Gwanwyn Prysur Antur Stiniog

Mae’r gwanwyn bellach yma, ac er bod y tywydd wedi bod yn gymysg iawn dros yr wythnosau diwethaf, mae hi’n braf gweld arwyddion o ddyddiau gwell i ddod yma yn Antur Stiniog.

Mae gwaith yn parhau ar adeiladau Bolton ac Ephraim, gyda chynnydd da yn cael ei wneud er gwaethaf yr heriau. 

 

Fel y soniwyd o’r blaen, mae’r gwaith o ailadeiladu’r ffasâd yn broses ofalus iawn, ac rydym yn falch o allu dweud bod y prosiect yn symud ymlaen yn wych. 

 

Mae’n galonogol gweld crefftwyr lleol yn rhan o’r gwaith yma, gan sicrhau bod cymeriad unigryw’r adeiladau yn cael ei warchod ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

Arwydd ar safle'r gwaith.

Yn Siop Eifion Stores, mae’r gwelliannau diweddar yn cael croeso cynnes gan gwsmeriaid, ac mae’r cownter newydd yn sicr wedi dod yn ganolbwynt i’r siop. Mae’r ffenestri newydd bellach wedi’u gosod ac arwyddion newydd yn eu lle hefyd. Rydym yn ddiolchgar iawn am y gefnogaeth barhaus gan y gymuned leol, ac mae’n hyfryd gweld cymaint yn galw heibio i fwynhau’r gofod newydd.

Mae datblygiadau hefyd wedi digwydd i’r adeilad fyny yn y ganolfan feicio, gyda feranda newydd ar du blaen yr adeilad. Rydym wedi cael rhan o’r costau wedi’u talu drwy grant gan Lywodraeth Cymru. 

 Fel y gwelwch or llun mae tu blaen yr adeilad bellach wedi cael ei warchod rhag y glaw - er, wrth gwrs, prin iawn yw’r glaw yma ym Mro Ffestiniog! Bydd y feranda newydd yma ar gael i feicwyr a chwsmeriaid i lochesu rhag y tywydd, rhag ofn i ni gael ambell gawod annisgwyl.

Sioned Davies-Williams
Swyddog Marchnata Antur Stiniog 

- - - - - - 

Addasiad o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Ebrill 2026

 

Antur Stiniog- Mwy na dim ond beics!

Beicio
Ddiwedd Mehefin roedd cystadleuaeth rasio beics lawr allt ar lethrau’r Cribau: y drydedd mewn cyfres o 5 ras yng Nghymru a’r Alban. Penwythnos llwyddiannus iawn eto eleni ar gyfer y National Downhill Series, efo digon agos i 300 yn cymryd rhan. 

Roedd cyffro o gael y goreuon yma, gan gynnwys cyn-bencampwr y byd, Steve Peat, a bwrlwm arbennig ar y safle, efo Antur Stiniog yn cael ei gynrychioli gan hogia’ ifanc lleol, Osian Morris - 

Pencampwr Ieuenctid Lawr-allt 2023 o Lanrug mewn amser o 2:31.5 ac Aran Cynfal o Fro Ffestiniog mewn amser o 2:34.0. Hefyd Robin Rowlands o’r Bala yn cymryd rhan mewn ras yma am y tro cyntaf yn 12oed.

Gobeithio gafoch cyfle i fynd draw i weld y reidwyr. Diolch i bawb a ddaeth allan i wneud y digwyddiad yn un arbennig. Llongyfarchiadau i’r enillwyr Stacey Fisher ac Adam Brayton, bydd y ras nesaf yn Glencoe mis yma. 

Os dymunwch ddod i reidio ein traciau yn Antur Stiniog yr haf yma brysiwch i bwcio eich slot gan ein bod yn llenwi yn sydyn iawn, ‘da ni ddim isio i chi fethu allan ar gyfle i reidio.
(Lluniau: Man Down Media)

 

Eiddo
Mae’r gwaith dal i ddatblygu ar adeilad Yr Aelwyd, mae’r plastar ar du allan i’r adeilad wedi cael ei dynnu ac wrth ddadorchuddio'r adeilad daethom o hyd i ddau enw digon diddorol (gweler erthygl Dewi Prysor). 

Os oes gan un o ddarlledwyr Llafar Bro unrhyw hanes o’r adeilad yma, yr enwau yma neu hen luniau, hanesion i rannu gyda ni, plîs cysylltwch gyda Calvin ar 01766 831111 neu e-bostio  eiddo@anturstiniog.com
Mae tendrau am waith adeiladu a datblygu siop Ephraim a chaffi Bolton yn mynd allan yn fuan os oes diddordeb cadwch lygaid ar ein cyfryngau cymdeithasol.

Tŷ Coffi
Mae Helen, rheolwraig y caffi a’r siop, yn y broses o benodi mwy o staff i’r Tŷ Coffi, a gobeithiwn fedru agor am oriau hirach, efo ambell i ddigwyddiad gyda’r nos gyda lwc. Mae’r cydweithio efo busnes newydd Y Cwt Blodau yn parhau i ffynnu, ac erbyn hyn mae Leisa yn gwerthu planhigion i’r ardd yn ‘Y Cwtsh’ awyr agored yn nghefn y caffi. Galwch heibio am sbec!

