Neuadd y Farchnad

Ym mis Ebrill eleni cyhoeddodd CADW eu bod wedi rhestru Neuadd y Farchnad fel adeilad gradd II, oherwydd:

“ei diddordeb pensaernïol a hanesyddol fel neuadd farchnad fawr a nodweddiadol a oedd yn ymgorffori uchelgeisiau masnachol Blaenau Ffestiniog wrth iddi ddod i amlygrwydd fel un o drefi diwydiannol pwysicaf Cymru’r bedwaredd ganrif ar bymtheg”.

Adeiladwyd y Neuadd ym 1861; wedi ei chynllunio gan Owen Morris, daeth yn ganolfan ddemocratiaeth ac adloniant yn ogystal â busnes. Ar un cyfnod gwasanaethodd yr adeilad hefyd fel Neuadd y Dref ac roedd ei llawr uchaf yn theatr gyda bwa proseniwm.

Llun gan CADW

Yno, fel gŵr ifanc, y gwnaeth Dafydd Lloyd-George ei areithiau cyntaf wrth ymgyrchu yn Etholiad Cyffredinol 1885. Yn yr ugeinfed ganrif dirywiodd y neuadd ynghyd â’r diwydiant llechi, a defnyddiwyd hi fel ffatri am gyfnod, wedyn yn depo cyngor, cyn ei rhoi heibio bron yn gyfan gwbl yn ystod y blynyddoedd diwethaf, er gwaethaf ymdrech deg gan Fenter y Moelwyn a Chyfeillion Neuadd y Farchnad, i roi dyfodol cyhoeddus newydd i’r adeilad.

 

Aflwyddianus oedd ymdrechion y perchennog diweddaraf i adfywio’r lle, a deallwn fod y neuadd ar werth unwaith eto ar hyn o bryd. Dyma obeithio y daw rhyw fath o lewyrch newydd i’r hen le rwan fod Stiniog yn rhan o Safle Treftadaeth y Byd..!

 

Cofiwch am lyfryn Steffan ab Owain: Neuadd y Farchnad, Cipdrem ar ei Hanes (1995, Gwasg Carreg Gwalch).
- - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2022

200 Tymor Capel Rhiw

Ar achlysur dathlu hanner can mlynedd yn byw a gweithio yng Nghapel Rhiw, cafodd yr artist David Nash fri haeddiannol gan Amgueddfa Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd yn ddiweddar.

Cynhaliwyd arddangosfa fawr o’i waith oedd yn cynnwys amrediad cyflawn, o’r dyddiau cynnar pan adawodd Goleg Celf Chelsea yn Llundain ac ymgartrefu yn y Blaenau, i’r darnau mwyaf diweddar.

Tŵr Corc, 2012. Llun- Paul W

Roedd yr arddangosfa’n ymestyn drwy gyfres o orielau, yn amlygu rhai o’r gwahanol wledydd y bu David yn gweithio ynddynt megis Japan, UDA, Ffrainc ac Iwerddon, yn ogystal â gweithiau sydd wedi deillio a’u hysbrydoli’n benodol gan ei filltir sgwâr. Roedd y cyfoeth siapiau ac arliwiau gwahanol yn wledd i’r llygad gyda hanes a phwysigrwydd y capel yn galon i’r cyfan ac yn rhoi allwedd i archwilio datblygiad y gwaith dros yr hanner canrif.

Natur i Natur, 1997-98. Llun- Paul W

Law yn llaw â’r cerfluniau mae lluniadu wedi bod yn bwysig i David ers y dyddiau cynnar ac un o’i weithiau pwysicaf yw’r Goeden Deulu, lluniad sy’n bum panel enfawr lle mae wedi darlunio esblygiad ei waith o ddyddiau coleg. Cwblhaodd y pumed panel yn arbennig i’r arddangosfa ac mae’n cynnwys detholiad o ddelweddau o’i gerfluniau diweddaraf gan gynnwys y Trawiad Mellten welir wrth gylchfan y Blaenau.

Ymysg y creiriau archif yno roedd cyfres o ddarluniau o’i arddangosfa yn Neuadd y Farchnad i ddathlu’r Mileniwm, yn ogystal â nifer o hen luniau o’r capel a chatalogau o’i arddangosfeydd blaengar, yn cynnwys ei sioe gyntaf un lwyfanwyd yng Nghaerefrog a Bangor ym 1973.

