Showing posts with label rhandir. Show all posts
Showing posts with label rhandir. Show all posts

13.3.17

Gardd wyllt gymunedol

O’r diwedd mae’r syniad o ddatblygu gardd ar gyfer bywyd gwyllt i’r gymuned wedi cymryd cam pellach ymlaen. Erbyn heddiw, mae pawb yn ymwybodol o safle’r rhandiroedd sydd ar ymylon y dref; safle sydd yn cynnig lle i drigolion yr ardal dyfu llysiau. Pan sefydlwyd y rhandiroedd yn ôl yn 2011 gan Y Dref Werdd gyda chymorth ariannol gan Lywodraeth Cymru, roedd yna ddarn o dir, sydd yn gyfagos i’r safle, oedd yn addas iawn i gael ei ddatblygu, ond, yn anffodus ar y pryd, nid oedd yr adnoddau ar gael i wneud hynny.

Pan arianwyd Y Dref Werdd eto gan y Loteri Fawr yn 2015, un o’r amcanion oedd datblygu mannau gwyrdd cymunedol o fewn 'Stiniog, felly dyna gydio eto yn y syniad o ddatblygu’r safle. Ers i Gymdeithas Randiroedd Bro Ffestiniog gael ei sefydlu, maent yn dal y les ar gyfer y safle i gyd gan Gyngor Gwynedd ac er eu bod nhw wedi llwyddo i lenwi pob plot o dir yn y safle rhandiroedd, roedd angen ychydig o gymorth i chwilio a cheisio am grant i gychwyn ar y gwaith diweddaraf yma.

Aeth staff Y Dref Werdd ati i roi cymorth i’r Gymdeithas i lunio cais am arian gan gronfa Cist Gwynedd gyda’r Cyngor a llwyddwyd i dderbyn yr arian oedd angen i gychwyn ar y gwaith.

Bwriad y prosiect yma yw creu gardd nid yn unig ar gyfer y cyfoeth o fywyd gwyllt sydd yn byw ar y safle (ac i ddenu mwy), ond i’w agor hefyd fel man hamdden i’r cyhoedd.

Erbyn hyn, mae’r  Gymdeithas Rhandiroedd wedi cyflogi cwmni lleol, Gwasanaethau'r Cwm, o Drawsfynydd, i adeiladu llwybr fydd yn addas ar gyfer cadair olwyn a phramiau, a lle bydd mainc bicnic hwylus. Mae yno hefyd bwll dŵr yn lloches i bryfetach a phlanhigion brodorol. Y bwriad yw ymestyn y llwybr o gwmpas y safle gyfan, sy’n golygu y bydd y safle ar gau tan ddechrau’r haf.


Dros fisoedd yr haf, bydd y Gymdeithas Rhandiroedd a’r Dref Werdd, yn mynd-ati i greu grŵp gweithredol i ofalu am y safle ac i barhau gyda’r datblygiadau trwy blannu perllan fechan o goed ffrwythau, creu gofod ar gyfer sesiynau awyr agored fel gwyllt-grefft a threfnu hyfforddiant - a fydd yn cynnwys defnydd o bladur i dorri’r brwyn a’r mieri - fel rhan o waith cynnal a chadw’r ardd.




Mae’r ardd yma yn un o dri safle mae’r Dref Werdd yn helpu i’w ddatblygu, gyda gwaith yn parhau gyda Gwelliannau Llan Ffestiniog i ddatblygu Cae Bryn Coed a'r gwaith o ddatblygu man gwyrdd cymunedol arall yn 'stad dai Hafan Deg yn Nhanygrisiau ar y cyd gyda Grŵp Cynefin a Chartrefi Cymunedol Gwynedd.

Os hoffech chi fwy o fanylion am yr ardd wyllt neu os oes diddordeb gennych i wirfoddoli ar y prosiect, cysylltwch gyda’r Dref Werdd ar 01766 830 082 neu gwydion@drefwerdd.cymru, neu, mae croeso cynnes i chi alw heibio’r siop ar 18 Stryd Fawr unrhyw dro.

Tyllwyd y pwll yn wreiddiol yn 2011, wrth sefydlu safle'r rhandiroedd, a daeth y bywyd gwyllt yno'n fuan iawn wedyn (*dolen isod). Gall fod yn lle arbennig blant ddysgu am fywyd gwyllt eu cynefin.
Grifft llyffant yn y pwll ddechrau Mawrth 2017.