Siop Eifion Stores
Cofiwch fod ein siop-bob-dim yn agored ar ddydd Sul, ar gyfer eich holl angenion DIY yn y tŷ a’r ardd, a gwasanaeth torri goriadau ar gael.

Cyfarfod Blynyddol
Cynhaliwyd AGM cwmni Antur Stiniog ar yr 21ain o Fai, ac ail-etholwyd Hefin Hamer yn gadeirydd, ac Alan Edwards yn ysgrifennydd i’r bwrdd cyfarwyddwyr. Wrth edrych ymlaen i’r dyfodol, diolchodd Hefin i’r holl staff am eu gwaith dros y flwyddyn er mwyn gwneud y cwmni yn llwyddiannus, yn ogystal ag i’r cyfarwyddwyr am eu gwaith a’u hamser gwirfoddol.

Mae’r cwmni angen aelodau ychwanegol ar y bwrdd, felly os hoffech gyfrannu at ddatblygiadau cymunedol cyffrous Antur Stiniog, cysylltwch!
- - - - - - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Gorffennaf-Awst 2024

 

Antur Stiniog -Mwy Na Dim Ond Beics!

All twristiaeth weithio i Fro Ffestiniog?
Digwyddiad pwysig yn ein calendr ym Mehefin oedd gweithdy ‘All Twristiaeth Weithio i Gymunedau?’ yn CellB. 

Roedd dros 70 wedi mynychu, ac ymchwilwyr cymunedol o ddyffrynnoedd llechi Ogwen, Nantlle, a’r Blaenau yn rhannu eu gwaith gwych. Cafwyd nifer o esiamplau o fudiadau a chynlluniau sy’n profi gwerth gan gynnwys ni yma yn Antur Stiniog, ac i ni gael trafod y camau ymlaen i’r dyfodol. 

Roedd llawer o fudiadau wedi mynychu’r diwrnod gan gynnwys arweinwyr o'r Parc Cenedlaethol, Cyngor Gwynedd, Aelodau Seneddol, Llechwedd a chwmni Zip World. Roedd llawer wedi dod oddi yno efo gwell dealltwriaeth o’r her o’n blaenau ac yn awyddus i gyd-weithio i ymateb i'r heriau. 

Byddwn ni’n Antur ‘Stiniog yn gweithio gyda llawer o’r mudiadau yma i gael y gorau i’n cymuned.   
Os oes gennych syniadau neu hoffwch drafod unrhyw beth am y gwaith yma’n lleol cysylltwch gyda ni. 

Eiddo
Mae cynlluniau yn eu lle ar gyfer Yr Aelwyd ac mi fydd y datblygiadau yn cychwyn yn fuan iawn gan gwmni Grovesnor. Mi fydd y gofod tu fewn yn aros rhywbeth tebyg i'r gwreiddiol gyda gwelliannau i'r llawr mesanîn i greu ystafell amlbwrpas. 

Mi fydd y lleoliadau amrywiol tu fewn i'r adeilad ar gael i'w rhentu am bris teg i'r cyhoedd. Bydd yr adeilad yn le perffaith i greu clybiau newydd, gofod chwaraeon, cynnal gigs a chyngherddau ac yn y blaen. Bydd hefyd datblygiadau i'r gegin er mwyn gallu dysgu coginio a'i ddefnyddio fel caffi. Am fwy o wybodaeth neu rannu eich syniadau ar gyfer yr adeilad cysylltwch â eiddo@anturstiniog.com 

Yr Amgylchedd
Diolch i'n beicwyr lawr-allt sy’n rhoi punt neu ddwy at ein gwaith amgylcheddol wrth archebu i reidio ein llwybrau ar-lein, mae Antur Stiniog wedi noddi dau flwch nythu gwennol ddu sydd wedi eu gosod ar waliau uchel y Ganolfan Gymdeithasol wrth iddyn nhw gael ffenestri newydd ym mis Ebrill. Heblaw wrth y nyth, nid yw'r Wennol Ddu byth yn glanio, yn hytrach mae'n treulio ei holl fywyd yn hedfan! 

Llun: Ben Stammers, Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru

Parc Beicio
Rydym o’r diwedd wedi cael tywydd braf i gael beicio lawr ein traciau, sydd hefyd yn golygu fod oriau agor y parc wedi ymestyn o Ddydd Iau i Ddydd Llun pob wythnos. Mae posib archebu lle trwy ein gwefan, neu ffoniwch y ganolfan feicio ar 01766 832214. 

- - - - - - - - - - - 

Rhan o erthygl hirach a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2024

Yr Aelwyd

Erthygl o rifyn Mawrth 2024

Mae cwmni Antur Stiniog wedi llwyddo i brynu hen Aelwyd yr Urdd, ac erbyn hyn mae’r cynlluniau yn barod a’r adeiladwyr hefyd yn barod i ddechrau ar eu gwaith. Pan fydd yr Aelwyd yn barod, bydd yma gyfle gwych i bobol ifanc y fro gael gofod ddelfrydol i greu Hwb gwych reit yng nghanol y dref – canolfan fydd yn cynnig pob math o weithgareddau i’n ieuenctid. 

