Cwrdd

Mae’r lle ‘ma’n rhy llwyd,
medda nhw.
Rhy wlyb, rhy lawiog,
rhy ddiflas o lwyd o hyd.

Does dim yma i’w wneud,
medda nhw.
Mor llaith, mor lleidiog,
does unman mwy llwm yn y byd.

Cwrdd â fi ar y copa,
meddaist ti,
ar y darn o dir uwchben y cwmwl,
a gwyliwn y gola’n
chwarae mig efo’r niwl.

Cawn gadw oedfa,
meddaist ti,
gyda’r gwynt yn codi canu
hen emyn o’n cwmpas
wrth i ni gusanu.

Ac yma ar ben ein mynydd
mae’r llwyd yn troi’n lliwgar,
ond dim i ni.

Ac yma yng nharddiad ein hafonydd
mae’r llwm yn troi’n llachar,
ond dim i ni.







Fe sgwennais i’r gerdd hon yn wreiddiol ar gyfer oriel gelf Lisa Eurgain Taylor yn Oriel Môn mis Mawrth. Mae gwaith celf Lisa yn hynod o hardd, ac yn darlunio mynyddoedd Eryri mewn ffordd lliwgar a thrawiadol, ac mae hi’n gwneud i’r tirwedd edrych bron yn arallfydol o dlws. Cyrhaeddodd cais Lisa am gerdd ata i ar yr un pryd a darllenais nifer o sylwadau am Blaenau ar TripAdvisor oedd yn galw’r dref yn llwyd, yn llwm ac yn ddiflas.

Wel, dwi’n gwybod yn iawn bod y llechi yn llwyd wrth gwrs, ond dwi erioed wedi meddwl am ardal Stiniog fel lle llwyd, llwm na diflas yn wir! Pan edrycha i ar y mynyddoedd o gerrig o’n cwmpas, dwi’n eu gweld nhw fel tomenni hudol, sy’n newid bob dydd yn dibynnu ar y tywydd a’r golau.

Erin a Llio a’u partneriaid, Rich a Sam, ar gopa’r Moelwyn Mawr

Dyma fynd ati felly i gyfansoddi cerdd oedd yn gwrthgyferbynnu beth mae rhai twristiaid yn ei weld, a be dwi’n ei weld wrth edrych ar ein llechi.

Dwi’n gweld ein hanes a'n dyfodol. Dwi’n gweld dyddiau braf o haf fy mhlentyndod a nosweithiau hwyr yn y Tap. Dwi’n gweld hen straeon y Mabinogi a gossip am bobl drws nesaf. Dwi'n gweld cerddi Gwyn Thomas a lyrics Anweledig. Dwi’n gweld fy nheulu, fy ffrindiau, a rhai gelynion! Yn fras, dwi’n gweld lot mwy na llechi.

Felly tro nesa mae rhywun yn dweud wrthych chi fod Stiniog yn le llwyd, dywedwch wrthyn nhw mae nhw sy’n llwyd wir, am beidio gallu gweld yr hyd a’r lledrith sy’n bodoli ym mhob cornel o’n ardal ni!

Llio Elain Maddocks
--------------------------------
Ymddangosodd yr uchod yn rhifyn Ebrill 2020.
 
(Mae Llio yn postio cerddi’n rheolaidd ar ei chyfri’ Instagram @llioelain gan gynnwys cyfres am hunan-ynysu. Ewch am sbec i weld ei gwaith.)

Rhod y Rhigymwr -Pedwar o'r Tap yn hapus!

Rhan o golofn reolaidd Iwan Morgan.

Wrth chwilio drwy bentwr o luniau’r diwrnod o’r blaen, deuthum ar draws dau lun a dynnwyd o Dîm Talwrn Bro Ffestiniog ym 1996.

Yn ôl y manylion ar dri thlws a dderbyniwyd, bu’r tîm yma’n bur llwyddiannus, gan ennill mewn Talyrnau a gynhaliwyd yn ‘Y Tap’, Neuadd Llan a Neuadd Rhydymain.

Tîm talwrn Bro Ffestiniog 1996

Y tu ôl i un o’r lluniau, ceir y ddau englyn canlynol gan Rhiain:

Pedwar o’r ‘Tap’ yn hapus! – Ein hawen
    Yn ieuanc a graenus;
Gu deirawr go hyderus
Uwch tasgau yn chwartiau chwŷs.

Hen westai go ddirwestol – yn cyrraedd
    Cwr y ‘pen brenhinol’,
Mwydran yn ddi-gymedrol
Ar win ffawd yr awen ffôl.

Os cofiaf yn iawn, y Parch. John Gwilym Jones oedd y ‘meuryn’ yn un o’r talyrnau – un y ‘Tap’ yn ôl pob tebyg – oherwydd ato fo y cyfeirir yn yr ail englyn. Dyddiau da!
------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2019

Pytiau...

Ambell i ddarn o rifyn Medi.
Tamaid i aros pryd...

Arddangosfa Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog

Cynhaliwyd  arddangosfa lwyddiannus iawn unwaith eto gan Gymdeithas Hanes Bro Ffestiniog dros yr haf. Dymuna'r trefnwyr ddiolch o galon i bob un a fu'n gwirfoddoli fel gofalwyr ar ran y gymdeithas. 

Os na fuoch chi yn yr arddangosfa, cofiwch y gallwch wylio fideo poblogaidd y Gymdeithas –Stori Stiniog- ar You Tube. [Dolen ar y dde].

Bydd Rhamant Bro, cylchgrawn Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog, ar werth yn eich siopau lleol fis Tachwedd, yn llawn o erthyglau diddorol fel arfer. Dyma'r unig gylchgrawn blynyddol o'r fath a gyhoeddir drwy Gymru gyfan. 
Sicrhewch eich copi!

Gwobr Cymdeithas Cyfeillion Ysgol y Moelwyn

Mae’r gronfa wedi cyrraedd y nod. Y cyfanswm ar y pryd yw £5213. Tra y mae’r arian yn dod i mewn bwriedir wobrwyo disgyblion yr ysgol am gyfnod hwy na’r deg mlynedd gwreiddiol.

Clwb Rygbi Bro Ffestiniog

Mae’r tymor  newydd  wedi  cychwyn a Bro wedi cael dwy fuddugoliaeth. Curwyd Nant Conwy o 11 i 8, mewn gêm oedd yn ddigon blêr am gyfnodau, a'r tîm lleol yn chwarae efo dim ond tri dyn ar ddeg yn y pum munud olaf.   Curwyd Dolgellau yn yr ail gêm, o 25 i 17.

Y Golofn Werdd

Bu’n dymor prysur i Glwb Natur Bro Ffestiniog eto, gyda nifer o weithgareddau cyffrous wedi eu trefnu ar gyfer y criw brwdfrydig.

Bu’r clwb yn dal ac astudio mamaliaid bychain -fel llygod y maes, a llygod pencrwn- yng Nghoed Cymerau, a hefyd ar daith gerdded, ac yn dysgu sut i hel bwyd yn y gwyllt, cynnau tân, a chodi lloches rhag y tywydd, yng Nghoed y Brenin.

murlun newydd y Tap