----------------------------------------
Erthygl gan Y Dref Werdd. Lluniau i gyd gan Paul W. 
*Ychydig o hanes y pwll


Ymddangosodd yn rhifyn Chwefror 2017.
Dilynwch newyddion Y Dref Werdd efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.


7.11.15

Rhandir mwyn

Ydych chi awydd tyfu llysiau a ffrwythau? Neu flodau i'w torri ar gyfer y tŷ?
Dim lle? Beth am gadw rhandir?

Oes, mae angen buddsoddi 'chydig o amser a nerth bôn braich a chwys, ond gall fod yn weithgaredd buddiol iawn.

Bwyd iach, a'r boddhad o ddweud "fi dyfodd hwnna"!
Treulio mwy o amser yn yr awyr iach.
Cadw'r corff a'r meddwl yn heini.
Cwmni da a digon o hwyl.

Paul, Elfed, a Gillian, wedi mentro allan ar fore glawog. 7fed Tachwedd 2015. Llun- PW.



Be' sy' gennych chi i'w golli?

Mae dau randir ar gael ar hyn o bryd ar safle'r gors fach, o dan Ysgol Glanypwll.
Dim ond £25 y flwyddyn ydi rhent.




Awydd?

Cysylltwch ag unrhyw aelod o bwyllgor Cymdeithas Randiroedd Bro Ffestiniog: galwch i mewn i siop Eifion stores, neu cysylltwch trwy dudalen Gweplyfr/Facebook Slate to plate.



Os fyddai'n well gennych gael sgwrs yn gyntaf efo un sydd wedi cadw rhandir ers tair blynedd, gyrrwch neges i dudalen gweplyfr Llafar Bro, neu yrru ebost at Paul (manylion ar y dudalen PWY 'DI PWY).

Edrych ymlaen i'ch gweld!





PW.

9.2.15

Swyddi newydd efo'r Dref Werdd

Ydych chi eisiau cyfrannu at wneud amgylchedd Blaenau Ffestiniog a bywyd ei thrigolion yn well?

Mae Cwmni Y Dref Werdd wedi llwyddo i sicrhau cyllid oddiwrth Cronfa'r Loteri Fawr i weithredu rhaglen  o weithgareddau amrywiol fydd yn helpu i wella amgylchedd yr ardal,  datblygu sgiliau rhai o’i thrigolion a chynnig cymorth ymarferol i nifer sylweddol o’i phobl i leihau eu costau ynni a gwastraffu llai o fwyd.

‘Rydym yn chwilio am unigolion fyddai a diddordeb yn y swyddi iso:

Rheolydd Prosiect, cyflog £26,000 + cyfraniad pensiwn cyflogwr. Wythnos waith 37 awr. Y person hwn fydd yn gyfrifol am redeg y cynllun o ddydd i ddydd ac yn atebol i fwrdd y cwmni. Cynigir cytundeb  3 blynedd.

2 x Swyddog Prosiect, cyflog £20,000 y flwyddyn +cyfraniad pensiwn cyflogwr. Wythnos waith 37 awr. Bydd y ddau berson yma yn gyfrifol am brosiectau penodol o fewn y cynllun ac yn atebol i’r Rheolydd Prosiect. Cynigir cytundeb  3 blynedd.

Swyddog Cyswllt a Gweinyddol (rhan amser) cyflog £8,900 +cyfraniad pensiwn am wythnos waith 23 awr. Bydd y person hwn yn gyfrifol am y gweinyddiaeth a chadw cyswllt gyda’r gymuned trwy ddulliau y cyfryngau newydd a rhai mwy traddodiadol.

Lleolir y swyddi ym Mlaenau Ffestiniog. Disgwylir derbyn copi o CV yr ymgeisydd ynghŷd â llythyr yn esbonio pam mae diddordeb yn y swydd.

Am fwy o fanylion a swydd ddisgrifiad llawn cysylltwch â – Dafydd Wyn Jones,
dafyddwynjones [at] hotmail.co.uk

Dyddiad Cau ar gyfer ymgeisio Gwener 27 o Chwefror 5pm Cyfweliadau i’w cynnal Gwener 6 o Fawrth.
Plannu yn y parc, Mehefin 2010. Llun Gwydion ap Wynn
Fe fu prosiect y Dref Werdd yn rhedeg yn llwyddiannus yn y Blaenau rhwng 2007 a 2013.

