm mewn papur.

Mae’n edrych yn waith cywrain ac anodd; ydi’r dull yn rhywbeth ti’n ddefnyddio’n aml? Be arall wyt ti wedi gynhyrchu?
Mae o’n ddull dwi’n hoff o ddefnyddio – mae’n gallu bod yn ffordd reit gyfyngedig o weithio gan fod rhaid ffeindio y balans perffaith rhwng manylder a hanieithrwydd (yr elfen abstract), ond dwi’n hoff o hyn gan ei fod o’n gorfodi fi i fod yn greadigol o fewn parameters reit gul. Dwi’n cael trafferth bod yn greadigol weithiau os oes gen i ormod o ryddid.

View this post on Instagram

A post shared by Lleucu (@lleucu_illustration) on Oct 3, 2018 at 5:56am PDT

Yr unig beth ydi darn papercut mewn gwirionedd ydi cyfres o dyllau yn gweithio efo’i gilydd i gynrychioli rhywbeth arall. Does dim posib defnyddio cysgod na lliw, felly mae’n rhaid meddwl am sut i gynrychioli gwahanol textures a phwysau a lliwiau efo’r tyllau bach ‘ma. O berspectif ymarferol hefyd, mae angen meddwl sut fydd y darn yn aros efo’i gilydd – un toriad anghywir sydd angen ac mae’r darn i gyd yn disgyn yn dipiau.

Dwi’n hoff o weithio efo paent ac inc, a dwi wedi bod yn gweithio lot mwy efo photoshop yn ystod y flwyddyn ddwythaf. Dwi wrth fy modd yn creu printiau leino a screenprint hefyd, ac mae hyn yn rhywbeth dwi eisiau canolbwyntio mwy arno yn ystod y flwyddyn nesaf.

Mae un arall o dy luniau di ar dudalen Gweplyfr/Facebook Llafar Bro, yn dangos cwt weindio inclên toman fawr yr Oclis- paent dyfrlliw wnes di ddefnyddio i wneud hwnnw ia? Ydi dyfrlliw yn gyfrwng ti’n ddefnyddio’n rheolaidd hefyd?
Yndi – paent dyfrlliw ydi fy hoff gyfrwng i ers i mi fod yn blentyn. Mae’n gyfrwng reit amlbwrpas ac yn ffordd lot mwy rhydd o weithio. Mae’n gyfrwng da i gofnodi pethau yn sydyn os dwi allan yn braslunio mewn caffi neu wrth fynd am dro, ond mae’n bosib mynd i fanylder ar ddarn mwy gorffenedig  hefyd. Mae’n gallu bod yn anodd i reoli sut mae’r paent yn gwaedu a’n llifo weithiau ond dwi’n meddwl fod rhywbeth neis am beidio a chael rheolaeth lwyr dros gyfrwng – mae’n golygu fod dim posib gwybod sut fydd darn terfynnol yn edrych tan ei fod o yna, wedi gorffen!

Mae llawer yn cyhuddo Bro ‘Stiniog o fod yn le llwyd, gwlyb a diflas, ac mae goleuni a lliw yn gyffredinol yn cael eu hystyried yn hanfodol mewn celf, am wn i. Sut mae dy filltir sgwâr wedi dylanwadu ar dy waith?
Dwi’n meddwl fod pobol sy’n cyhuddo Blaenau o fod yn llwyd a diflas heb dreulio digon o amser yma! Mae’n ddigon hawdd peidio a sylwi ar pa mor dlws ydi bro Ffestiniog, ond dwi’n meddwl na un o’r pethau gorau am fod yn berson creadigol ydi ein bod ni’n tueddu i wneud ymdrech i sylwi ar fanylion bach. Efallai fod y tomeni a’r tywydd yn gallu ymddangos braidd yn ddiliw weithiau, ond mae’r llechi’n disgleirio yn yr haul wedi’r glaw, a dail y coed yn wyrdd mwy llachar a ffresh. A does 'mond angen i rywun fynd am dro i lawr i Gwm Bowydd tra mae clychau’r gog yn eu blodau, neu i fyny’r mynyddoedd tra fod y grug allan i weld môr o biws a glas. A dwi’n meddwl mai fy hoff olygfa i yn y byd ydi machlud dros y Moelwynion yn yr hydref. Mae cyhuddo’r fro o fod yn ddiliw yn anheg.

