Cyfeillion Ysgol y Moelwyn

Dathlwyd canrif bodolaeth Ysgol y Moelwyn ym 1995, ac fel rhan o’r dathlu, gwahoddwyd criw o gyn-ddisgyblion i sefydlu Cymdeithas Cyn-ddisgyblion a Chyfeillion Ysgol y Moelwyn.  

Trefnwyd Aduniad yn Eisteddfod 1997 gan Rhiain a Iola Williams.   Trosglwyddwyd yr awenau i griw o’r Blaenau oedd yn byw yng nghyffiniau Llandegfan sef Beti Jones, Jennifer Thomas, Nia Wyn Williams, Sylvia Wynne Williams a Sian Arwel Davies ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Llanbedrgoch, Ynys Môn ym 1999.  Cafwyd Aduniad bob tro oedd yr eisteddfod yn y gogledd, hyd 2019.

Aelodau Trenfu’r Aduniad yn eu cyfarfod olaf yn nhŷ Sian.
O’r chwith i’r dde, Beti Jones, Jennifer Thomas, Sian Arwel Davies, Nia Wyn Williams a Sylvia Wynne Williams.

 

Yn 2009, sefydlwyd Gwobr Cyfeillion y Moelwyn er mwyn rhoi ffocws i’r cyfarfodydd.   Amcan y gwobrwyo oedd canfod disgybl neu ddisgyblion a ddyfernid yn gymwys i’w derbyn dan reolau a osodir gan y swyddogion ar ran y Gymdeithas.  Sail y wobr fyddai cyfraniad i’r gymuned leol sydd yn amlygu dinasyddiaeth gyfrifol.  Penodwyd Sian Arwel Davies yn Gadeirydd, y diweddar Robin Davies yn Drysorydd, Elwyn Davies yn Gyfreithiwr Mygedol, a Gareth Jones, Geraint Vaughan Jones, Meinir Humphries a’r diweddar Eifion Williams, yn aelodau pwyllgor ac ar ôl ymddeoliad Meinir Humphries cawsom gymorth parod gan Bini Jones a Ceinwen Lloyd Humphries i ddidoli’r ceisiadau.  

Fe ddylid fod wedi trosglwyddo’r wobr olaf gan Gymdeithas Cyfeillion y Moelwyn fis Tachwedd 2020 ond oherwydd cyfyngiadau Cofid 19 bu raid gohirio ac oherwydd hyn, mae cyfnod Gwobr y Cyfeillion Ysgol y Moelwyn wedi dod i ben.

Roedd criw o chwech yn cyfarfod yn flynyddol i bennu’r gwobrau a chawsom groeso cynnes yn yr ysgol i wneud y gwaith bob tro.  Byddem yn treulio diwrnod cyfan yn pwyso a mesur bob cais.
Cyflwynwyd y wobr gyntaf yn Eisteddfod Wrecsam a’r Cylch 2011 pan oedd y gronfa wedi cyrraedd £5000.  Roedd hyn yn sicrhau gwobr am ddeng mlynedd.

Yr enillwyr cyntaf oedd Haydn Jenkins a Gwenlli Jones.  Hefyd, yn ystod y cyfnod enillwyd y wobr gan Elan Cain Davies, Dafydd Llŷr Ellis, Heledd Tudur Ellis, Kerry Ellis, Hanna Seirian Evans, Megan Lloyd Grey, Tomos Heddwyn Griffiths, Elain Rhys Iorwerth, Awel Haf Jones, Caryl Jones, Caitlin Roberts, Elin Roberts, Glain Eden Williams, Goronwy Williams, Gwion Rhys Williams, Meilir Williams a Swyn Prysor Williams (enwau yn nhrefn y wyddor). 

Derbyniwyd tua cant a hanner o ymgeiswyr yn ystod y cyfnod a rhannwyd dros £5000 o arian drwy haelioni rhoddion y cyfeillion yng nghyfarfodydd y Gymdeithas yn yr eisteddfodau.

Cawsom y fraint o groesawu Elin Roberts yn Eisteddfod Conwy 2019, a rhoddodd dipyn o’i hanes ers iddi adael yr ysgol.  Roedd yn hyfryd gwrando arni.  Roeddym wedi gobeithio gallu gwahodd rhagor o’r cyn-enillwyr ond nid oedd amgylchiadau yn caniatau.  Tybed fyddai un neu ddau ohonynt yn cysidro ysgrifennu pwt i Llafar Bro i roi dipyn o’u hanes erbyn hyn?

Yn ôl y Cyfansoddiad, “Os daw y gronfa i ben bydd y swyddogion yn sicrhau bod unrhyw arian yn weddill i’w drosglwyddo, er budd i’r ysgol, mewn ymgynghoriad â’r Gymdeithas a phennaeth yr Ysgol.”  

Trafodwyd hyn yn Eisteddfod Llanrwst Dyffryn Conwy 2019 a phenderfynwyd ar ddyfodol y wobr.  Datganodd Dewi Lake, Pennaeth Ysgol y Moelwyn fod yr ysgol yn awyddus i barhau gyda’r wobr ac roedd yr aelodau oedd yn bresennol yn y cyfarfod yn hynod falch o glywed hyn.  I’r perwyl yma, cyfarfu pwyllgor trefnu’r Aduniad bnawn Sul, Gorffennaf 4ydd er mwyn dirwyn y cyfan i ben.  Mae’r cyfri erbyn hyn wedi’i gau a’r ddau bwyllgor wedi’u diddymu.

Trosglwyddwyd £1147.70 i gyfri’r ysgol fydd yn sail i ariannu’r wobr.  Rwy'n siwr bydd modd cyfrannu at y gronfa yn y dyfodol.

Diolch i bawb sydd wedi bod yn hynod ffyddlon i bob aduniad yn yr eisteddfod ac am eu haelioni i’r gronfa a chofiwn yn annwyl am y rhai a gollwyd o’n plith.  Hoffwn ddiweddu gyda nodyn personol o werthfawrogiad am y cyd-weithio hapus a chyson a’r gefnogaeth o du’r ysgol ac aelodau y ddau bwyllgor a holl aelodau Gymdeithas Cyn-ddisgyblion a Chyfeillion Ysgol y Moelwyn.  Fy ngobaith yw bydd rhywun yn barod i drefnu aduniad eto mewn ambell i steddfod yn y dyfodol.
Sian Arwel Davies
- - - - - - -

Ymddangososdd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2021

Canlyniadau TGAU

Datganiad gan Ysgol y Moelwyn ar ddiwrnod cyhoeddi canlyniadau TGAU haf 2021

Llongyfarchiadau fil i ddisgyblion bl. 11 Ysgol y Moelwyn ar ennill canlyniadau canmoladwy eleni! Mae pob disgybl yn haeddu clod arbennig iawn.

Mae’r ffordd mae disgyblion y Moelwyn wedi ymateb mor gadarnhaol a chydwybodol i heriau’r pandemig dros y deunaw mis diwethaf wedi bod yn glod arbennig iawn i bob unigolyn. Mae sgiliau annibynnol disgyblion i lwyddo mewn gyrfa bob amser yn bwysig ond mae pwysigrwydd y sgiliau hyn wedi bod yn hollbwysig eleni.

Diolch yn fawr i chi fel staff yr ysgol am wynebu heriau’r clo mewn dull mor broffesiynol, am eich cefnogaeth ddiflino i ddisgyblion ac am fod mor barod a brwdfrydig i droedio yr ail filltir gan sicrhau fod pob unigolyn yn cael chwarae teg. 

Diolch yn fawr i chi ddisgyblion am eich cyfraniad arbennig iawn i`r ysgol a`r gymuned leol dros y pum mlynedd diwethaf! Llongyfarchiadau i bawb ar eich llwyddiant. Pob dymuniad da i chi ar eich gyrfa yn y dyfodol! Cofiwch gadw mewn cyswllt!
---------------

Llongyfarchiadau enfawr i'r disgyblion gan griw Llafar Bro hefyd, a phob lwc i bob un ohonoch yn eich menter nesaf!

Byd gwaith

Wrth deithio yn ôl ar y trên o Ŵyl y Cyrion yng Nghaeredin, ar ôl mwynhau sgiliau cantorion, actorion, comedïwyr, dawnswyr a gymnastwyr o bedwar ban y byd, bu Dewi Lake, Pennaeth Ysgol y Moelwyn yn pendroni ar y cwestiwn hwnnw y dylai pawb sy`n ymwneud ag addysg a hyfforddiant y dyddiau yma ei ystyried, sef pa sgiliau y mae pobol ifainc eu hangen heddiw er mwyn eu paratoi ar gyfer byd gwaith?