 

Hefyd, yn ystod yr amser y bydd yr adeiladwyr yn gweithio ar yr Aelwyd, mi fydd Cwmni Bro Ffestiniog yn trefnu llawer o weithgaredd diddorol trwy gydol y flwyddyn sydd yn dod – cyfleon difyr i'r ieuenctid gael cymryd rhan yn eu cymuned, eu cymdeithas a'u diwylliant, er mwyn iddyn nhw greu cymuned gref a bywiog, a dysgu crefftau wrth wneud hynny. Rhan bwysig o hyn fydd clybiau ieuenctid fel Clwb Clinc yn Cell, Clwb Cic yn y Clwb Rygbi a Cell, a chriw ieuenctid GISDA, a gallu cydweithio gyda phawb – yn enwedig Ysgol y Moelwyn, sydd wastad yn barod i gydweithio trwy fynd â’r plant efo ni i weld hanes y fro, a’r henebion sydd yma yn yr ardal, trwy fenter Cynefin a Chymuned, ac hefyd i farddoni a chreu celf a mwy.  

Creu, creu, creu! Yn ogystal â chelf a cherddi gan blant yr ysgol, mae digon o adnoddau yn y dre i’r plant gael syniadau, megis baneri, murluniau a graffiti dychmygus, creu pamffledi, crysau-T, bathodynnau a mwy. Bydd yr ieuenctid yn dysgu sut i drefnu gigs gan fandiau yr ardal, ac hefyd yn helpu trefnu Gŵyl Car Gwyllt a dod yn ran bwysig o’r ŵyl, a mwy, fel bod yr ieuenctid yn dod yn rhan neilltuol o’r gymuned ac yn teimlo fel eu bod hwythau yn ran bwysig o’u tref, yn ieuenctid positif efo balchder yn eu bro – ac hefyd yn rhan o Gymru a’r dyfodol.

Tra bo’r Aelwyd yn cael ei adeiladu, byddwn yn mynd a'r ieuenctid am dro i ddysgu am hanes ein bro, gan weld henebion yr ardal, â mynd i weld archaeolegwyr yn cloddio, a chael helpu'r archeolegwyr hefyd. Yn ogystal, mi fyddwn yn mynd â'r criw ifanc i weld sut mae'r systemau hydro lleol yn gweithio, diolch i fenter GwyrddNi, sut y mae ailgylchu yn cael ei ddefnyddio, a llawer, llawer mwy. 

Mae llu o bethau yn barod ar gyfer y plant, o Chwarel Rhiwbach a’r dramffordd yn ôl i’r dref, Sarn Helen, Bryn y Castell lle fu’r Celtiaid yn creu haearn allan o fawn (bog-iron), y tir tu allan i faes Tomen y Mur, Castelli Cymreig, Llys Castell Prysor, Ranges Trawsfynydd, meini hirion, carneddi a siambrau claddu, a bryngaerau ardal Harlech a Dyffryn Ardudwy. Yn ogystal, yn ystod yr wythnos nesaf, mi fydd plant yr ysgol yn cael mynd i weld yr Aelwyd, iddyn nhw gael gweld y potensial sydd yno. Byddwn ni wedyn yn gofyn iddyn nhw sgwennu cerddi a chreu celf a fydd yn dweud be fath o weithgaredd fyddan nhw’n licio ei weld yn yr Aelwyd. 

Bydd yr Aelwyd yn cynnig pob math o weithgareddau i’r ieuenctid lleol, a syniadau yr ieuenctid fydd y cwbl. Yr ieuenctid fydd yn llywio’r project. Creu celf a barddoniaeth, graffiti clyfar a murluniau, cynnal nosweithiau fel stand-yp, actio, sgetshis, creu ffilmiau byr, cerddoriaeth, meic-agored i’r ieuenctid ddod i’r llwyfan efo’u offerynnau, neu gomedi a ballu, trefnu noson Stomp, neu drefnu Beirdd v Rapwyr. Bydd lle i arluniau y bobl ifanc ar y waliau a’r to, neu ar y tu allan. Bydd lle i chwarae pool, darts, tenis bwrdd, dysgu recordio caneuon, dysgu creu miwsig gyda meddalwedd stiwdio, dysgu DJ'io, rapio, a dysgu offerynnau cerddorol. Bydd digon o le yno i bractisio yn un o’r stafelloedd. Mi ddaw yr ieuenctid at ei gilydd i greu caneuon gyda help ei gilydd, ac erbyn hynny bydd PA ar gael i’r bandiau hyfforddi neu berfformio i’w ffrindiau.

Gyda’r stafell uwchben bydd byrddau isel a cwshins ac ati, lle mae gallu tshilio i siarad neu sgwennu, darllen neu wneud celf, ffotograffiaeth, rhannu miwsig, neu chwarae gemau bwrdd, a siarad a casglu syniadau, creu posteri a sgwennu cerddi, sgriptio a hyd yn oed dechrau nofel! Gyda chamerâu a stiwdio olygu bydd yr ieuenctid yn gallu gwneud ffilmiau byr – tua 10 munud yr un. 