Mae gyrfa hir a disglair fel un David yn haeddu cydnabyddiaeth ac ochr yn ochr â’r arddangosfa mae Llyfrau Amgueddfa Cymru wedi cyhoeddi llyfr swmpus, David Nash, 200 Tymor Capel Rhiw, sy’n cofnodi David a’i waith dros hanner canrif.  Mae’n drysor o gyfrol - un o’r llyfrau celf harddaf i’w gyhoeddi yn Gymraeg yn ddi-os - yn llawn lluniau ac hanesion personol, gan gynnwys gair o werthfawrogiad arbennig i Dafydd Roberts, Cae Clyd am ei holl gymorth dros y blynyddoedd, yn ogystal â gwybodaeth gefndirol i bymtheg o’i ddarnau allweddol ac ysgrifau sy’n gosod gwaith David mewn cyd-destun celf byd eang. 

Mae’r llyfr ar gael mewn siopau llyfrau lleol ac yn Oriel Plas Glyn-y-Weddw lle mae’r ffilm am y glogfaen bren y bu David yn dilyn ei hynt a’i helynt dros ddeugain mlynedd wrth iddi deithio o nant Bronturnor i foryd y Ddwyryd i’w gweld yn barhaol.


Ffilm fer Cerflun Drwy'r Tymhorau gan Peter Telfer, Ceinws.
---------------------------------

Erthygl gan Nia Roberts a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 2019.

40 mlynedd yn ôl

Wrth i ni gychwyn ar gyfnod newydd, lliw llawn a digidol, diolch i  D. Bryn Jones am fynd drwy ei archif bersonol o ddeunydd Llafar Bro – mae’n mynd a ni yn ôl i'r hen  ddyddiau.

NEGES GAN JOHN MORRIS, QC, A S, YSGRIFENNYDD CYMRU I ‘LLAFAR BRO’

Dyna ‘stori flaen’ y papur yn rhifyn Ebrill, 40 mlynedd yn ôl [Rhif 42, Ebrill 1979], a’r is-bennawd.

Mi fydd y rhai ohono ni sy’n ddigon hen yn cofio mai yn Ebrill, 40 mlynedd yn ôl y cefnogodd tri Aelod Seneddol Plaid Cymru, sef Dafydd Wigley (Arfon); Gwynfor Evans (Caerfyrddin); ac Aelod Meirionnydd - Lywodraeth Lafur Jim Callaghan yn ei dyddiau bregus olaf - ar yr amod fod iawndal cyffelyb i’r hyn oedd ar gael i’r glowyr, hefyd i’w dalu i chwarelwyr llechi’r gogledd. Fe gaed y Mesur Seneddol. Ond cwympodd y Llywodraeth, a daeth Margaret Thatcher yn Brif Weinidog Prydain ym Mai, gan gychwyn 18 mlynedd o Lywodraethau Torïaidd, hyd 1997.

Cafodd y darn hwn ei sgrifennu ar 29 Mawrth 2019, y diwrnod yr oedd Prydain i fod i adael yr Undeb Ewropeaidd. Pwy a wŷr a fydd Etholiad Cyffredinol arall? Pwy all ddarogan beth a ddigwydd yn yr wythnosau nesaf?


NEUADD AR WERTH  

-  oedd pennawd un o’r darnau eraill ar ddalen flaen Llafar Bro ddeugain mlynedd yn ôl [Rhifyn 41, Mawrth 1979]. Dyma - gyda mymryn o newid manion er mwyn eglurhad - ddywedwyd:

“Mae Cyngor Dosbarth (Meirionnydd) yn trafod dyfodol yr hen Neuadd Gynnull [Neuadd y Farchnad]. Yn niwedd 1978 penderfynodd y Cyngor Tref mai gwell oedd cadw’r adeilad er mwyn gwneud unrhyw ddefnydd ohono na’i chwalu fel yr awgrymwyd gan rai. Bydd Cwmni Wallis a Linnell yn gadael yr adeilad ddiwedd y mis hwn, a chredir bod tri yn dangos diddordeb yn y defnydd o’r hen neuadd. Mae un peth yn bendant, ni fydd unrhyw ddatblygiad a fydd yn addasu’r adeilad ar gyfer defnydd cyhoeddus, ac ni ystyrir ei ddymchwel oni fydd hynny yn hollol angenrheidiol.”