Wrth ystyried yr oriau di-ri yr oedd perfformwyr yr Ŵyl wedi eu treulio i gyrraedd perffeithwydd eu cyflwyniadau, dyma ystyried ble ddechreuwn ni? Mae’n hiaith yn llawn diarhebion sy`n ymwneud â’r union faes –
deuparth gwaith ei ddechrau; 
deuparth llwyddiant, diwydrwydd; 
egni a lwydd; 
dyfal donc…

Yma, yn y Blaenau, mae uwchdechnoleg wedi agor drysau lu i fyw`n lleol a gweithio ym mhedwar ban byd. Diflannodd dewisiadau gyrfaol cyfyngedig yr ardal a bellach  mae holl gyfleoedd y byd o fewn ein cyrraedd – os yw’r sgiliau priodol gennym wrth gwrs.

Er mwyn llwyddo, rhaid ymateb i fyd gwaith sy`n galw am sgiliau sy`n gynyddol newid. Rydym wedi  hen adael y cyfnod pan y penodid  gweithlu i un swydd, un yrfa a`r un set o sgiliau ar gyfer y swydd honno yn gymharol ddigyfnewid dros gyfnod maith. Felly tybed beth ydy`r sgiliau craidd sy`n rhoi sylfaen i rywun ddisgleirio ym myd gwaith heddiw?

Byddai rhai yn dadlau yn frwd mai cymwysterau sydd bwysicaf. Byddai eraill yn cytuno fod  cymwysterau`n bwysig ond yn teimlo mai`r daith a`r sgiliau i gyflawni`r gorau, boed gymwysterau neu sgil, y gall unigolyn eu cyflawni, ydy llwybr llwyddiant. Mae unigolion dymunol, egwyddorol, dibynadwy, sy`n barod i wneud diwrnod gonest o waith, yn frwd, yn annibynnol, yn gallu cyfathrebu’n rhwydd, yn hyderus ond hefyd yn ddiymhongar, law yn llaw â’r parodrwydd i newid, a meistroli sgiliau newydd trwy gydol gyrfa, a phenderfyniad diwyro i lwyddo, yn sicr yn berchen ar  sylfaen gadarn i lwyddiant. Yn yr un modd, mae sgiliau craidd megis cyfathrebu, dyfalbarhad, cydweithio a gweithio`n annibynnol a datrys problemau yn hollol greiddiol.


Mae rhywun weithiau`n teimlo fod llwyddiant yn rhywbeth bellach y mae unigolion yn disgwyl ei gael yn hawdd a diymdrech…

Dyma godi cap felly i`r rhieni hynny sydd wedi ei gweld hi, sy`n sicrhau fod eu plant neu bobl ifainc yn brydlon yn yr ysgol, yn bresennol yn yr ysgol ac yn ysgwyddo cyfrifoldeb cynnar, yn unol â`u hoedran, am eu hymddygiad, ymdrech a`u haeddfedrwydd eu hunain. Yn sicr, mae pobol ifainc sy`n cael y cyfuniad hwn o gefnogaeth, disgwyliadau uchel, meddylfryd o agor drysau a disgwyl pendant i ysgwyddo cyfrifoldeb amdanynt eu hunain yn cael paratoad gwerth chweil at fyd gwaith a bywyd.

Coffa da am Dafydd Price, Dolau Las ers talwm – meddai ar sgiliau cyfathrebwr hynaws, yn sgwrsiwr rhwydd, parodrwydd i wneud diwrnod da o waith, cadarn ei farn a pheiriannydd dyfeisgar creadigol, oedd yn gallu creu offer neu dŵls i fynd i’r afael â phroblem yn y fan a`r lle heb gymorth o fath yn y byd. Adlewyrchiad o etifeddiaeth peirianwyr creadigol chwarelyddol ardal y Blaenau ar ei orau. Yn sicr, unigolion tebyg i Dafydd sy`n disgleirio ym maes cwmnïau arloesol technoleg arbrofol a blaengar ein byd heddiw.

Bach hedyn pob mawredd…cyfoeth bob crefft…
-------------------------------------

Un o gyfres o erthyglau gwadd ar thema 'GWAITH', a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2019.

Tîm sy'n dod o'r graig

Apêl am ‘gefnogaeth’ gan lywydd Clwb Pêl-droed Amaturiaid y Blaenau
Heb os rwy’n tybio fod pawb yn y Blaenau a’r cylch wedi clwad am dymor llwyddianus CP yr Amaturiaid cyn yr haf – nid yn unig wedi gorffen y tymor yn yr ail safle yn y gynghrair, ond hefyd yn ennill dyrchafiad haeddianol i’r Adran Gyntaf.

Ma’ hi fel ‘stalwm yn y dref! Ysbrydion Wil ‘bach’ a Dei Dw, Crymei a Tibbott ac Ishmael yn cyd-gerdded y strydoedd, i gyd yn trafod pêl-droed, ac yn awyddus i gael gair tawel yng nghlust Ceri (Roberts) y rheolwr er mwyn dymuno’n dda iddo fo a’r hogia!

Ymlaen a ni! Ewch i’n tudalen Gweplyfr/Facebook am fanylion y gemau sy'n dod.

Gan fod yr Amaturiaid wedi codi i gynghrair uwch, mae’n orfodaeth arnom i wneud cryn dipyn o wellianau i Gae Clyd, gwaith sydd yn hynod gostus. Mae Cyngor Tref Ffestiniog a nifer o gwmniau busnes y dref eisioes wedi bod yn hynod o hael gyda rhoddion arianol caredig tuag at y gwellianau sydd yn yr arfaeth. Dewch draw i weld gêm ac i weld y gwelliannau hefyd.

Cae Clyd: cae pêl-droed mwyaf trawiadol Cymru? Llun- Paul W. Awst 2019

Hoffwn ar ran yr Amaturiaid i apelio, nid yn unig am gefnogaeth byddarol o gwmpas Cae Clyd, ond hefyd mewn rhoddion ariannol er parhad y clwb. Felly os yn berchen cwmni busnas, yn gefnogwr brwd, yn aelod o glwb neu asinataeth ac yn awyddus i rhoi cefnogaeth, dowch i gysylltiad hefo swyddogion y clwb ar unwaith.

Clwb Pêl-droed trigolion tref Blaenau Ffestiniog a’r cylch ydi’r Amaturiaid ac felly fe fydd eich cefnogaeth chi yn gymorth gwerth chweil i’w lwyddiant yn ystod y tymor nesaf ac i’r dyfodol.
Diolch yn fawr.
Mici Plwm

Tymor 2019-20
Mae'r tymor newydd wedi hen gychwyn bellach. Pob lwc i’r hogia yn Adran 1 y gynghrair undebol. Dyma drydedd haen pêl-droed yng Nghymru, ac mae’r Chwarelwyr yn amlwg yn anelu at ddringo’n uwch eto yn y dyfodol.

Mae llawer o’r hogiau lleol oedd yn chwarae i dimau eraill y tymor d’wytha wedi arwyddo i Stiniog eleni, a’r dyfodol yn gyffrous iawn! Cofiwch gefnogi ar Gae Clyd eto eleni, neu ymunwch yn yr hwyl os na fuoch chi ers talwm.

Torf Cae Clyd oedd yr uchaf yn y gynghrair y tymor dwytha, ac mae’r tîm yn gwerthfawrogi’n fawr pan mae cefnogaeth dda yn troi allan i’w hannog.

Mae Gwefan Llafar Bro yn falch o noddi un o'r chwaraewyr eto eleni. Amdani Bryn Humphreys!


Prosiect Barddoniaeth a Phêl-droed Ysgol y Moelwyn
Bydd cerddi gan gefnogwyr ifanc Clwb Pêl-droed y Blaenau yn cael eu gosod o amgylch Cae Clyd yn fuan. Fe gyfansoddwyd y cerddi gan fechgyn blwyddyn 10 Ysgol y Moelwyn mewn gweithdai barddoniaeth gyda Rhys Iorwerth a Dewi Prysor yn ddiweddar.

Roedd y prosiect yn rhan o gynllun Llên Pawb, Llenyddiaeth Cymru mewn partneriaeth â Pharc Cenedlaethol Eryri. Fe luniodd y bechgyn naw cerdd fer i gyd, yn eu mysg mae cerddi sy’n trafod y cae, y chwaraewyr, y cefnogwyr, y gelynion ac hefyd athro’r hogia a rheolwr y tîm, Ceri ‘Yeboah’ Roberts.

Dywedodd Dewi Prysor am y profiad:

"Bu'r gweithdai yn bleser pur, gyda chriw da o ddisgyblion ffraeth, hyderus a chreadigol oedd yn hawdd i weithio efo nhw. Roedd eu balchder yn eu bro, eu cymuned a'r clwb pêl-droed lleol yn amlwg, ac rwy'n gwbl argyhoeddiedig fod y cyfuniad o bêl-droed a chreu cerddi, wedi tanio diddordeb mewn barddoniaeth ynddynt."

Dyma flas o’r cerddi – fe gewch chi weld y casgliad cyflawn yn harddu Cae Clyd os ewch chi draw yno i gefnogi’r tîm!

Y Chwarelwyr
Tîm o Gymry Cymraeg i gyd
Fel y gymuned – dani yma o hyd;
Tîm ydan ni sy’n dod o’r graig,
Ni di’r chwarelwyr sydd â chalon draig.