O dan yr ystafell uchel, mae stafell tech (stiwdio miwsig, stiwdio golygu ffilmiau a.y.b.), a stafell arall ble bydd caffi cŵl – a’r ieuenctid fydd yn rhedeg y caffi hwnnw, yr ieuenctid fydd yn rheoli. Bydd y caffi efo vibe cool a chilled, fel yn y stafell uwchben. Fan hyn gewch chi greu mwy o syniadau efo’ch gilydd. Syniad arall ydi rhoi sgrîn, neu ddau neu dri teledu ar y walia, er mwyn i’r ieuenctid wylio DVDs, gemau pêl-droed a rygbi rhyngwladol – a llawer mwy. Caiff yr ieuenctid ddylunio posteri, crysau-T a bathodynnau, a dysgu i ddefnyddio peiriannau celf. 

Mae cymaint o weithgaredd yn aros yr ieuenctid. Rydym yn gobeithio bydd y plant yn deall sut i ymateb i broblemau’r byd, o’r hinsawdd i’r rhyfeloedd a’r cwmnïau mawr yn codi biliynau o arian tra bod bwyd a nwy yn rhy ddrud i bobl fel ni. Rydan ni’n gobeithio y bydd yr ieuenctid yn tyfu i fod yn bobol ifanc cydwybodol, gan obeithio y byddan nhw’n trio gwneud rhywbeth am y problemau hyn. 

Mae mentrau gwych yn Stiniog, sydd yn gwneud pethau gwirioneddol dda. Bydd gweld be mae’r mentrau hyn yn wneud yn siŵr o agor llygaid yr ieuenctid. Tybed mae ein ieuenctid ni fydd yn achub ein ardal, ein cymuned, Cymru a’r Gymraeg, a’r byd? Gyda hyn, rydym am helpu’r plant i greu deisebau os oes rhywbeth yn eu poeni, a sut i’w gyrru nhw i’r gwleidyddion (a cofiwch y cewch bleidleisio o oed 16 i fyny). 

Bydd ‘Yr Aelwyd’ yn hwb llawn creadigaeth, dychymyg a syniadau, ac yn lle cŵl i’r ieuenctid ei ddefnyddio. Lle i greu, lle i drefnu, a lle i tshilio, heb rywun yn dweud wrthyn nhw be i wneud. Gaiff yr ieuenctid reoli, yn creu eu rheolau eu hunain. Yr ieuenctid fydd ‘in charge’!
Dewi Prysor

Eiddo Cymunedol

Pwy sy’n cofio mynd draw am banad a ŵy a chips i’r cefn yn Caffi Bolton? Neu prynu’ch Walkman cyntaf a mynd i dalu am fenthyg teledu yn siop Ephraim? 

Blwyddyn diwethaf prynwyd y ddau adeilad eiconig yma gan Antur Stiniog ac maent yn credu bod hyn yn gam pwysig ymlaen i’r menter, Stryd yr Eglwys, a’r stryd fawr yn ei gyfanrwydd.

“Antur Stiniog..?”
“Dim y peth beics ‘na di nhw?”

Wel ia a na!

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Antur Stiniog wedi profi llwyddiant cymdeithasol ac economaidd sylweddol, gan fuddsoddi elw a gynhyrchir gan ei Ganolfan Feiciau i ysgogi effaith gymdeithasol gadarnhaol gan brofi’r dywediad ‘Llawer mwy ‘na llwybrau beics’. 

Mae’n codi’r cwestiwn cyffrous: beth ydi dyfodol yr adeiladau hyn? A sut gallent chwarae rôl pwysig wrth ysbrydoli a sicrhau dyfodol cynaliadwy i’r stryd fawr yn amgylcheddol, economaidd a chymdeithasol?

Credai Antur Stiniog bod yr adeiladau yn llawer mwy ‘na ‘brics a mortar’ ac wrth sicrhau dyfodol i’r adeiladau hanesyddol yma rydym am dod a bywyd newydd i rhan yma o’r dref fel rhan o weledigaeth ehangach ‘Tref Tatws 5 Munud’

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Antur Stiniog wedi profi llwyddiant cymdeithasol ac economaidd sylweddol, gan fuddsoddi elw, a gynhyrchir gan dwristiaeth, yn ôl i fewn i gyflogi pobl leol a datblygu prosiectau er lles y gymuned a’r economi leol.  

Gan adeiladu ar ei lwyddiant cychwynnol, mae Antur wedi perchnogi a datblygu nifer o asedau cymunedol yn y dref, gan gynnwys datblygu eiddo sydd bellach yn cael eu defnyddio gan fusnesau preifat, mentrau cymunedol, a chartrefi i deuluoedd. 

Mae Antur Stiniog yn credu gryf y gallwn fel cymuned lwyddo i brofi’n groes i'r rhai sydd yn rhagweld dirywiad ein stryd fawr, trwy ddatblygiadau cyffrous fel Stryd yr Eglwys, Tŷ Coffi Antur,  Siop Eifion Stores, Aelwyd yr Urdd a mwy.

Credwn bod Stryd Fawr y Blaenau yn cynnig cyfleon anhygoel ar gyfer hamddena, cymdeithasu, siopa a chyfleon creadigol a bod angen ail-ddiffinio be mae’r Stryd Fawr yn olygu i ni!

Ym Mehefin 1daeth llawer draw i ardd Encil i gael clywed am y datblygiadau ac i rannu syniadau efo ni.