Bu‘r stori yn araf ddatblygu, rhyw lwybr digon igam ogam efallai, hyd y dydd heddiw, pan mae cais cynllunio am newid defnydd (i nifer o fflatiau preswyl) yn cael ei ystyried...

DBJ
-----------------------------------


Erthygl o rifyn Ebrill 2019

O'r Archif - Atgofion Troad Canrif

Cyhoeddodd Cymdeithas Llafar Bro lyfr  'Pigion Llafar 1975-1999' er mwyn dathlu'r milflwyddiant. Mae'r erthygl isod yn un o'r 'pigion' hynny, yn trafod troad y ganrif cyn hynny. Ymddangosodd gyntaf yn rhifyn Mawrth 1979.


Stiniog yn y ganrif ddiwethaf
Atgofion W. M. Jones, Prestatyn
Tuag adeg yr Eisteddfod Genedlaethol yn y Blaenau (1898) yr oeddwn yn byw yn 1 Stryd Dorfil, a chofiaf am y llu ceffylau yn tynnu coed a pholion trymion iawn i adeiladu’r tent mawr.  Fe’i codwyd lle mae’r Forum heddiw.

Credaf mai erbyn 7 o’r gloch y bore y byddai’r chwarelwyr yn mynd at eu gwaith, ac yn Y Sgwâr corn yr Oakeleys a glywem bob dydd.  Yn yr ysgol ‘Hogia’r Gors’ y gelwid ni, gan mai craig a chors fawn oedd lle mae’r Sgwâr heddiw.  Byddai corn yr Oakeleys yn canu dair gwaith bob awr – y gyntaf i ddweud y byddai saethu; yna'r saethu; a’r corn olaf i ddweud ei bod yn glir.

Adeg dod adref tua phump dyna olygfa hardd, megis gorymdaith – chwarelwyr yr Oakeley a’r Llechwedd yn llanw’r ffordd a’r orymdaith yn parhau am tua ugain munud neu well.  Roedd y mwyafrif ohonynt mewn trowsusau ffustion, côt ddu a het bowler; eraill mewn melfared – ond pawb ag esgidiau hoelion trwm.   Ambell i greigiwr â chap clustiau, a channwyll frwyn wedi’i stwffio i dwll yn y cap.  Ar ddiwrnod glawog gwelid aml i chwarelwr yn cario llechen o’r maint mwyaf o’i flaen er arbed gwlychu gormod ar ei odrau.  Roedd eraill â’u crysau yn agored a’r frest yn noeth er mwyn dangos mor ffit yr oeddynt.

Ar ‘dâl mawr’ byddai’r chwarelwyr yn setlo’u cownt pen mis ar y maes ger yr Hall.  Yno y cyfarfyddai y ddau bardner twll a’r ddau bardner injan.  Y diwrnod arbennig hwnnw byddai’r lawnt o flaen Siop yr Hall yn llawn o stondinau er teimtio’r chwarelwyr i wario.  Cof hefyd am y car chips cyntaf a ddaeth i’r Blaenau.  Eidalwr, wrth gwrs, oedd piau’r busnes a gosodai ei gert bob amser wrth lle mae Siop y Glorian heddiw.  O Siop y Glorian i lawr hyd at lle mae’r Orsaf Dân heddiw, stablau wyf yn gofio yno ac yn un o’r stablau yma y cedwid yr elor-freichiau drom.

Ar adegau neilltuol byddai ‘rialiti’ mawr – fel y Relief of Mafeking (Rhyfel y Boer), diwrnod Jiwbili y Frenhines Victoria a.a.y.b.  Llosgid casgen pitch ar ben y mynydd uwchben Blaenau, a byddai ffrwydriadau yn y chwareli a fireworks yn y dre.
Mr Dodd oedd Prifathro y County School, a chofiaf i blant yr ysgol honno adrodd weithiau:
‘Mr Dodd is very odd,
He goes to Church on Sunday
To pray to God
To give him a rod
To whip the boys on Monday.’
Un tawel iawn oedd Mr Dodd, ac ar y Sul mynychai Gapel Calfaria lle chwaraeai’r organ.