Yn ystod y cyfnod hwn, rhoddwyd cymorth i lawer o deuluoedd i leihau eu biliau tanwydd trwy ddefnyddio ynni’n fwy effeithlon. Bu'n gweithio gyda'r clwb rygbi hefyd i sicrhau arbedion sylweddol ar ei ddefnydd o ynni. Hefyd, fe wnaeth y prosiect  helpu i ddarparu 22 o randiroedd i bobl leol gael tyfu eu llysiau eu hunain, yn ogystal â chydlynu ymdrechion i wella ansawdd afonydd lleol, ac i reoli lledaeniad y llwyn ymledol Rhododendron ponticum. A llawer mwy, fel gwella'r parc lleol, rhedeg clwb natur, a gofalu am golofn fisol ar faterion amgylcheddol yn LLAFAR BRO.

Rhandiroedd Bro Ffestiniog. Llun PW
Mae cynlluniau i ddatblygu'r prosiect ymhellach yn canolbwyntio ar helpu pobl leol i ddefnyddio ynni yn fwy effeithlon yn eu tai, a lleihau gwastraff bwyd hefyd, gan dorri biliau. Yn ei gyfnod blaenorol fe helpodd prosiect y Dref Werdd helpu nifer o bobl yn gwneud hyn trwy ddarparu cyngor a chefnogaeth ar sut i ddefnyddio eu system wresogi bresennol yn fwy effeithlon, a lle bo'n bosibl, i gynorthwyo gyda pobl i hawlio grantiau i osod technoleg fwy modern.

Mae llawer o bobl yn Ffestiniog yn wynebu ergyd ddwbl o ran biliau gwresogi, gan fod llawer o'r tai wedi'u hadeiladu o gerrig ac felly nid oes cavity yn y waliau y gellir ei inswleiddio. Mewn rhai ardaloedd, fel Tanygrisiau, nid oes modd cyflenwad nwy trwy bibelli, felly rhaid dibynnu ar ddulliau gwresogi drutach.

Cadeirydd y prosiect yw Rory Francis. Mae’n dweud: "Rydym yn ddiolchgar iawn i'r Gronfa Loteri Fawr am eu cefnogaeth. Mi hoffwn i hefyd ddiolch i holl aelodau ein bwrdd prosiect a chyn-staff y prosiect, sydd wedi gweithio'n galed iawn i lunio cais mor gryf, ac yn enwedig i’n hysgrifennydd cwmni Dafydd Wyn Jones. Rydym wedi siarad â gwahanol grwpiau o fewn y dref a’r tu hwnt ac wedi casglu ugeiniau o enwau pobl sy'n awyddus i gael cymorth i leihau eu biliau ynni er mwyn dangos yr angen ar gyfer y prosiect.

"Erbyn hyn mae gennym dair blynedd prysur o'n blaenau a fe fydd yna gyfle mawr i wirfoddolwyr gymryd rhan yn ogystal â staff cyflogedig. Os hoffech chi gymryd rhan y prosiect, rhowch ganiad i fi ar 01766 830328."

29.7.12

Colofn Werdd


Rhan o’r GOLOFN WERDD, o rifyn Gorffennaf 2012

PENHWYAID PRYSOR gan Rhys Llywelyn, Llawrplwyf Traws
Rwan fod y tymor wedi cyrraedd mae’r rhai hynny ohonom sy’n bysgotwyr wedi dadorchuddio’r gwialenni a’r tacl a fu dan glo dros y gaeaf. Falle bod rhai hefyd wedi bod wrthi’n cawio neu glymu plu drwy nosweithiau hir y gaeaf ac yn frwd i weld os yw’r creadigaethau newydd am ddenu dalfa dda'r tymor hwn.
Mae Meirionnydd yn ardal gyfoethog i’r pysgotwr, mae’n hafonydd yn cael eu poblogi gan yr eog a’r sewin sy’n dod i’n llednentydd i fwrw’i had a’r llynnoedd yn gartre parhaol i’r brithyll.
Datblygiad cyffrous yn Llyn Trawsfynydd yw’r twf diweddar yn nifer a maint y penhwyad neu’r peic (Esox lucius) sy’n byw yn y llyn. Mae rhai yn dweud fod hwn wedi ei gyflwyno i’r llyn yn ddiweddar tra bod eraill yn credu ei fod wedi bod yno erioed, ond fod y gwresogi o’r pwerdy wedi effeithio’n andwyol ar eu niferodd tan yn ddiweddar. Beth bynnag yw tras y pysgodyn hwn mae’n sicr ei fod yn cynnig sialens newydd i bysgotwyr lleol neu’r rheiny sy’n ymweld â’r ardal.