Mwy o'r hanes yn rhifyn Gorffennaf-Awst sydd yn y siopau rwan!

- - - - - - - - 

O rifyn Mehefin 2023

Llawer Mwy ‘na Llwybrau Beics

Mae Antur ‘Stiniog yn dathlu 10 mlynedd o weithredu fel un o fentrau a busnesau cymunedol mwyaf arloesol Cymru. 

Ers tywys y beicwyr cyntaf i ben mynydd cribau mae’r fenter yn cael ei chydnabod trwy Gymru fel un sydd wedi bod yn arwain y ffordd wrth fynd ati i fanteisio ar, ac ail-fuddsoddi arian sydd yn cael ei gynhyrchu gan ‘ymwelwyr’ er budd y gymuned leol. 

Gweledigaeth graidd y criw ymroddgar lleol o wirfoddolwyr sydd yn gyfrifol am Antur Stiniog ydi codi ymwybyddiaeth a dangos ei bod hi’n bosib i ni fentro a meithrin uchelgais fel cymuned wrth sicrhau bod asedau ac arian yn aros ac yn cylchdroi yn lleol.

Ers agor y llwybrau beicio mae’r Antur wedi defnyddio’r elw sydd yn cael ei gynhyrchu ar lethrau Cribau i ddatblygu a gweithredu nifer o brosiectau y tu hwnt i ‘dwristiaeth traddodiadol’ megis cynlluniau hyfforddiant i bobl ifanc a datblygu asedau ac eiddo cymunedol ar y stryd fawr.

Be nesa?

Mae cynlluniau cyffrous ar y gweill yn y tymor byr a’r hir-dymor i gyd-weithio yn bellach wrth edrych ar ddyfodol ein stryd fawr a cheisio mynd ati i sicrhau ei fod yn gynaliadwy yn economaidd a chymdeithasol, ac yn ateb gofynion y gymuned yn nhermau masnach, gwasanaethau, mwynhau a chymdeithasu.

Mae’r gwaith yma wedi cychwyn o ddifri yn diweddar gyda phrynu Siop Eifion Stores a sicrhau bod yr adnodd gwerthfawr yma yn parhau i fasnachu yn gynaliadwy wrth ateb gofynion y gymuned yn hytrach na chael ei werthu i rywun cefnog o’r tu allan, ei wagio, ei adael yn segur, ac yna’n dirywio.

Erbyn hyn mae cynlluniau cyffrous ar y gweill hefyd i ddatblygu nifer o eiddo segur ond pwysig ar y stryd fawr a byddwn yn trafod a gwrando ar syniadau lleol wrth fynd ati i’w datblygu. Mae’r rhain yn cynnwys Aelwyd yr Urdd, Siop Ephraim a Caffi Bolton.

- - - - - - - 

Ambell lun o'r dathliad a fu yn Siop Antur Stiniog ynghanol y Blaenau ar y 4ydd o Fedi 2022 (lluniau PaulW)

Estella

Y Cledrau

Ymddangosodd yn wreiddiol (heb y lluniau) yn rhifyn Gorffennaf-Awst 2022

Tref Tatws 5 Munud

Prif erthygl rhifyn Medi 2021 gan Ceri Cunnington; gweledigaeth arbennig arall gan griw diwyd Cwmni Bro Ffestiniog

Mae Blaenau Ffestiniog a’i phobl yn enwog, ac yn wir yn cael eu clodfori, am eu gwytnwch a chymeriad unigryw. Ond sut mae troi’r gwytnwch a’r rhinweddau yma yn rhai economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol gynaliadwy? 

Tref y Blaenau a'r Moelwynion o inclên y Graig ddu. Llun- Paul W

 Pam na’ allwn i fod fel Betws y Coed?  Sut mae denu twristiaid i lawr o Llechwedd? Be ddaw yn sgil pwerdy Trawsfynydd?  O le daw gwaith i’n pobl ifanc?  Pryd ma’r trên nesa’ yn cyrraedd?  Oes ‘na dal lechi yn y mynydd?  Pam bod pob man wedi cau ar Ddydd Sadwrn?  Lle dwi fod i bostio hwn?

Dyma ydi’r math o gwesitynau sydd wedi herio sawl cyngor plwyf a sir, asiantaeth ac ymgynhorydd, unigolyn ac undeb, llywodraeth a llyffant dros y degawdau diweddar, ac yn wir ers dirywiad cyson yn economi’r dref. Dirywiad, na ellir ei wadu, sydd wedi mynd law yn llaw â dirywiad y diwydiant llechi, ond hefyd, yn fwy dadleuol efallai, dirywiad sydd wedi mynd law yn llaw â chynllunio a datblygu anghynaladwy?

Er yr holl ymdrech i ail danio’r graig, o dwrstiaeth rhemp i gynhyrchu ynni sydd yn cael ei allforio fel y llechi, does neb i weld wedi gallu mynd i’r afael â’r her yma’n iawn, ac felly dal i chwilio am atebion, arweiniad ac achubiaeth o’r tu allan ydi’r tueddiad yn ein hanes diweddar ni.

Ond be os ydi’r atebion wedi’u gwreiddio yma’n barod? Yn ein hanes a’n treftadaeth ni, yma yn ein dwylo a’n diwylliant ni, ac yn enwedig yn uchelgais a gallu ein pobl ifanc ni: y genehedlaeth nesaf!