Daw adeg y Diwygiad i gof hefyd – 1904-5 – a gorymdaith i lawr Church Street a chyfarfod wedyn yng Nghapel Brynbowydd.  Roedd y cyfarfod yn mynd ymlaen hyd at ddeg o’r gloch y nos; y math o gyfarfod oedd yn edrych ar ei ôl ei hun.  Byddai pobl yn mynd ymlaen i’r Sêt Fawr heb i neb eu cymell. Un peth od iawn i mi yr adeg honno oedd clywed Sais ar y llaw chwith yn y galeri yn gweddio yn Saesneg, ac yn gofyn i Dduw i ‘Bless the Welsh people.’

Yn ystod y cyfnod yma beiciodd cyfaill a minnau i gyfeiriad y Penrhyn, ac wrth Caerfali pwy ddaeth i’n cwrdd mewn horse and trap ond Evan Roberts, y Diwygiwr.  Nid oes gennyf gof o’r gyrrwr, ond arhosai Evan Roberts gyda Mr Ellis yn Penmount, Llan.  Tirfeddiannwr oedd Ellis ac ef oedd perchennog Chwarel Diffwys – neu o leiaf ran go helaeth ohoni.  Twrnai oedd wrth ei alwedigaeth.

Adeiladwyd Capel Maenofferen, y Church Hall, Capel Gwylfa a’r Neuadd Gynnull yn Llan yn y cyfnod yma.  Roedd y capeli’n orlawn a meinciau yn cael eu cario i mewn er mwyn cael lle i ragor o bobl – yn enwedig i gyfarfod pregethu.

Yr oedd y Band of Hope yn boblogaidd iawn yr adeg yma.  A dyna ichi ‘Y Demel’ ar ddydd Sadwrn yn Jeriwsalem.  Bu’r Capeli o fantais fawr i blant yr ardal.  Heblaw’r addysg Feiblaidd gaed, fe ddysgid cerddoriaeth, canu lleisiol, adrodd a sgwennu traethodau.

Bu perfformiad da iawn yng Nghapel Seion, Lord Street, o Gantata’r Adar (Joseph Parry).  Gwelais fedydd hefyd yn y Capel hwn, a’r gweinidog cyntaf a gofiaf yno yw’r Parch Cefni Jones.

O'r Archif -Trem yn ôl

Pegi Lloyd Williams yn dewis pigion o’r archif.
Y tro hwn, darn a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 1984.

Cipdrem ar hanes “Yr Hall”
Annodd iawn yw cyfleu darlun teg o’r holl ddigwyddiadau cyffrous a fu ynglŷn â Neuadd y Farchnad ac Ystafell Gynnull y Blaenau drwy ychydig eiriau.  Fodd bynnag, ceisiaf dynnu braslun o’r hyn a ddigwyddodd yno yn ystod y can mlynedd ac ugain diwethaf.

Wel, ar ôl amryw gyfarfodydd yn nechrau chwedegau’r ganrif ddiwethaf i ystyried yr angen am Farchnadfa a Llyfrgell i’r Blaenau, ac ar ôl cryn ddadlau ynglŷn â’r safle, fe benderfynwyd ei chodi ar y lle y saif heddiw.  Agorwyd ei drysau i’r cyhoedd yn y flwyddyn 1864.