Cae Clyd
Rhwng y Manod a’r Moelwyn mae fel carped hardd,
Y maes y mae Bynsan yn ei drin fel gardd,
Dyma ail adra pob chwaraewr ac ultra,
Fan hyn mae’r panads yn mega.
Hwn ydi’r cae sy’n werth y byd,
Hwn dani’n nabod fel Cae Clyd.

--------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Gorffennaf 2019

Llechen i bawb o bobl y byd

Mae disgyblion o Ysgol y Moelwyn wedi cysylltu â gwleidyddion mwyaf blaenllaw y byd mewn ymgais i gefnogi cais ardaloedd llechi Gwynedd am Safle Treftadaeth y Byd. 

Derbyniodd Arlywyddion, Prif Weinidogion a theuluoedd brenhinol ar draws y byd lechen o ‘Stiniog gyda’r logo ‘Llechi Bro’ mewn ymgais i bwysleisio pwysigrwydd hanesyddol a gogoniant diwydiant chwareli Ffestiniog.

Cafodd y llechi eu hanfon hefyd at y Cenhedloedd Unedig, yr Undeb Ewropeaidd, i Antarctica ac i wladwriaethau nad ydynt hyd yma yn cael eu cydnabod gan y Cenhedloedd Unedig, fel Palesteina.

Gofynnodd y disgyblion i’r arweinwyr dynnu llun gyda'u llechen i ddangos eu cefnogaeth i'r ymgyrch. Mae swyddfa Prif Weinidog Prydain, Theresa May hefyd wedi ymateb ond siom gafodd yr ysgol i dderbyn llythyr gan ei swyddfa yn adrodd nad oedd amser ganddi i gymryd rhan!

Llechi i’r Gambia a’r Gofod
Gareth Davies, athro Daearyddiaeth Ysgol y Moelwyn (*) sy'n cydlynu'r cynllun, ac mae’n hynod falch o ddatblygiad y prosiect.

"Mae'r myfyrwyr yn mwynhau'r profiad unigryw hwn, a thrwy eu brwdfrydedd a’u cariad at Ddaearyddiaeth, maent yn fodlon dangos eu balchder at y diwydiant llechi a balchder at eu bro a’u diwylliant i’r byd. Maent yn gweld ei fod yn hanfodol gwarchod eu gorffennol a’u dyfodol," 

meddai Mr Davies.

"Y llynedd, fe wnaethom am y tro cyntaf erioed, anfon darn o lechen Ffestiniog i’r gofod, felly mae'r disgyblion yn ehangu eu gorwelion! Mae'r antur hon yn creu ymdeimlad o falchder yn y bobl ifanc sydd wedi’u hysbrydoli gan yr ymgyrch. "

Mae cryn gost i’r fenter ac mae’r disgyblion wedi cynhyrchu crysau T arbennig i godi arian. Maen nhw ar gael yn yr ysgol ac yn Nhafarn y Pengwern.

Mae’n amlwg yn ôl eu hymateb, bod disgyblion blwyddyn 8 wedi elwa’n fawr yn barod o’r profiad unigryw yma:

 “Dwi’n hapus iawn cael cymryd rhan yn y prosiect yma a gweld yr arlywyddion yn ateb yn ôl”, meddai Sion Hughes; “dwi wedi modelu’r crysau T i helpu eu gwerthu, er mwyn codi arian tuag at gostau postio’r llechi”.

Mae Teleri Wyn Hughes wrth ei bodd fod y logo wnaeth hi gynllunio yn cael ei arddangos ar y crysau swyddogol i’r Wŷl Lechi:  “Gyda lwc bydd pobl yn dal i wisgo’r crysau yma am flynyddoedd i ddod a chofio’r wythnos yma fel digwyddiad hanesyddol”.

“Dwi’n mwynhau’r prosiect yn fawr”, meddai Beca Williams, “am ein bod yn dysgu am wledydd y byd, ac ychydig o hanes a gwleidyddiaeth hefyd, heb orfod eistedd mewn gwersi!”

 ---------------------
Addasiad ydi'r uchod o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 2018.

Diweddariad o rifyn Medi:
Daeth ymatebion o bedwar ban y byd, a’r llythyrau yn dal i gyrraedd. Hyd yma, cafwyd ymateb ffafriol gan Leanne Wood a Carwyn Jones o’n Senedd ni’n hunain yng Nghymru, yn ogystal â llythyrau a lluniau o Samoa, Canada, Monaco, Brasil, Dominica, De Corea, Seland Newydd, Yr Almaen, Sri Lanka, Ffrainc, Malta, a Lwcsembwrg!

Llongyfarchiadau i ddisgyblion Ysgol y Moelwyn ar eu menter, a phob lwc i’w hathro daearyddiaeth, *Gareth Davies ar ei gyfnod yn dysgu yn Rwsia. Cofia atgoffa Putin am lechi Stiniog...

Dilynwch y datblygiadau ar gyfrif Trydar @LlechiBro

Beirdd y Banc Bwyd

Trwy gydol mis Mehefin eleni bu’r bardd a’r awdur Sian Northey yn Fardd Preswyl ym manc bwyd Blaenau Ffestiniog. Bu’n gwirfoddoli yno ac yn ysgrifennu am y profiad a bu hefyd yn cynnal cyfres o weithdai ysgrifennu creadigol gyda phlant mewn tair ysgol yn yr ardal – Ysgol y Moelwyn, Ysgol Manod ac Ysgol Bro Hedd Wyn. 

Roedd oedran y disgyblion yn amrywio o Flwyddyn 3 i Flwyddyn 8. Byddant hefyd yn cydweithio gyda’r artist gweledol Mari Gwent o Lanuwchllyn i baratoi gwaith fydd yn ymgorffori rhai o’r cerddi, a bydd y gwaith hwnnw i’w weld yn y llyfrgell Blaenau Ffestiniog hyd at ganol Medi.

“Mae wedi bod yn agoriad llygad i mi ac i lawer o’r plant,” meddai Sian, “er wrth cwrs rhaid cofio hefyd bod llawer o blant yn dod o deuluoedd sy’n derbyn cymorth gan y banc bwyd. Mae trafod prinder bwyd a phwysigrwydd bwyd a’r hyn sydd y tu ôl i’r defnydd o’r banc bwyd wedi esgor ar waith difyr.”

Sian a disgyblion Ysgol y Moelwyn

Caiff y prosiect ei noddi gan Gorfforaeth Bedyddwyr Dinbych, Fflint a Meirion a’i drefnu gan Y Dref Werdd. Yn dilyn cau capel Calfaria yn y dre yn ddiweddar, cafwyd caniatâd i ddefnyddio cyfran o’r arian gwerthiant ar brosiect i godi ymwybyddiaeth o waith y banc bwyd lleol. 

Dywedodd Tecwyn Ifan ar ran y Bedyddwyr:

“Mae hyn yn gyfle i wneud rhywbeth cadarnhaol a chreadigol o sefyllfa ddigon digalon. Mae hefyd yn weithgarwch sy’n dilyn dysgeidiaeth Iesu Grist i ymateb mewn ysbryd o gariad tuag at bobl yn eu hangen a’u helbulon... Ry’ ni fel Bedyddwyr yn ddiolchgar am gydweithrediad cynllun Y Dref Werdd yn Blaenau i drefnu gweithdau creadigol yn yr ysgolion lleol dan arweiniad Sian Northey.”

Cynhelir y banc bwyd yn Neuadd yr Eglwys gyda aelodau o’r eglwys ac eraill yn gwirfoddoli yno. Mae ar agor dair gwaith yr wythnos a bellach mae yna dros 600 o bobl yn derbyn cymorth yn flynyddol. 

Er bod y banc ym Mlaenau Ffestiniog yn gwasanaethu ardal ddaeryddol eithaf mawr mae yna fwy a mwy o fanciau bwyd yn agor wrth i’r galw amdanynt gynyddu. Mae’r Trussel Trust yn amcangyfrif bod dros 98,000 o becynau bwyd ar gyfer tridiau wedi cael eu dosbarthu yng Nghymru gan eu banciau bwyd hwy yn unig yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.

Os am fanylion pellach cysyllter â Non Roberts non@drefwerdd.cymru

Bydd yr arddangosfa yn Llyfrgell y Blaenau hyd at y 15fed o Fedi, ond fel tamaid i aros pryd, dyma un o gerddi Sian, a chipolwg o un o ddarnau celf ar y gweill yn Ysgol Manod:

Pwysau

Y ffeil las yw’r beibl.

Er mwyn i ni, y gwirfoddolwyr,

ddysgu o’i adnodau sawl gram o reis,

sawl gram o siwgr a choffi,

yw angen un person,

sawl gram o haelioni, sawl litr o gardod,

yw angen teulu.