Mewn gwirionedd, efallai mai dim ond ychydig o ewyllys da gan y rhai sy’n dal grym, wrth bontio a chysylltu gweithgareddau, creadigrwydd, hyder, a ffydd yn ein gallu, sydd angen er mwyn gwyrdroi ein hanes ac ail ddiffinio’n dyfodol a dyfodol ein plant ni.

Wrth ddod i adnabod ein cryfderau fel tref a thrigolion, rydym yn credu bod yma rinweddau ac asedau amhrisiadwy ‘na all unrhyw gynllun datblygu neu strategaeth ddrudfawr o’r tu allan fesur neu  ddehongli. 

Be’ am gychwyn wrth ein traed?               

Y nod ydi dechrau trafod gweledigaeth ‘Tref Tatws 5 munud’ fydd yn adeiladu ar gryfderau mentrau a busnesau cymunedol yr ardal yn unig, gan llawn gydnabod bod gan unigolion, busnesau bach a chanolig lleol, asiantaethau a chymdeithasau, a llawer mwy, ran allweddol -os nad pwysicach- i’w chwarae, er mwyn gwireddu unrhyw weledigaeth hir-dymor.

Gobeithio mai man cychwyn a catalydd bydd yr ysgrif yma er mwyn sbarduno, sgwrsio, cyd-weithio a gweithredu o fewn y gymuned a’r economi leol. Economi sydd yn blaenoriaethu lles pobl yn hytrach na’u blingo.

Rhybudd cyn cychwyn: Dim ond canolbwyntio ar rai mentrau ac adnoddau cymunedol y mae Cwmni Bro Ffestiniog yn ymwneud yn uniogyrchol â nhw mae’r isod.

Dychmygwch fod y Stryd Fawr sydd yn rhedeg trwy dref y Blaenau yn un gwythïen o lechan las a’r cyd-weithio a chefnogaeth yn llifo drwyddi o un pen y stryd i’r llall gan gynnig llwybrau a gwasnaethau cefnogol, addysgol, cymdogaeth, creadigrwydd, masnachu lleol, a chyflogaeth. Y gwasanethau yma i gyd o fewn 5 munud. 

Dychmygwch: ‘Tref Tatws 5 munud’ – mae’r cynhwysion allweddol i gyd yna’n barod?

Yr Hen Coop: Gorwel, Gisda a Chyngor Gwynedd – gwasanethau craidd a statudol cefnogi pobl a pobl ifanc.
Cellb / Gwallgofiaid: Canolfan Gymunedol a Chreadigol i’r ifanc a mwy.
Tŷ Abermwaddach: Llety cefnogi pobl ifanc. 

Seren: Gainsborough, Cylch yr Efail a mwy.
Adeilad Yr Urdd: Canolfan Gymunedol aml-bwpras at ddenfydd gweithgareddau cymunedol drwy gyfrwng y Cymraeg.
Y Llyfrgell: Rhannu, gweld, gwrando, darllen a dysgu.
Youth Shedz: Cefnogi Pobl ifanc. Barnados: Cefnogi teuluoedd a plant.
Y Ganolfan Gymdeithasol: Cartref y Cyngor Tref a chanolfan aml-bwrpas.
Ysgol Y Moelwyn: Addysg y genhedlaeth nesaf.
Y Parc: Gofod gwyrdd yn llawn dychymyg.  

Neuadd Y Farchnad: Potensial anferth!
Y Siop Werdd: Siop bwyd a cynnyrch di-wastraff.  Eifion Stores: Siop DIY cymunedol a mwy.
Coop 1883 (sinema’r Emp/clwb sgwash gynt): Bync-hows a ‘llety argyfwng’ cymunedol.
Siop Ephraim: Gofod hyfforddi, gwneud, creu, trwsio a masnachu?
Caffi Bolton: Gofod cefnogi a masnachu cymunedol.
Safle’r Hen Dŷ Golchi: Gofod cymdeithasu gwyrdd, cymunedol a chreadigol.
BROcast: Newyddion cymunedol, ffilmiau creadigol.
 

Sgwâr Diffwys –

Antur Stiniog, Y Dref Werdd, Cwmni Bro a mwy: Mentrau a busnesau cymunedol yn hwylyso a chefnogi, profiadau gwirfoddoli, hyfforddiant, prentisiaethau, cyfleon gwaith a mwy.

Ac ychydig mwy na 5 munud i ffwrdd….
Y Pengwern: Tafarn, gwesty, bwyty, canolfan gymdeithasol.
Eglwys Llan: Gofod aml-bwrpas i’w ddatblygu i’r gymuned.
Gwesty Seren: Gwesty, bwyty, gwasanaeth arbennigol.

 

Sut mae dod ar cynhwysion uchod a mwy at ei gilydd? 

Dros yr wythnosau nesaf byddwn yn cychwyn amryw o sgyrisau i’r perwyl yma efo’r nod o addasu dywediad enwog y sais; ‘Na, tydi gormod o cooks DDIM yn sbwylio’r broth’!