Efallai y rhydd y dyfyniad nesaf yma o ysgrifau ‘Rownd y Rhiw’ gan Dulyn lun eithaf byw o’r Farchnadfa yn ystod y ganrif ddiwethaf:
‘Wrth geisio rhoddi disgrifiad o’r hen Hall, erfyniaf ar y darllenydd gau ei lygad ar y rhan newydd, ac edrych ar lawnt lydan ac ambell i drol neu gar butcher, a’i lorpiau ar y llawr.  Tro dy gefn ar y gwesty ac fe weli ffenestri tal ar y llawr ac ar y llofft, grisiau cerrig i fyned i’r llofft a’i godrau yn y gongl gerllaw hen Swyddfa Barlwydon.
Canllaw haiarn cryf er diogelwch rhag cwympo i lawr, a drws llydan yn arwain i’r neuadd gyhoeddus ar ben y grisiau.  Dos i mewn i’r neuadd ac fe weli yn union faint yr hen adeilad cyn ei helaethu.  O dan y grisiau crybwylledig yr oedd y porth i’r farchnad.  Ar y chwith yr oedd bwrdd hir yn llawn melysion, yn cael ei wylio gan foneddiges ieuanc lanwaith, yn cynrychioli yr hen William Griffith, Llan a’i Indian Rock enwog.  Ymbriododd Hannah ag Evan Jenkins, a buont mewn masnach yn Heol yr Eglwys am flynyddoedd.  Ar y talcen chwith yr oedd Owen Jones, Cloth Hall, yn cario ei fasnach ymlaen, ac yna Butcheriaid Trawsfynydd a’r Llan, Robert Hughes, Robert Jones, John Brynsaeth, Griffith Jones masnachwyr hen ffasiwn, ond gonest bob un ohonynt.  Wedi hynny down at Gryddion Llanrwst gyda’u hesgidiau dihafal, Hannah Davies, Jane Thomas, William Williams.  Teithient mewn cerbyd tros y Crimea bob wythnos, a llawer helynt gawsant, yn neilltuol yn ystod misoedd y gaeaf.  Ond yr oeddynt yn cael cynhaeaf bras.  Yr oedd eu nwyddau bob amser yn ennill cwsmeriaid.
Hen gymeriad annwyl arall y cawsom lawer o’i gwmni a’i ffraethineb ydoedd yr hen Dafydd Davies, Trawsfynydd, a’i stôr o lyfrau.  Yr oedd ef a’n hystôr ni yn wynebu ei gilydd.
Yn y pen arall byddai Ellis o’r Nant a’i blu pysgota a’i lyfrau, a byddai ei gyfaredd yn denu lliaws ato bob Sadwrn.  Ar y talcen pellaf y byddai Thomas Edwards, yn enwog am ei hetiau 7/6 a 15/- am het silc.  Byddai dau Iddew yma’n gyson, sef Abraham, pryd du fel y frân, a’r hen Harries tad Mrs Polecoff, Bangor.  Cofier, roedd llawer o cheap Jacks a stondinau eraill ar y lawnt ar gyfer y Neuadd a masnachdai’r Market Place hefyd!’

Llyfryn Steffan ab Owain ar ran Cyfeillion Neuadd y Farchnad, 1995. Gwasg Carreg Gwalch

Ar Ebrill 26, 1871 agorwyd Ystafell Gynnull uwchben y Farchnadfa.  Gosodwyd golau nwy yno a chafodd y cyngerdd agoriadol ei gynnal mewn ystafell wedi ei goleuo am y tro cyntaf â golau nwy.

Yn wir, mae’r gweithgareddau a gymerodd le yn yr Ystafell Gynnull yn aneirif, cynhaliwyd peth wmbredd o Eisteddfodau Chwarelyddol llewyrchus ynddi.  Cafwyd llawer o Gyfarfodydd Gwleidyddol pwysig yn digwydd yno.  Bu ugeiniau o ddramâu yn cael eu perfformio ynddi o dro i dro a chodwyd cannoedd o bunnoedd i wahanol deuluoedd anghenus yr ardal drwy Gyngherddau a Chyfarfodydd Elusennol.