Rwy’n pwyso’n ofalus i gyfeiliant swnllyd ei phlant,

ac yn rhoi llwyaid arall o goffi yn y bag,

gan gofio chwarter canrif yn ôl

pan mai’r ffin i minnau rhwng cadw ’mhwyll ac wylo

oedd un baned

a hwythau o’r diwedd yn cysgu.

-----------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Gorffennaf 2018

'Stiniog ydi Canol y Bydysawd!

CYSAWD ERYRI
Erthygl gan Eleth Peate.

Bydd yr haul yn sicr o wenu yn y Blaenau o hyn allan diolch i brosiect newydd Cysawd Eryri. Dros y misoedd nesaf bydd Arloesi Gwynedd Wledig a Pharc Cenedlaethol Eryri yn cydweithio gyda’r artistiaid Rachel Rosen ac Andy Birch er mwyn dod â’r haul a gweddill planedau Cysawd yr Haul i Wynedd. Y nod ydi amlygu dynodiad Eryri fel Gwarchodfa Awyr Dywyll Ryngwladol a meithrin diddordeb mewn seryddiaeth.

Mae plant Blaenau Ffestiniog wedi bod yn gweithio’n ddiwyd iawn gyda’r artist Rachel Rosen er mwyn creu’r planedau fydd yn cael eu gosod mewn busnesau gwahanol ar draws y sir. Bu plant Ysgol Tanygrisiau yn creu'r blaned Mawrth. Er mwyn ail greu edrychiad coch y blaned, aeth y plant allan i chwilio am hen sgrap rhydlyd i’w ychwanegu i’r wyneb. Bydd Mawrth yn cael ei osod yng Nghaffi Llyn, Tanygrisiau.

Drwy osod planedau o amgylch y Parc, bydd llwybr rhyngblanedol yn cael ei greu i bobl ei ddilyn.  Ym mhob stop bydd cyfle i ddysgu mwy am y blaned arbennig honno a dod i werthfawrogi maint cymhareb Cysawd yr Haul. Bydd hefyd yn annog pobl i ymweld ag ardaloedd newydd o fewn y Parc a hynny gan ddefnyddio trafnidiaeth wyrdd.

Bydd yr Haul i’w weld yn Siop Antur Stiniog, a bydd yn cael ei greu gan yr artist graffiti Andy Birch gyda help gan bobl ifanc Gisda. Dywedodd Ceri Cunnington o Antur Stiniog:

“Rydym yn falch iawn o gael yr Haul yma’n barhaol. Mae pawb yn deud ‘bod hi’n bwrw glaw ym Mlaenau Ffestiniog’, ond wir i chi, mae hi’n braf o hyd yma! Bydd yn ffordd wych o ddenu mwy o bobl i’r dref ac i mewn i’r siop.”

Mae disgyblion Ysgol y Moelwyn, Ysgol Maenofferen ac Ysgol Manod hefyd ar ganol gweithio’n galed i greu Y Ddaear, Mercher a Gwener. Mi fydd y planedau yma yn cael eu gosod yn Llechwedd, Caffi Parc ac yng ngweithdy llechi 'Snowdonia'. 

I geisio deall maint cymhareb cysawd yr haul, bydd y planedau sy’n bellach i ffwrdd o’r haul sef Iau, Sadwrn, Wranws, Neifion a Phlwton yn cael eu gosod yng Ngwesty’r Oakley Arms Maentwrog, Y Ring Llanfrothen, Caffi Pen y Pass Llanberis, Canolfan Arddio Camlan Dinas Mawddwy, a Rheilffordd Tal y Llyn. Ar y raddfa yma mae Cysawd yr Haul wedi ei grebachu o ffactor cant pedwar deg miliwn (140,000,000) i un.

Bydd y planedau yn cael eu gosod dros y misoedd nesaf, gyda phamffled ar gael i roi mwy o wybodaeth am y prosiect. Gobeithio’n fawr y bydd ddarllenwyr Llafar Bro yn cael y cyfle i fwynhau Cysawd Eryri a dysgu mwy am Gysawd yr Haul!

Mae prosiect Cysawd Eryri yn brosiect cydweithredol rhwng Arloesi Gwynedd Wledig a Pharc Cenedlaethol Eryri. Cefnogir y cynllun gan Gronfa Eryri sydd yn rhan o grantiau Parc Cenedlaethol Eryri, a drwy raglen Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Wledig Cymru 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a’r Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig. Caiff hefyd ei ran gyllido gan yr Awdurdod Dadgomisiynu Niwclear (NDA), a Chyngor Gwynedd.
-------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2018.

Bro Ffestiniog ar Flaen y Gad

Rhan o erthygl Ceri Cunnington, a ymddangosodd yn rhifyn Chwefror 2017.

Mae’r ardal hon wedi gweld nifer o welliannau pwysig yn y cyfnod diweddar, megis datblygiad canol tref Blaenau a thwf gweithgaredd nifer o fentrau cymunedol. Yn gynyddol mae ardaloedd eraill yn edrych gyda chryn edmygedd ar yr hyn sy’n digwydd yma.

Llun -Paul W

Ym Mro Ffestiniog, bellach, mae sawl menter gymunedol lwyddiannus, yn cynnwys Antur Stiniog, Trawsnewid, Seren, Pengwern Cymunedol, CellB/Gwallgofiaid, GISDA, Dref Werdd,  Canolfan Hamdden Ysgol y Moelwyn, OPRA Cymru, Deudraeth Cyf, Caban Bach Barnardos ac yn y blaen. Erbyn hyn mae’r mentrau yma wedi dod at ei gilydd er mwyn cydweithio er lles yr ardal gyfan, dan ymbarel (neu barasôl!) Cwmni Bro Ffestiniog.

Gwnaeth Partneriaeth Cymunedau’n Gyntaf Bowydd a Rhiw (CG) gyfraniad allweddol at sefydlu a chynnal sawl menter, corff , mudiad, cwmni, prosiect a gweithgaredd cymunedol. Rhoddodd y cynnydd mewn mentrau cymunedol wedd newydd i’r hen draddodiad cyfoethog o weithgaredd cymdeithasol ym Mro Ffestiniog. Mae’r datblygiadau cyfoes yn rhan o broses o drawsnewid diwylliannol yn yr ardal; o ail gynnau’r meddylfryd o wneud pethau trosom ein hunain ac o fentergarwch cymunedol newydd.

Gan edrych i’r dyfodol mae sawl gwers yn codi o brofiad CG. Un o’r pwysicaf, o safbwynt y gymuned, yw’r angen i gryfhau cyfathrebu gydag, ac ymysg aelodau’r gymuned, cynyddu cyfranogiad y gymuned a chydlynu a chydgordio’n well y gwaith y mae gwahanol asiantaethau a mentrau gwirfoddol a chymunedol yn ei wneud.

Mae enghreifftiau lu o asiantaethau cyhoeddus, elusennol a gwirfoddol yn gweithredu ar wahân, yn ôl eu hagenda eu hunain heb gyfathrebu na chydweithio yn ddigon effeithiol gydag eraill na chyda’r gymuned. O safbwynt datblygu’r gymuned mae angen strategaeth integredig i daclo materion megis tlodi plant, ffyniant economaidd, gwella iechyd, datblygiad diwylliannol ac addysgol, gwarchod yr amgylchedd ac yn y blaen.

I fod yn fwy effeithiol rydym angen cydweithio effeithlon rhwng asiantaethau, rhwng mentrau cymunedol, gyda’r gymuned ac o fewn y gymuned. Dyna pam y sefydlwyd Cwmni Bro Ffestiniog fel modd i gychwyn ateb yr angen hwn yn ogystal â sbarduno a chynnal mentergarwch cymunedol pellach.

GWELEDIGAETH CWMNI BRO FFESTINIOG
Mae’r Cwmni Bro wedi dechrau gweithredu fel rhwydwaith cymunedol sy’n cysylltu’r gwahanol fentrau cymunedol. Nôd y Cwmni yw gwella cyfathrebu, hybu cydweithio rhwng mentrau ac asiantaethau, cydgordio gweithgareddau, gwneud gwell defnydd o adnoddau, cynyddu cyfranogiad cymunedol yn ogystal â hybu gweithgarwch a mentergarwch cymunedol a gwirfoddol. Hyn i gyd yn cynnal ac adeiladu ar y broses o adfywiad cymunedol a thrawsnewid diwylliannol sydd eisoes ar waith yn yr ardal.

Gellir adeiladu ar brofiad blaenorol Partneriaeth CG o sbarduno menter gymunedol. Er bod prif ffocws CG wedi bod ar ardal ddaearyddol benodol wrth edrych i’r dyfodol, mae’n eglur bod angen strategaeth integredig ar gyfer yr ardal gyfan. Mae gofyn bod yn hyblyg wrth geisio pennu ffiniau’r ardal. Rhagwelir mai’r uned ‘naturiol’, yn fras, yw dalgylch Ysgol y Moelwyn a bod hon yn ardal ddaearyddol synhwyrol o ran maint ac o ran ymwybyddiaeth a thraddodiad cymunedol. 