Ceri.C@cwmnibro.cymru / 01766 831 111

Blas o Waith Cwmni Bro

Mae ‘na lwyth o newyddion da wedi dod o waith a phrosiectau y rhwydwaith cymunedol! Dyma flas o be' sydd ar y gweill.

Ymchwil Cymunedol

Ers rhai wythnosau, mae Cwmni Bro wedi bod yn cynnal ymchwil i ddarganfod barn pobl leol am y gymuned. Bydd yr atebion yn helpu i’r mentrau cymunedol ddeall beth sydd wir o bwys i’r gymuned, ac yn helpu i siapio datblygiadau cymunedol y dyfodol.

Sganiwch y côd ‘QR’ ar ein hysbyseb i lenwi’r holiadur ar y wê, neu cysylltwch â Chwmni Bro i gael copi papur!

Y camau nesaf fydd cynnal grwpiau ffocws i drafod y cwestiynau a rhannu syniadau – plîs cysylltwch os ydych chi’n aelod o gymdeithas neu grŵp sydd â diddordeb.

Hen Eglwys Llan

Ar ôl misoedd o waith adnewyddu ahnygoel, mae hen Eglwys Sant Mihangel Llan Ffestiniog bron yn barod i agor ei drysau unwaith eto fel gofod i’r gymuned.
Yn yr haf, cynhaliwyd weithdai adeiladwaith traddodiadol i ddatblygu sgiliau’r mynychwyr tra’n parhau efo’r adfer allanol. 

Mae’r perchnogion newydd yn awyddus i glywed syniadau trigolion yr ardal am sut gall yr adeilad gael ei ddefnyddio er budd y gymuned, a felly cafwyd sesiwn drafod yn y Llan. Os nad oedd modd i chi ymuno, cysylltwch â ni ar 831 111, neu drwy ebostio cwmnibro@cwmnibro.cymru i ychwanegu eich syniadau!

Blaentroed 

Mae’r cynllun Blaentroed yn rhedeg gyda mwy o stêm na thrên bach Ffestiniog. Hyd yma, mae ambell i berson ifanc wedi cychwyn eu gwaith, a llwyth o swyddi amrywiol eraill –o weithio yn y Siop Werdd i fod yn dafluniwr yn Sinema CellB- yn cael eu hysbysebu. 

Mae’r swyddi’n agored i bobl ifanc rhwng 16 a 25 mlwydd oed sydd ar gredyd cymhwysol, ac yn cael eu hysbysebu drwy’r ganolfan waith ym Mhorthmadog.

Cynllun arloesol i wresogi Tanygrisiau?

“Mae cynhesu ein tai am gost sy’n berthynol i’n incwm yn rhywbeth gwbwl elfennol. Mae angen trwsio’r twll yn y bwced cyn mynd ati i chwilio am fwy o ddŵr.”

Mae’r gwaith o gynhyrchu ynni cynaliadwy wedi bod yn rhan o stori Bro Ffestiniog o’r cychwyn. Mae newidiadau mawr ar droed wrth i ni wynebu’r her o newid hinsawdd, ac mae cyfle yma rŵan i ni unwaith eto arloesi, ond y tro yma, cawn droi’r dŵr i’n melin ein hunain.

Gyda’r ardal yn dioddef rhai o’r lefelau o dlodi tanwydd uchaf yn Ewrop, mae sawl opsiwn ar gyfer mynd i’r afael â’r her a datgarboneiddio gwresogi yn Nhanygrisiau wedi cael eu ystyried dros y blynyddoedd. Bellach, mae cynlluniau cyffrous yn cael eu hystyried ar gyfer taclo’r broblem gyda’r bwriad o gynnal astudiaeth dichonoldeb fis nesaf.

Mae partneriaeth yn cynnwys Ynni Cymunedol Twrog, Y Dref Werdd, Cwmni Bro Ffestiniog, Arloesi Gwynedd Wledig, Cyngor Gwynedd (fel yr awdurdod tai strategol), Landlordiaid Cymdeithasol a Gwasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru wedi dod ynghyd i daclo'r broblem unwaith ac am byth. Y bwriad ydi datblygu cynllun allai osod y ffordd i gynlluniau tebyg yng nghymunedau chwarelyddol eraill y gogledd a chymunedau sydd oddi ar y rhwydwaith nwy drwy Gymru.

Dywedodd y Cynghorydd Craig Ab Iago, Aelod Cabinet Tai Cyngor Gwynedd:

“Mae yna lawer o wahanol fathau o dlodi - economaidd, tanwydd, iechyd, addysg, tai, cymdeithasol a llawer mwy. Mae’r rhan fwyaf o’r rhain yn effeithio arnom ni yma yng Ngwynedd. Ond rydan ni fel Cyngor yn benderfynol o daclo pob math o dlodi, ac mae’r prosiect yma yn dangos yr hyn sy’n bosib pan rydan ni’n dod a’n talentau at ei gilydd ac yn cydweithio.”

Does dim llawer o enghreifftiau o rwydweithiau gwresogi yng Nghymru, ond mae nifer o ffactorau yn ardal Tanygrisiau yn golygu y gallai ôl-osod rhwydwaith gwresogi ardal ym mherchnogaeth gymunedol neu leol fod yn opsiwn hyfyw.