Gwelodd yr hen le nifer o wleidyddion mawr ein cenedl.  Dyma un hanesyn diddorol am gyfarfod yno yn y flwyddyn 1886 gan Dr Pan Jones.
‘Yr oeddwn i er yn gynnar wedi trefnu i ysgrifennu ar y ‘Ddaear i’r Bobl’ a threfnodd Michael D. Jones a minnau i gael Michael Davitt i Cymru mewn gobaith y gellid deffro y wlad …  Yr oedd Neuadd Gynnull, Blaenau Ffestiniog yn fwy na llawn, ond cafwyd trafferth i gael un i gynnig penderfyniad.  Yr oedd cywilydd neu ofn yn gwneuthur i bob siaradwr ofyn cwestiwn yn ddieithr iddynt neu yr oedd ofn Michael Davitt arnynt.  O’r diwedd, bodlonodd David Lloyd George gymryd y gorchwyl mewn llaw.  Nid wyf yn cofio clywed neb yn siarad yn well, yn fwy difyr ac ymarferol.  Dywedai i’r diafol gael lle poeth gynt gyda Michael yr Archangel, ond dyma ddau Fichael yn ymosod ar y landlord a gobeithio y gwnânt drefn arnynt.  Yr oedd yno guro dwylo a bloeddio mwy brwdfrydig nag arferol.  Pan eisteddodd troes Michael D. Jones ato a dywedodd wrtho, ‘Casgl dy glud, machgen i, San Steffan yw dy le di.’ 
Tybed ai yn yr Hall y dechreuodd gyrfa wleidyddol un o Brif Weinidogion Prydain?

Oddeutu’r flwyddyn 1910 daeth sinema i’r hen Neuadd ac yn ôl rhai, un o’r enw Mr Codman o Landudno oedd yno gyntaf.  Fodd bynnag, yn nyddiau bachgendod fy nhad a’i gyfoedion, ceiniog a fyddai’r tâl mynediad i’r pictiwrs p’nawn Sadyrnau ac un Mrs Griffiths a fyddai yn rhannu’r tocynnau.  Yr adeg honno byddai’r lle o dan ei sang gyda phlant bywiog yn gwingo yn eu seddau wrth wylio ffilmiau Tom Mix, Buck Jones, Buster Keuton ayyb.

Cynhaliwyd llawer o Nosweithiau Llawen ac Eisteddfodau yno o dan arweiniad Bryfdir ar hyd y blynyddoedd ac ‘rwyf yn siwr fod gan amryw o drigolion ‘Stiniog atgofion melys am y dyddiau hynny.  Byddai pethau fe Grand Bazaar, Amgueddfa a Sale of Work yn cael lle o dan ei tho ar adegau hefyd.  

Yn ystod y tri degau hefyd yr agorwyd y Forum, a chanlyniad hynny fu symud llawer o’r gweithgareddau cyhoeddus i’r fan honno.  Er hynny, bu’r Hall yn dal yn lle cyhoeddus i drigolion ‘Stiniog tan ganol yr Ail Ryfel Byd.  Yna oddeutu 1944, er mwyn denu diwydiannau newydd i ‘Stiniog fe osododd y Cyngor y lle ar rent.  Ymhen ychydig, cymerodd cwmni o’r enw Ackett y Neuadd o dan rent a defnyddiwyd hi fel ffatri i ailglytio a thrwsio hen esgidiau a beltiau ar ôl y Lluoedd Arfog.  Gyda llaw, gweddillion hen esgidiau wedi’u llosgi gan y cwmni o’r Hall yw’r Domen ‘Sgidiau’ sydd i’w gweld ar y dde i’r ffordd fawr sy’n arwain i ben Bwlch Gorddinan a gerllaw llwybr pysgotwyr Llyn Barlwyd.

Ar ôl y cwmni yna daeth ffatrioedd gwneud dillad yno a buont hwy yno am beth amser.  Nid oes cymaint â hynny o amser ers pan adawodd ffatri Wallis a Linell y lle.  Heddiw, y mae’r lle yn ôl yn nefnydd y Cyngor unwaith eto a defnyddir yr hen Neuadd enwog fel ystorfa ganddynt.  Tybed beth fydd hanes yr hen Hall ymhen 20 neu hanner can mlynedd eto?

------------------------------------

*Cyhoeddodd Cymdeithas Llafar Bro lyfr  'Pigion Llafar 1975-1999' er mwyn dathlu'r milflwyddiant, gyda Mrs Elizabeth Jones yn arwain tîm o olygyddion, gan gynnwys Pegi.
Os ydych yn hoffi'r gyfres Trem yn ôl -ewch i chwilio am gopi o'r llyfr. Bron i gant o dudalennau am £3 yn unig!

Tamaid i aros pryd

Cofiwch am y noson blygu Nos Fercher. Bydd Llafar Bro trwy'r drysau ac yn y siopau o Ddydd Iau.