Bydd  angen staff a gwirfoddolwyr profiadol i hwyluso proses gyfranogol o gynllunio strategol ar gyfer yr ardal. Maes o law, pan fydd y rhwydwaith a’r cwmni wedi’u sefydlu’n gadarn, a chynllun strategol yn ei le, y nôd yw y bydd y cwmni yn datblygu i fod yn gorff hunan-gynhaliol a fydd yn cynnal ei staff proffesiynol ei hun.

SWYDDOGAETH CWMNI BRO FFESTINIOG
Mater i’r gymuned fydd penderfynu ar union gyfeiriad a swyddogaeth y Cwmni Bro ond mae nifer o gamau y gellir eu rhagweld. Fe’u rhestrir isod:-

(1)    Cyfathrebu, trafod a chenhadu yn lleol gydag asiantaethau a’r gymuned ynglŷn ag union bwrpas, ffurf a swyddogaeth y Cwmni. Bydd angen trafod yn ofalus natur perchnogaeth a rheolaeth gymunedol y cwmni yn ogystal â pherthynas effeithiol rhwng mentrau cymunedol yr ardal.
(2)    Hwyluso trafodaeth a phenderfyniadau ar gyfansoddiad a swyddogaeth y cwmni.
(3)    Sefydlu trefn effeithiol ar gyfer cyfathrebu a rhannu gwybodaeth rhwng asiantaethau, mentrau a’r gymuned. Gosod yn ei le ddulliau ymgynghori a threfn ar gyfer cyfranogiad y gymuned. Bydd datblygu dulliau digidol effeithiol o gyfathrebu yn allweddol yn hyn o beth.
(4)    Hwyluso ennyn llais y gymuned ynglyn â’r diffygion a’r cyfleoedd o ran datblygiad yr ardal.
(5)    Llunio, mewn modd cyfranogol, gynllun cymunedol integredig a hyblyg ar gyfer yr ardal.
(6)    Ymchwilio a datblygu dulliau o hybu a hyrwyddo menter gymdeithsol a datblygu cymunedol.
(7)    Datblygu a marchnata Cwmni Bro fel cwmni cydweithredol elusennol a democrataidd yn gyfrifol am hyrwyddo datblygiad cymunedol yr ardal.
(8)    Chwilio am ffynonellau cefnogi a chyllido’r Cwmni Bro, y mentrau sy’n aelodau o’r Cwmni yn ogystal â mentrau newydd yn yr ardal.

Mae llwyddiant Cymunedau’n Gyntaf yn yr ardal ynghŷd â’r gweithgaredd cymunedol newydd yn y fro yn golygu bod nifer o frodorion wedi ennill profiad a hyder fel gweithwyr datblygu cymunedol ac eraill fel gwirfoddolwyr. Mae hyn yn adnodd amhrisiadwy ar gyfer y dyfodol.

Ond yr adnodd pwysicaf yw pobol y fro a’n diwylliant cymunedol. I raddau helaeth mae’r cyfrifoldeb am ein dyfodol yn ein dwylo ni. Mae cyfle yn yr ardal hon i ni greu dyfodol amgylcheddol, economaidd, a chymdeithasol yn codi o’r gorau yn ein traddodiad diwylliannol. Medrwn arloesi a chreu esiampl y gall cymunedau eraill ei efelychu.

Dyma’r her i ni bobol Bro Ffestiniog!

Croeso i chi anfon sylwadau ar y datblygiadau yma.   Cyswllt:  <cericunnington@yahoo.co.uk>

Y Deigryn Dirgel yn Denu'r Dorf

Daeth cynulliad teilwng a hynod werthfawrogol i wrando ar Gwmni OPRA Cymru yn cloi’r daith ‘Deigryn yn y Dirgel’ (Donizetti) yn Neuadd Ysgol y Moelwyn ym mis Mawrth. Roedd cyfarwyddwr artistig y Cwmni, Patrick Young wrth ei fodd gyda’r ymateb a gafwyd.

Cafwyd perfformiadau hynod gofiadwy gan y cast.


Llwyddodd y tenor ifanc 23 mlwydd oed o Lanfyllin, Rhodri Prys Jones, i greu argraff fel Nemorino. Mae’n wyneb cyfarwydd iawn yma yng Nghymru ac yn enillydd cyson yn ein Prifwyliau.

Felly hefyd y bâs-bariton ifanc o Langefni, Meilir Jones. Ef oedd enillydd ‘Gwobr Goffa Osborne Roberts’ ym Mhrifwyl Wrecsam yn 2011. Roedd ei bortread o’r ‘rhingyll’ Belcore yn cyrraedd tir uchel.

Un sydd wedi bod yn gysylltiedig â byd yr opera ers nifer o flynyddoedd ydy’r baswr Gareth Rhys-Davies, sy’n hannu o Faenan, Llanrwst. Oherwydd anhwylder, collodd ddau berfformiad ar ddechrau’r daith, ond llwyddodd ei bortread o’r ‘cwac-feddyg’ Dulcamara i serennu’n y Moelwyn.

Y soprano o Wyddeles Aoife O’Connell a bortreadodd Adina.
Mae hi’n meddu ar lais arbennig iawn a rhaid yw ei chanmol am ei hymdrech gaboledig i geisio meistroli’r geiriau Gymraeg yn ei chyflwyniad.

Merch â chysylltiadau lleol a chwaraeodd ran Giannetta, sef Heulen Cynfal, bellach o’r Parc, Bala.

Mae Heulen yn wyres i John Gwyn a Rhian, Y Gopa, Trawsfynydd ac yn ferch i Chris, Liverpool House, Llan. Gwnaeth hithau argraff deilwng iawn a dymunwn yn dda iddi yn ei gyrfa’n yr Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain.

Yn ogystal â chorws bychan o chwe chantor, cafwyd deg o offerynwyr talentog yn ffurfio’r gerddorfa, a hynny dan arweiniad meistrolgar un a fu’n hyfforddwr ac arweinydd dros nifer o flynyddoedd i Opera Cenedlaethol Cymru yn ogystal â bod yn Gyfarwyddwr Cerdd cydnabyddedig – Anthony Negus.

Mae Cwmni OPRA Cymru yn mynd yn ei flaen o nerth i nerth. Rydym ni yma ym mro ‘Stiniog yn ymhyfrydu’n fawr yn hynny. Yma, wrth gwrs, mae ei gartref. Ni allwn ond gobeithio y pery i dderbyn cefnogaeth dros Gymru benbaladr ac y gwêl pawb sy’n caru’r Iaith a’r Diwylliant Cymreig yn dda i’w gefnogi.

Ymddangosodd yr uchod yn rhifyn Ebrill 2016.

*  *  *  *  *  *  *  *

Dyma ddarn o golofn Rhod y Rhigymwr, gan Iwan Morgan, o rifyn Mawrth eleni:

Ers dechrau mis Hydref diwethaf hyd ddechrau Ionawr eleni, cefais yr anrhydedd o drosi opera Donizetti – “L’Elisir D’Amore” i Gwmni Opra Cymru. Er cymaint y dasg, rhaid cyfaddef i mi gael cryn bleser yn ceisio cyflawni’r gwaith, ac mae cael clywed y cantorion proffesiynol yn cyflwyno’r cyfan dan gyfarwyddyd Patrick Young a’r cerddor, Anthony Negus yn rhoi cryn wefr imi.

Bu i mi dderbyn sgôr yr opera gyda’r geiriau Eidalaidd o dan y gerddoriaeth i ddechrau, ynghyd â chryno-ddisg a mynediad i gynhyrchiad ohoni ar You-tube. Rhaid oedd ymgyfarwyddo â’r gwaith, darllen ambell grynodeb o’r cynnwys, a chael rhydd-gyfieithiad o’r libreto’n y Saesneg. Gan fod Patrick yn gwbl hyddysg yn yr Eidaleg, aeth ati i nodi sillafau’r llinellau, yr acenion ynghyd â’r odlau, a ddigwyddai fod yn aml yn y gwaith, mewn colofn ar ochr chwith y dudalen. Ar yr ochr dde, roedd y lled-gyfieithiad Saesneg, ac roedd y golofn ganol yn wag ar gyfer gosod fy nhrosiad Cymraeg.

Fel hyn, o olygfa i olygfa, yn adroddganau, cytganau, unawdau, deuawdau, triawdau a phedwarawdau yr aeth y gwaith rhagddo. Bu Patrick yn llefaru’r geiriau’n yr Eidaleg, a minnau’n gwirio’r trosiad Cymraeg fel rhyw garreg ateb ar ei ôl.

Anodd weithiau oedd cynnal syniadau bardd y libreto wreiddiol, Felice Romani, a rhaid oedd ceisio creu delweddau oedd yn cyfleu ystyron tebyg yn y Gymraeg. Roedd canfod odlau synhwyrol hefyd yn gallu bod yn dipyn o fwrn ar brydiau. Dro arall, cafwyd manteisio ar gyfle i geisio addurno ychydig ar y llinellau drwy ddefnyddio cyflythreniad a chynghanedd. Y gobaith ydy mod i wedi llwyddo i wneud peth cyfiawnder â cherddoriaeth hudolus Donizetti.