Mae’r Dref Werdd, Cwmni Bro Ffestiniog ac Ynni Cymunedol Twrog wedi arwain wrth sefydlu grwp llywio i drefnu astudiaeth dichonoldeb cychwynnol er mwyn medru cymharu'r opsiwn yma efo atebion posib eraill ar gyfer dileu tlodi tanwydd a datgarboneiddio gwresogi yn Nhanygrisiau. Mae gwaith ar yr astudiaeth wedi cychwyn ar ddechrau’r mis hwn.

Medd Meilyr Tomos o’r Dref Werdd:

“Mae ‘na ryw ddeuddeg mlynedd ers i mi ddod yma i weithio gynta’. Roedd criw cyntaf o arloeswyr y Dref Werdd wedi bod wrthi’n ddygn yn pwyso i gael cynllun fel hyn ymhell cyn i mi landio. Nôl bryd hynny, y gobaith oedd cael cyflenwad nwy. Bellach, gyda’r newyddion yn ddyddiol yn trafod newid hinsawdd, gwyddom mai ateb tymor byr os nad niweidiol fydda hynny.”

Bydd yr astudiaeth yn adnabod cyfleon i weithio efo darparwyr ynni lleol megis Greaves Welsh Slate, Dŵr Cymru, Engie (First Hydro) a Scottish Power, wrth ddarparu atebion cynaliadwy i anghenion ynni fforddiadwy trigolion lleol.

Ychwanegodd Dafydd Watts o Ynni Cymunedol Twrog:

“Mae angen mwy o gynlluniau ynni glân ym mherchnogaeth cymunedau’r ardal, ac mae angen iddi fod yn haws defnyddio mwy o’r ynni ‘dan ni’n cynhyrchu yma at anghenion lleol yn lle dim ond ei allforio trwy'r grid.”

Y weledigaeth ydi y bydd partneriaid yn cydweithio i:

●    wneud y cyflenwad gwres yn Nhanygrisiau yn ddi-garbon;
●    bod newid i wresogi di-garbon yn hawdd i drigolion Tanygrisiau;
●    cadw gymaint a phosib o’r budd yn lleol trwy berchnogaeth leol o’r isadeiledd gwresogi.

Megis dechrau ar y daith o gyd-weithio fydd hyn ac mae cynlluniau cyffrous eraill y gweill i ddatblygu prosiectau eraill ym maes tai, iaith a gwaith wrth ddod a’r budd eithaf i’n cymunedau.

I wybod mwy cysylltwch gydag ynnitwrog@cwmnibro.cymru

---------------------------------------------------

Ymddangosodd yn rhifyn Mawrth 2021
 

Cwmni Bro

Addasiad o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Ionawr 2018.

Pa fath o Gymru yr ydym am ei chreu? 
Cymru fel cymuned o gymunedau, neu Gymru gyda gwladwriaeth sy'n gwasanaethu cyfalaf preifat ac yn canoli yn hytrach na datganoli grym?

Cynhaliodd Cwmni Bro Ffestiniog ddigwyddiad unigryw ym Mlaenau Ffestiniog ar Chwefror yr 2il, 2018.

Mae Cwmni Bro Ffestiniog yn ddatblygiad hollol arloesol yng Nghymru, sef rhwydwaith o fentrau cymdeithasol llwyddiannus sydd wedi dod at ei gilydd i gydweithio dan faner un cwmni bro. Eisoes mae Cwmni Bro Ffestiniog wedi cyflawni llawer o ran datblygu'r economi a'r gymdeithas leol o'r gwaelod i fyny, gan ddechrau adfer y traddodiad diwylliannol o fentergarwch cymunedol neu, mewn geiriau eraill, y gymuned yn gwneud pethau trosom ni ein hunain.

Mae datblygiad pellach, a llwyr wireddu gweledigaeth Cwmni Bro Ffestiniog yn nwylo trigolion yr ardal, i raddau helaeth, ond mae hefyd yn dibynnu ar gefnogaeth llywodraeth, ar wahanol lefelau, ac ar asiantaethau, cyrff ac elusennau sydd â chyfrifodeb i hybu datblygiad ein cymunedau.




Bwriad cyntaf y digwyddiad ar yr 2il o Chwefror oedd:
> dangos yr hyn y mae Cwmni Bro Ffestiniog yn ei gyflawni;
> rhannu'n gweledigaeth ynglyn â'r ffordd ymlaen ;
> trafod potensial y Cwmni Bro, nid yn unig o ran datblygiad Bro Ffestiniog ond hefyd fel model o ddatblygu cymunedol  integredig y gellir ei efelychu gan gymunedau ar hyd a lled Cymru.

Ail fwriad y digwyddiad oedd rhoi cyfle i gyrff llywodraeth ac asiantaethau perthnasol ymateb i'r model o ddatblygiad cymuned a arloesir ym Mro Ffestiniog a thrafod sut orau y gallent hwy gefnogi, nid yn unig Cwmni Bro Ffestiniog ond hefyd gyfrannu at wireddu'r weledigaeth ehangach  a photensial y math hwn o ddatblygiad  ar draws Cymru a thu hwnt.

Llun gan Cell

Gobeithiwn y bydd adroddiadau pellach ar waith y cwmni yn Llafar Bro yn rheolaidd.