Mi fyswn i’n gallu sgwennu traethawd hir am sut mae fy milltir sgwar yn dylanwadu ar fy ngwaith. Y themâu sy’n tueddu i droi fyny yn fy ngwaith dro ar ôl tro ydi natur; hud a lledrith; a phobol. Dwi wedi bod yn lwcus iawn, gan fod fy nheulu wedi meithrin diddordeb mewn natur ynddai, ac wedi dysgu enwau’r planhigion a’r adar a’r anifeiliaid ac enwau lleoedd i mi. Dwi’n lwcus iawn hefyd fy mod i wedi tyfu fyny mewn ardal lle mae chwedlau o’n cwmpas ni ym mhobman, ac mae cryfder y gymdeithas wedi gwneud i mi gymryd diddordeb ym mywydau pob dydd pobl.

Gan ein bod yn rhoi pwyslais ar ddŵr yn Llafar Bro y mis yma, pa mor bwysig ydi dŵr yn dy gelf?
Dwi’n meddwl ei fod o’n rhywbeth dwi’n ei gymryd yn ganiataol yn hytrach na’n rhywbeth dwi wedi meddwl yn ddwys amdano, gan fy mod i’n rhoi mwy o bwyslais ar grefft a manylder nag ar waith conceptual fel rheol.

Wedi meddwl am y peth, mae’n sicr yn cael effaith anuniongyrchol – pan dwi dan bwysau neu angen amser i feddwl, dwi’n tueddu i fynd i eistedd at afon neu lyn, neu at y môr pan dwi’n gallu. Mae ‘na rywbeth am sŵn bwrlwm afon neu donnau’n torri sy’n rhoi tawelwch meddwl i fi, ac o lonyddwch fel ‘na mae syniadau’n tueddu i ddod. 

Oes gen’ ti gomisiynau eraill ar y gweill, ‘ta wyt ti’n canolbwyntio ar hyn o bryd ar be sydd o dy flaen yn y Brifysgol wrth i ti gychwyn ar dy flwyddyn olaf yng Nghaerdydd?
Mae gen i lond llaw o gomisiynau ar y gweill ar y funud, sy’n gyffrous ofnadwy! Dwi’n lwcus iawn fod pobl wedi cymryd diddordeb yn fy ngwaith i yn ddiweddar, ac mae’r cwrs yn y brifysgol yn fodlon bod yn hyblyg i adael i mi weithio ar y rhain fel rhan o’r drydedd flwyddyn. Mae gen i siop Etsy i werthu printiau, ond mae hwnnw wedi bod ar wyliau gen i ers pedwar mis gan fod bywyd wedi bod yn reit brysur yn ddiweddar! Dwi’n gobeithio ail-agor hwnnw’n fuan, a dwi’n gobeithio cyd-weithio efo artistiaid eraill ar gwpl o brosiectau, felly dwi’n edrych ymlaen at y flwyddyn sy’n dod!

Be wyt ti’n obeithio’i wneud ar ôl graddio?
Dwi’n ama ‘na gofyn hyn ‘di’r ffordd cyflyma’ o wneud i fyfyriwr grïo - dwi ddim yn hollol siwr eto! Mi fyswn i’n hoffi gweithio fel darlunwraig freelance, ond mae’n cymryd dipyn o amser ar ôl graddio i wneud enw i chi’ch hun, felly mae’n siwr y bydd hi’n chydig o flynyddoedd cyn fyddai’n gallu gwneud hynny’n llawn amser. Mi fyswn i wrth fy modd yn gweithio mewn stiwdio animeiddio ar y gwaith pre-production a visual development, yn datblygu'r straeon a’r cymeriadau, neu mi fyswn i wrth fy modd yn gweithio fel dylunydd ffasiwn neu decstiliau. Mi fyddai’n reit hapus beth bynnag wna’i mewn gwirionedd, os oes ‘na bensel yn fy llaw!

Diolch, a phob lwc efo dy astudiaethau ac i’r dyfodol.
Lleucu ydi deilydd ysgoloriaeth Rawson gan Gyngor Tref Ffestiniog eleni, a gobeithiwn fedru rhannu ychydig o’i hanes ar ôl iddi fod i Batagonia. 

Gallwch weld mwy o'i gwaith ar Instagram: @lleucu_illustration.

Printiau ar gael ar Etsy