Ynghanol yr act gyntaf, lle mae Nemorino’n ceisio’n ofer i ennill serch Adina, ceir deuawd hyfryd -

ADINA
Gofyn nawr i’r awel dyner
pam nad oeda am funudyn
ar betalau’r lili a’r rhosyn,
neu yng nghôl y ddôl neu’r nant?
“Dyma natur,” ddwed tan fwmial,
gyda thôn chwareus i’w thant;
Mae’n anwadal, mae’n anwadal,
dyna’i natur hi – fel chwarae plant.
 
NEMORINO
Wel, be wna i?
 
ADINA
Gwrthod fy ngharu! Neno’r tad, o gad mi fod!
 
NEMORINO
O Adina! ... rydwi’n methu.
 
ADINA
Dwedaf innau –
Mae’n rhaid! Mae’n rhaid! Mae’n rhaid!
 
NEMORINO
Mae’n rhaid! Mae’n rhaid!

Pam fod murmur nant yn igian
Wrth ddylifo dros greigiau geirwon
tua’r môr a’i erwau mawrion?
Yna marw a wna hi!
Dwed mai cael ei llusgo yno
wna gan nerthol rym ei lli. 

ADINA
Be ti’n geisio? 

NEMORINO
Marw fel afon –
tra’n dy ddilyn di yw’n nod! 

ADINA
Câr un arall: rwyt rydd dy galon. 

NEMORINO
Aa – does neb, does neb  i fod!
Does neb  i fod! Does neb  i fod! 

ADINA
I’th waredu o’r fath hurtrwydd
paid â chael un cariad cyson,
dilyn di’n ffordd i yn ebrwydd,
daw i’th ran lai o helbulon.
Fel mae’r doeth yn trechu’r ynfyd –
serch yn trechu serch y sydd.
Blas gaf innau, blas ar fy mywyd;
Llon fy nghalon, a minnau’n rhydd! 

NEMORINO
Aa! A, tydi, ond ti a welaf
Wawr a chyfnos, ti yw fy mhopeth;
ofer ceisio, na, ni allaf
gael dy wared, dyna mhenbleth!
Mae dy lun ar glawr fy meddwl,
Mynnaf i mai yno bydd!
Fel yr haul mewn nen ddigwmwl
Ni chaiff hwnnw fyth fynd yn rhydd.

Mae’n debyg mai’r aria enwocaf yn yr opera ydy honno i’r tenor – “Una furtiva lagrima.” Rhoes hon deitl i gynhyrchiad Cwmni Opra Cymru – “Deigryn yn y Dirgel”.

O ganfod fod Adina mwyach yn ei garu, fel hyn y cân Nemorino:

Daeth deigryn cêl o’i llygaid hi
A llithro i lawr ei grudd,
Fel petai’n chwerw wrth ferched llon 
fu’n tarfu ar ei dydd!
Beth mwy a geisiaf na hyn?
Beth mwy a geisiaf na hyn?
Cariad! Ei chariad
tuag ataf, tuag ataf i.

Cael profi gwefr un eiliad wiw
Yng nghuro’i chalon gun!
Cymysgu ocheneidiau
Am hynny, ein dau’n gytûn! ...
Ei chalon hi a’m calon i yn un,
Ei hocheneidiau hi a mi’n gytûn!

Nefoedd! O cymer fi!
Yr oll a geisiaf, a geisiaf i.

--------------------------------------

Lluniau gan Opra Cymru.
Defnyddiwch y ddolen isod neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde, er mwyn darllen mwy am Opra Cymru.

OPRA CYMRU

Y cwmni lleol yn torri tir newydd.

Fel y gŵyr llawer ohonoch, bellach, cwmni wedi ei sefydlu’n lleol gan Patrick Young, ydi ‘Opra Cymru’. Dyma ŵr sydd â phrofiad eang o gynhyrchu operâu ar y safon uchaf bosib, ledled y byd.

Bu’n gweithio yn Nhŷ Opera Covent Garden am saith mlynedd ac yn cynhyrchu operâu dramor mewn gwledydd fel Tseina a Sweden a’r Unol Daleithiau.

Ers iddo symud i’r ardal hon i fyw, daeth Patrick mor rhugl yn y Gymraeg, fel iddo gyrraedd rhestr fer Dysgwr y Flwyddyn yn Eisteddfod Meifod, 2015.

Un o brosiectau Opra Cymru eleni oedd ‘Carmenâd’, sef fersiwn fer o’r opera boblogaidd ‘Carmen’ gan Bizet. Yn ystod Ionawr bu’r cwmni yn cydweithio efo disgyblion gwahanol ysgolion uwchradd Meirionnydd, gan gynnwys rhai Ysgol y Moelwyn: profiad unigryw a roddodd gyfle i bobl ifanc gydweithio efo cast o gantorion operatig profiadol a bod ynglŷn â pharatoadau cefn-llwyfan yng ngofal arbenigwyr proffesiynol.

Cyflwynwyd ‘Carmenâd’ i gynulleidfa werthfawrogol o bobl y cylch, yn neuadd Ysgol y Moelwyn ar nos Iau, 28ain Ionawr ac fe all disgyblion yr ysgol – pedwar ar ddeg ohonyn nhw i gyd - fod yn falch iawn o’u cyfraniad ar y noson.

Dyma oedd gan rai ohonyn nhw i’w ddeud wedyn:
Elan Cain - ‘Profiad ardderchog a cŵl’. Rhiannon Bond - ‘Llawer o hwyl ac anhygoel’.
Ceri Jones - ‘Profiad gwych o gael cydweithio efo pobl broffesiynol’.
Theo Bridges - ‘Mwynhau’r profiad a’r hwyl’.
Osian Horne ‘Hwyl a phrofiad da’.

Y disgyblion yng nghwmni’r cantorion a’r arbenigwyr technegol
Ymysg eraill yn y llun gellir gweld Patrick Young, Cyfarwyddwr Artistig y cwmni (ar y dde yn y cefn) ac agosaf ato Robyn Lyn, y tenor oedd yn chwarae rhan Don José, yna Sioned Gwen Davies (Carmen), Sion Goronwy (Escamillo y Toreador), Meinir Wyn Roberts (Micaëla) a Wyn Bowen Harries, yr actor oedd yn chwarae sawl rhan, ac agosaf ato ef y gyfeilyddes amryddawn Helen Davies.

Meddai Patrick:

‘Y prosiect hwn yw’r cyntaf o’i fath: mae’n gyfle i bobl ifanc chwarae rhan allweddol wrth gynhyrchu perfformiad opera yn broffesiynol. Rydym yn falch iawn bod ein noddwyr wedi gweld potensial y prosiect, un a all arwain at gyfleoedd gwaith a hyfforddiant i bobl ifanc yn ein cymunedau lleol. Mae'r prosiect yn enghraifft hefyd o ymrwymiad OPRA Cymru i ehangu mynediad i fyd opera trwy gyfrwng y Gymraeg.’

Deigryn yn y Dirgel
Ar nos Sadwrn Mawrth 19eg, Mae'r cwmni yn ymddangos eto yn Neuadd Ysgol y Moelwyn i berfformio fersiwn Gymraeg o ‘L’elisir d’amore’ gan Donizetti.

----------------------------
Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Chwefror 2016. Bydd adroddiad pellach yn rhifyn Ebrill o Llafar Bro.

Gallwch ddilyn Opra Cymru trwy Gweplyfr/Facebook 
neu Trydar/Twitter @OPRACymru

Noson Wobrwyo Ysgol y Moelwyn

Cynhaliwyd seremoni wobrwyo flynyddol Ysgol y Moelwyn yn ddiweddar i ddathlu llwyddiannau’r disgyblion. Roedd y noson yn gyfle i rieni, athrawon ac aelodau o’r gymuned ymfalchïo yn llwyddiannau y bobl ifanc sydd yn ddyfodol i`r  gymuned a’r ardal.

Roedd y neuadd dan ei sang ar y noson a phawb yn hynod gyffrous i gael gweld pwy fyddai’n cael eu gwobrwyo am eu gwaith caled. Agorwyd y noson gan gôr yr ysgol yn canu ‘Yn dy freichiau’ gydag Efa James o flwyddyn 9 yn cyfeilio a Wendy Jenkins, Pennaeth yr Adran Gerdd, yn arwain.

Roedd pob math o feysydd yn cael eu gwobrwyo ar y noson; presenoldeb, ymdrech, cynnydd, sgiliau, cyrhaeddiad a chyfraniad cymunedol o’r radd flaenaf. Y disgyblion a dderbyniodd dystysgrifau am bresenoldeb 100% oedd Mollie Davies, Osian H Edwards, Bronwen Evans, Beca Jones, Gwenllian Jones, Llinos Roberts, Steffan Rowlands a Cian Williams (Bl. 8), Cemlyn Jones (Bl. 9) a Tesni Jones a Caryl Jones (Bl.10).

