O'r Gerddi i’r Gymuned

Stori Lwyddiant Tair Blynedd Y Dref Werdd

Wrth i brosiect tair blynedd ddod i ben, mae’n gyfle i ni edrych yn ôl ar gyfnod arbennig iawn o weithgarwch a chydweithio cymunedol yn yr ardal.

Dros y tair blynedd diwethaf, mae nifer o fentrau lleol wedi tyfu a ffynnu drwy’r prosiect ‘Camau Cynaliadwy Bro Ffestiniog’, wedi’i ariannu gan Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol. 

Mae Gerddi Maes y Plas, dan arweiniad Wil, yn cynnig cyfle i dyfu bwyd yn lleol ac i bobl ddysgu mwy am arddio cynaliadwy.  

Roedd gweithdy Beics Blaenau yn helpu pobl i deithio mewn ffordd fwy gwyrdd, gan feithrin sgiliau ymarferol a hyder. 

Drwy’r rhaglen Addysg Natur Ysgolion, bu Meg Elin yn gweithio gyda phlant a phobl ifanc i’w cysylltu â byd natur, gan feithrin ymwybyddiaeth a gofal am yr amgylchedd.

Yn ogystal, datblygodd gofod gwneud Ffiws a’r Llyfrgell o Bethau, dan arweiniad Charlotte, yn adnodd gwerthfawr i’r gymuned – gan annog rhannu, creu ac ail-ddefnyddio. 

Mae’r Meithrinfa Goed Gymunedol, a arweiniwyd gan Megan, yn cyfrannu at gynyddu nifer y coed lleol ac at godi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd bioamrywiaeth.

Ni fyddai’r gwaith yma wedi bod yn bosibl heb ymroddiad a gwaith caled y cydlynwyr, sydd wedi rhoi egni, amser a gweledigaeth i bob elfen o’r prosiect. Mae diolch arbennig hefyd yn ddyledus i’r llu o wirfoddolwyr lleol sydd wedi cyfrannu mewn sawl ffordd – boed drwy roi help llaw yn yr ardd, trwsio beiciau, gweithio gyda phlant neu gefnogi digwyddiadau. Mae eu cyfraniad wedi bod yn allweddol i lwyddiant y prosiect.

Er bod y cyfnod ariannu yn dod i ben, mae sawl elfen o’r gwaith yn mynd i barhau. Bydd Gerddi Maes y Plas yn parhau o dan Cwmni Bro gyda chefnogaeth GwyrddNi, gyda’r nod o ddatblygu i fod yn Gwmni Buddiant Cymunedol annibynnol. Mae’r Feithrinfa Goed wedi sicrhau chwe mis ychwanegol o gyllid, cyn i Megan symud ymlaen i’r brifysgol i astudio Cadwraeth a Rheoli Tir.  Bydd y Llyfrgell o Bethau yn symud i Siop Eifion Stores ac i’r Aelwyd, ac fe fydd offer y gofod gwneud yn cael cartref newydd yn Gisda, gan sicrhau bod yr adnoddau’n parhau i fod ar gael i’r gymuned.

Mae’r hyn sydd wedi’i gyflawni dros y tair blynedd yn enghraifft wych o’r hyn sy’n gallu digwydd pan mae cymuned yn cydweithio. Trwy gamau bach, ymarferol, mae wedi bod yn bosibl creu newid cadarnhaol – nid yn unig o safbwynt yr amgylchedd, ond hefyd o ran cryfhau cysylltiadau cymunedol a meithrin sgiliau a hyder ymhlith pobl leol.

Wrth edrych tua’r dyfodol, mae’n amlwg bod yr egni a’r ymrwymiad sydd wedi’u meithrin drwy’r prosiect hwn yn mynd i barhau i gael effaith. Mae’r gwaith wedi gosod sylfeini cryf ar gyfer datblygiadau pellach ac ysbrydoli mentrau newydd.  Mae’n stori gadarnhaol iawn o’r hyn all ddigwydd pan fo pobl leol yn cydweithio gyda gweledigaeth ar y cyd.

- - - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2026