Dyma ambell damaid i aros pryd: 

Gwifren Sip Llechwedd

Mae’r cwmni Tree World wedi gofyn caniatâd i osod pedair gwifren sip -zip wire- yn Llechwedd ar lefel uchel ac mae’n ymddangos fod cefnogaeth iddynt o bob cwr. 

gwifren sip yng Nghernyw

Aiff y gwifrau hyn ac ymwelwyr ar daith o gwmpas y chwarel a bydd tua 2 gilomedr a hanner o wifren. Yn ychwanegol bydd tua 9 swydd yn cael eu creu ar y dechrau ac os bydd y fentr yn llwyddiannus bydd 25 yn cael eu cyflogi o fewn tair blynedd. 

Gair o Rybudd

Pam bod y Pwyllgor Amddiffyn yn eich cynghori i beidio llenwi’r holiadur hwn

Mae’r ateb i ambell gwestiwn yn gwbwl amlwg, wrth gwrs, ond mae rhai o'r lleill yn dwyllodrus o gamarweiniol am nad ydyn nhw’n gwneud yn berffaith glir bod yn rhaid i’r Ysbyty golli pob gwely cyn y bydd y gwasanaethau ‘newydd’ hyn yn cael eu datblygu! 

Mae’r Pwyllgor Amddiffyn wedi cysylltu efo Opinion Research Services nid yn unig i fynegi anfodlonrwydd ond hefyd i awgrymu ffordd fwy gonest o gael barn pobol leol, a hynny trwy eirio’r cwestiynau mewn dull gwahanol, megis –

Ydych chi’n cytuno neu anghytuno efo argymhellion BIPBC:-

(i)         i gau Ysbyty Coffa Blaenau Ffestiniog a symud y gwelyau i gyd i Ysbyty Alltwen?

(ii)        i wneud i ffwrdd â’r Uned Mân Anafiadau?

(iii)       i gael gwared â’r Uned Pelydr X o Ganolfan Iechyd Blaenau Ffestiniog?

(iv)       i droi safle’r Ysbyty yn ganolfan a fydd yn darparu gwasanaethau cymunedol a  gwasanaethau gofal cychwynnol?

Mae un peth yn  siŵr, fe gaen nhw ddarlun tipyn cliriach wedyn o beth yw dymuniadau pobol yr ardal. Yn y cyfamser, rydym wedi dweud wrth  Opinion Research Services, yn ogystal ag wrth Weinidog Iechyd y llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd a swyddogion y Bwrdd Iechyd ym Mangor, na fyddwn ni’n llenwi’r Holiadur Ymgynghoriad, am y rhesymau a nodwyd uchod, ac y byddwn ni’n cynghori pobol y cylch hefyd i wneud yr un peth. 

Newyddion Hwyr

 I'r rhai ohonoch sydd ar Gweplyfr/Facebook, ewch draw i  dudalen perchnogion newydd Neuadd y Farchnad: http://www.facebook.com/pages/Market-Hall/369824126426357

Saesneg ydi prif iaith y tudalennau, ond mae'n werth tynnu eich sylw at gynlluniau'r perchnogion ar gyfer yr adeilad pwysig yma yn ein cymuned. Pob lwc iddynt.

Llyfryn Steffan ap Owain

 

O'r Neuadd i'r Gell

Iona, Steffan, a Vivian, yn arwain taith Cymdeithas Edward Llwyd ym Mro Ffestiniog ar y 7fed o Orffennaf.

 

 


Gwelir olion dau ddiwydiant yn y llun cyntaf; yr hen a'r newydd. Saif yr arweinwyr ar dir chwarel lechi Llechwedd, a'r tu ol iddynt, gallwch weld y llwybrau beicio newydd ar lethrau'r Cribau.


Daeth tua deugain o aelodau i Stiniog i gael hanes Neuadd y Farchnad a'r diwydiant llechi, a chael cyfle i ymweld a Chapel y Rhiw, i weld cerfluniau David Nash.
Gorffenwyd y daith yn y Gell, er mwyn gwylio'r ffilm 'Y Chwarelwr'.

Lluniau gan Seiriol a Beti.