Safonau academaidd a sgiliau unigolion: Elliw Lewis, Glain Williams ac Ynyr Jones (Bl. 8), Gwion Evans a Kerry Ellis (Bl. 9), Sam Bridges a Lowri Roberts (Bl.10) a Llŷr Ellis ac Elin Roberts (Bl. 11).

Canlyniadau TGAU: Braf gweld rhai cyn-disgyblion yn bresennol  ar gyfer y noson wobrwyo i dderbyn tystysgrifau am eu llwyddiant yn eu cyrsiau TGAU. Ar ôl gadael yr ysgol mae’r mwyafrif o’r disgyblion yn mynd ymlaen i astudio cyrsiau safon A i Goleg Dolgellau, chweched dosbarth Dyffryn Conwy neu’r Berwyn tra bod rhai yn cael prentisiaethau neu’n ymuno â’r byd gwaith. Derbyniodd Gruff Dafydd, Hedd Jones a Lowri Jones dystysgrifau am y canlyniadau TGAU gorau a Dyfed Williams a Shauna Docherty dystysgrifau am yr ymdrech orau yn ystod eu cwrs TGAU.
 Cydnabyddwyd Dyfed Parry a Careena Williams am y cynnydd gorau yn ystod eu cyrsiau TGAU. Dymunwn bob lwc iddyn nhw gyda’u gyrfaoedd a’u haddysg yn y dyfodol, gan obeithio bod ganddynt atgofion melys am eu cyfnod yn y Moelwyn!

Pencampwyr y gwobrau am Gyfraniad Gwirfoddol eleni (Gwobr y Cynddisgyblion) oedd 1. Elin Roberts 2. Glain Eden Williams a 3. Heledd Ellis). Cyflwynwyd mwy o geisiadau nag erioed o`r blaen am y wobr arbennig hon.

Cyflwynwyd chwe gwobr goffa fel a ganlyn :- Gwobr Miss Brymer , Dyfed Williams. Gwobr goffa Glyn Price i gydnabod blaengaredd mewn Technoleg, Ifan Williams (Bl. 11) Gwobr Goffa Ian Jones i bencampwr rygbi’r flwyddyn, Sion Davies (Bl. 11)

Gwobr Goffa Mrs Rhian Jones, cyn Bennaeth Anghenion Addysgol Ychwanegol, i gydnabod cynnydd ac ymroddiad: Sophie Evans. Diolchwyd i Mr Alfyn Jones am gyfrannu’r wobr arbennig hon.   Enillydd gwobr Dysgwr y Flwyddyn oedd Kajus Narunas (yn wreiddiol o Lithuania).

Awdur Ifanc y Flwyddyn (Gwobr Miss Eds, cyn-bennaeth Adran y Gymraeg) y tro hwn oedd Caryl Jones, Bl.10.

Dychwelodd Branwen Williams, Awdur y Flwyddyn 2014-15, er mwyn cyflwyno'r wobr i Caryl.

Fel rhan o'i gwobr hi, bu Branwen yn cwrdd â'i hoff awdur Cymraeg, sef Bethan Gwanas.

Roedd Bethan wedyn yn gosod tasgau sgwennu creadigol i Branwen, ac yn cynnig sylwadau ar y gwaith, a chyngor at y dyfodol.

Gobeithio gwelwn waith gan Branwen a Caryl yn Llafar Bro yn y dyfodol yn'te!

Gwobr Cefnogwr Cymunedol Ysgol y Moelwyn: Mr Dafydd Jarrett, Trawsfynydd, am i ei gefnogaeth a`i ymroddiad i`w gymuned ac i`r ysgol dros gyfnod maith.                                

Estynnir diolchiadau i’r canlynol: Mrs Sharon Jones am drefnu’r noson; Mrs Bini Jones, Cadeirydd y Llywodraethwyr, am gyflwyno llawer o’r gwobrau: Miss Carys Roberts, Miss Marion Hughes a Ms Gwenith Roberts am baratoi’r lluniaeth ysgafn. Bu’n noson lwyddiannus a hwyliog unwaith eto eleni! 

[Lluniau Alwyn Jones]
------------------------------------------



Addaswyd o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Ionawr 2016.

Urddo a gwobrwyo

Pytiau o dudalen flaen rhifyn Mehefin. Os na welsoch gopi bellach, ewch allan i brynu un, neu cysylltwch â'r dosbarthwyr i gael y straeon yn llawn, a llawer iawn mwy.

ANRHYDEDDU BRYN TŶ COCH
Daeth Bryn Williams, Tŷ Coch, Cwm Cynfal ar restr fer ‘Pencampwr Cymuned Cymru Wledig’ a noddir gan ‘NFU Cymru’ a Chymdeithas Adeiladu’r ‘Principality’. Derbyniodd dystysgrif a gwobr ariannol o £100 yn yr Ŵyl Wanwyn, a gynhaliwyd ar faes y Sioe yn Llanelwedd yn ddiweddar.
Cyflwynir yr anrhydedd i ffermwyr a wnaeth gyfraniad amlwg i’w cymuned leol.

Disgrifiwyd Bryn fel ‘un sy’n barod i gerdded yr ail filltir er lles ei gyfoedion yn y gymuned’ ac fel un ‘a gyfrannodd yn ddiflino i’r gymuned honno ers degawdau.’

Hanner can mlynedd yn ôl, dechreuodd ddosbarthu wyau yn lleol. Mae’r orchwyl honno’n parhau hyd heddiw. Boed law neu hindda, mae’n parhau i ddosbarthu papurau newydd. Mae’n mynd â’r rhain i Gartref Bryn Blodau’n ddyddiol. Mae’r trigolion yn aros yn eiddgar amdano, ac mae’n canfod amser i gael sgwrs fach gyda nhw.

Mae Bryn yn 81 oed ym mis Gorffennaf, ac wedi hanner ymddeol o ffermio bellach. Mae’n rhentu allan y rhan fwyaf o’i dir. Er hyn, mae’n parhau i fynd o gwmpas y tir hwnnw ar ei feic modur ‘quad’, a phan fydd yng nghyffiniau Ty’n Ffridd, a minnau allan yn piltran o gwmpas yr ardd, bydd yn rhaid aros am sgwrs i roi’r byd yn ei le. Ond mae’r hyn a wna’n y gymuned yn ei gadw i fynd, yn ei gael allan o’r tŷ’n hytrach na bod o dan draed Eurwen, ac yn sicr, yn ei gadw’n ifanc.

Mae’r ardal gyfan yn gwerthfawrogi’r hyn a wna, ac yn dymuno iechyd a hir oes iddo i ddal ati.
Llongyfarchiadau calonnog, Bryn, a diolch am bob cymwynas!   IM

-------------------

CAMP TOMOS HEDDWYN

Daeth Tomos Heddwyn Griffiths, sy’n ddisgybl Blwyddyn 8 yn Ysgol y Moelwyn â chlod i’r ardal pan ddyfarnwyd iddo’r wobr gyntaf ar yr Unawd i Fechgyn (Blynyddoedd 7 i 9) ym Mhrifwyl yr Urdd, Caerffili.


Swynodd ei gyflwyniad o ‘F’annwyl wyt ti’ [Caro mio ben] gan Giordani y beirniad yn fawr. Llongyfarchiadau gwresog i ti, Tom, a dymuniadau gorau i’r dyfodol.

-------------------

Hefyd, darn o newyddion da a ddaeth o Lys yr Eisteddfod Genedlaethol:

Fis yn ôl cyhoeddwyd enwau'r rheini o’r gogledd a fydd yn cael eu derbyn i'r Orsedd drwy anrhydedd, yn Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a’r Gororau eleni.

Mae’r anrhydeddau hyn, a gyflwynir yn flynyddol, yn gyfle i roi clod i unigolion o bob rhan o’r wlad am eu cyfraniad arbennig i Gymru, y Gymraeg ac i’w cymunedau lleol ar hyd a lled Cymru.

Braf yw gallu cydnabod y bobl hyn drwy drefn anrhydeddau’r Orsedd, a’u hurddo ar Faes yr Eisteddfod Maldwyn a’r Gororau eleni, fore Gwener 7 Awst.

Iwan Morgan
Mae cyfraniad Iwan Morgan, i fywyd diwylliannol y fro yn
sylweddol dros y blynyddoedd, gyda’r cyn-brifathro’n troi’i law at nifer fawr o feysydd gan gynnwys canu corawl, barddoni, beirniadu ac yn fwyaf nodedig ac amlwg, efallai, ei gyfraniad helaeth i gerdd dant, nid yn unig yn lleol ond yn genedlaethol.


Yn gefnogwr brwd o’r Eisteddfod ers blynyddoedd, mae Iwan hefyd wedi bod yn lladmerydd pwysig i gerdd dant, gan gymryd rhan flaenllaw yng ngwaith Cymdeithas Cerdd Dant Cymru, yr Ŵyl Gerdd Dant, a llu o sefydliadau a chymdeithasau eraill.

Yn gyn-aelod o dimau Talwrn Ardudwy a’r Moelwyn, bu hefyd yn olygydd papur bro lleol ei ardal, Llafar Bro am flynyddoedd, ac yn gweithredu eto fel cyd-olygydd ers 2008. 

Llongyfarchiadau gwresog i Iwan.

O'r Archif -Trem yn ôl

Pegi Lloyd Williams yn dewis pigion o’r archif. Y tro hwn, darn a ymddangosodd yn wreiddiol ugain mlynedd yn ôl, yn rhifyn Ionawr 1995.

Dathlu Canmlwyddiant Ysgol y Moelwyn 1895-1995
Agorodd Ysgol y Moelwyn ei drysau am y tro cyntaf ar 15 Ionawr 1895, ond nid o dan yr enw yna, na chwaith yn yr adeilad y mae hi ynddo fo heddiw. Yr enw gwreiddiol arni oedd Ysgol Ganolraddol Ffestiniog, neu’r Ffestiniog Intermediate School. Roedd y Llywodraethwyr wedi prynu tir yn 1894 ond doedd dim arian i adeiladu’r ysgol newydd ar y pryd. Dyna pam mai yn festri Capel Rhiw y cychwynodd pethau – 37 o ddisgyblion yng ngofal y Prifathro ifanc, Frank Paul Dodd, ac athrawes o’r enw Miss Dobell.

Roedd Capel Rhiw yn derbyn rhent o £15 y flwyddyn ar y festri ond aeth honno’n rhy fach yn fuan iawn a symudwyd y merched i gyd i festri Capel Garreg-ddu yng ngofal yr athrawes. Yn 1897 daeth pawb o dan yr un to unwaith eto, yn festri Capel Bowydd y tro yma.

Yn y cyfamser roedd y gwaith o godi arian yn mynd yn ei flaen. Roedd angen dros £7,000 i gyd a doedd y Llywodraeth yn Llundain ddim yn barod i gyfrannu ceiniog! Ond casglodd y chwarelwyr £650, swm sylweddol iawn ar y pryd, a daeth £100 oddi wrth Bwyllgor Lleol Eisteddfod Genedlaethol y Blaenau 1898. Agorwyd yr ysgol newydd ar 15 Ionawr, 1901, chwe mlynedd i’r diwrnod ar ôl dechrau yng nghapel Rhiw, ond gyda £1,646 o ddyled yn aros i’w chlirio. Roedd hi wedi’i hadeiladu ar gyfer 100 o ddisgyblion ond roedd hi’n rhy fach o’r diwrnod cyntaf!

Daeth hi’n fuan iawn i gael ei galw’n Ysgol Sir Ffestiniog (neu’r Cownti) ac yna’n Ysgol Ramadeg. Yn 1953, pan ddaeth A.O. Morris yn brifathro, cafodd y Cownti a’r Central eu huno ond bu’n rhaid aros tan 1969 cyn i’r ysgol gyfan ddod o dan yr un to.

Ddiwedd y ganrif ddiwetha’ ac yn ystod hanner cynta’r ganrif yma roedd pobol ’Stiniog yn enwog led-led Cymru am eu sêl dros addysg i’w plant, ac fe welwyd y plant hynny’n manteisio’n llawn ar y cyfle oedd yn cael ei gynnig iddyn nhw. Daeth llawer ohonyn nhw’n adnabyddus yn genedlaethol.
Yn y County School Magazine 1906, er enghraifft, mae rhestr o enillwyr gwobrau am y flwyddyn honno. Ar y rhestr mae enwau’r tri brawd o’r Manod – William Morris a ddaeth ymhen amser yn Brifardd ac yn Archdderwydd yr Eisteddfod Genedlaethol, John Morris a wnaeth waith gwerthfawr yn casglu alawon gwerin Cymreig ac a ddaeth yn Arolygwr ar ysgolion Cymru, a Joseph Morris a roddodd oes o wasanaeth fel doctor i’w dref enedigol. Yno hefyd mae enwau John Jones Roberts, darlithydd ac ymgeisydd seneddol dros y Blaid Lafur a Kate W. Roberts, y ferch dalentog a fyddai’n wraig iddo ryw ddiwrnod a’r fenyw gyntaf i gael ei phenodi ar Gomisiwn Brenhinol yng Nghymru.

Ac yno hefyd mae enw cyn-ddisgybl go arbennig, sef Edwin A. Owen a enillodd barch mawr fel Athro Ffiseg yng Ngholeg y Brifysgol ym Mangor. Roedd hwnnw’n amlwg yn gyfnod da.
Ymhen ychydig flynyddoedd, roedd Margaret Lloyd Jones, Quarry Bank, yn mynd i fod y ferch gyntaf yng Nghymru i gael ei chofrestru’n ddeintydd ac yn ein cyfnod ni, John Elfed Jones yn Gadeirydd cyntaf Bwrdd yr Iaith Gymraeg.

Yn ystod y ’30au roedd yr Executive & Trustees Branch o Fanc y Midland ym Mangor yn lle prysur iawn; yn 1937 roedd pob un oedd yn gweithio yno yn gyn-ddisgybl Ysgol Sir Ffestiniog!

Mae’r Ysgol wedi cynhyrchu’i siar o ysgolheigion yn ogystal a llu o feirdd a llenorion – Peter Macaulay-Owen, O. M. Lloyd, James Walker, Huw Llywelyn Williams, O. Trevor Roberts (Llanowain), T. R. Jones, Gwyn Thomas, Bruce Griffiths, John Rowlands, Eigra Lewis Roberts, Geraint Wyn Jones, Twm Miall ... Mae’r rhestr yn un faith. A llwyddiannau ym myd busnes – Eddie Rea, R. Hefin Davies, Eifion ac Owen Glyn Williams, Meirion Roberts, Idris Price ... Arlunwyr a naturiaethwyr fel Gareth Parry a Ted Breeze Jones a Malcolm Humphreys (Mumph) cartwnydd presennol y Western Mail. A’r llu o actorion ac eraill sydd mor amlwg bellach ym myd y cyfryngau! – Grey Evans, Gwyn Vaughan, Arwel Griffiths, Iwan Roberts, Pauline Williams, Medwen Roberts, Dylan Williams, Garfield Lewis, Ynyr Williams, Huw Eurig .... Cyn ddisgybl hefyd ydi John Ellis Roberts, Prif Warden Parc Cenedlaethol Eryri, gŵr a enillodd lu o fedalau am ei ddewrder dros y blynyddoedd. Ac mae amryw byd o rai teilwng eraill y gellid eu henwi.

Mae llawer o newid wedi bod yn ystod y chwarter canrif diwethaf ac efallai nad ydi manteision addysg mor amlwg bellach yn y byd sydd ohoni, ond braf gweld cyfran dda o blant y cylch yn dal i raddio o’r colegau a’r prifysgolion flwyddyn ar ôl blwyddyn.

Dalier ati a phob dymuniad da i Ysgol y Moelwyn yn ail ganrif yn ei hanes.

Taro'r post i'r parad gl'wad

Heno, yn fwy nac erioed, dwi'n falch o fod yn un o drigolion 'Stiniog.

 Roedd gen' i lwmp yn fy ngwddw'n gynharach heno wrth i fil o bobl y fro ddod i Ysgol y Moelwyn ar noson oer, er mwyn gyrru neges glir i Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr; i'r gweinidog iechyd, Mark Drakeford; ac i'r rhai sy'n cael eu talu i'n cynrychioli ni yn seneddau Caerdydd a Llundain.

Ciwio brwdfrydig tu allan

Clywch! Mae'r gymuned hon yn mynnu cael gwelyau i gleifion yn ôl yn yr ysbyty, yn ogystal â'r gwasanaeth pelydr X, a'r adran mân anafiadau.

Bu'n rhaid cau drysau'r neuadd orlawn oherwydd rheolau tân, a'r cefnogwyr yn dal i giwio i ddod i mewn, felly fe gynhaliwyd y cyfarfod ddwywaith, i ddwy llond neuadd!

Roedd y trefnwyr -Cyngor Tref Ffestiniog a Phwyllgor Amddiffyn Ysbyty Coffa Ffestiniog- angen cefnogaeth cant a hanner o etholwyr y fro, er mwyn cael cynnal refferendwm lleol, yn holi'r cwestiwn:

"A ddylai gwlâu ar gyfer cleifion, gwasanaeth pelydr-x ac uned mân anafiadau fod yn rhan o unrhyw gynlluniau ar gyfer Ysbyty Coffa Ffestiniog?"

Cafwyd 150 sawl gwaith!

Byddai'n GYWILYDD i neb beidio talu sylw y tro yma. 
Diolch i'r trefnwyr, a diolch i bobl dda Bro Ffestiniog am ddangos eu hochor. Eto.

Ymlaen!

PW. 13eg Ionawr 2015
----------------------------------

Ôl-nodyn: 'Y gair olaf' am yr ymgyrch.