GARDDIO
Cyflwynwyd gwobrwyon BLAENAU YN EI BLODAU ddydd Sul, Gorffennaf 15fed yn Swyddfeydd Cymunedau’n Gyntaf / Y Dref Werdd, Yr Hen Co-op, 49, Stryd Fawr.
Dyma rai o’r enillwyr:
Pen-gardd 2012- Barbara Hayes
Gardd lysiau- cydradd: Dafydd a Marian Roberts; Patrick Murphy
Gardd fechan- Martin Couture
Gardd Natur- Peta, John a Wilfred
Ysgol Manod

Rhandir llwyddianus Patrick
Rhandiroedd -Mae’n braf gweld y mwyafrif o’r rhandiroedd wedi cael eu trin erbyn hyn. Mae o’n waith caled, gyda’r safle yn wlyb iawn a charegog yr un pryd! Ond be mae rhywun yn ddisgwyl ar gors, sydd wedi ei llenwi efo llechi yn ‘de?! Yn ara’ deg mae mynd ymhell medden nhw, felly cawn weld sut fydd y safle’n datblygu dros y blynyddoedd nesa’. Diolch i griw’r Dref Werdd am eu gwaith yn sefydlu’r lle. I’r rhai sydd eisiau dilyn y datblygiadau yno, mae dau o’r garddwyr yn blogio am eu profiadau yn weddol reolaidd:
Ar Asgwrn y Graig  yn Gymraeg, a
Gardd Organic Lynda yn Saesneg.

25.6.12

Y Golofn Werdd

Rhan o golofn rhifyn Mehefin 2012
Gardd Gymunedol Bro Ffestiniog
Yn dilyn llwyddiant arbennig Y Gymdeithas Randiroedd ar ei safle yng Nglanypwll, mae’r Dref Werdd yn awyddus i roi tân arni a chychwyn gwaith ar ddatblygu’r tir sydd rhwng y safle a Rheilffordd Ffestiniog, a’i droi yn ardd gymunedol.  Mae ychydig o waith eisoes wedi bod ar y prosiect yma, ond er mwyn sicrhau bod y gymuned lawn yn cael rhoi mewnbwn i unrhyw ddatblygiad, rydym yn awyddus i ymgynghori â chi, bobl y Fro, a derbyn eich syniadau chi ar y math o gyfleusterau yr hoffech adeiladu yma i weddu efo’r bwriad o greu gardd gymunedol fydd yn agored i bawb.

Ers i beiriant tyllu grafu’r arwyneb ar y safle'r llynedd, mae’r pwll gafodd ei greu wedi bod yn gyforiog o benbyliaid, ac mae sglefrwyr pwll yn chwipio ar draws y dŵr.  Mae’n amlwg bod potensial yma i ddenu natur a bywyd gwyllt yn ôl i’r ardal, ac i greu amgylchedd arbennig i bobl Bro Ffestiniog. Felly, beth hoffech chi weld yno?
Canfas wag yr ardal wyllt. Llun -PW

Rydym yn chwilio am syniadau ac arweiniad y cyhoedd ar y math o bethau yr hoffech chi weld yn mynd i’r ardd.  Er mwyn bwrw ymlaen efo’r gwaith cynllunio ac adeiladu, rydym yn awyddus i dderbyn sylwadau’r cyhoedd erbyn diwedd mis Mehefin.  Am ragor o wybodaeth, cysylltwch â’r Dref Werdd ar [01766] 832214.

11.5.12

Y Rhandir


Rhan o erthygl gan Jane Battye, yn rhifyn Mai.
Rwyf yn byw ym Mlaenau Ffestiniog ers dros bedair blynedd.  Mi symudais yno efo fy ngŵr, Chris.  Mae o wedi ymddeol.  Rwyf yn dysgu Cymraeg ers bron i bedair blynedd.
Rwy’n hoff iawn o arddio.   Rwyf wedi trio tyfu llysiau mewn potiau yn yr ardd cyn i ni chwilio am randir.
 Ym mis Medi 2010 roedden ni’n cymryd rhan o gae i wneud rhandir. Mae o yng Nghwm Teigl, o dan y Manod Mawr.

Pan oedden ni’n palu gwely llysiau, mi gawsom ni sioc.  Roedd y pridd yn garegog.  Hefyd, roedd 'na gerrig anferth.  Bu rhaid i ni ddefnyddio caib a nerth bôn braich.  Mi wnaeth Chris y rhan fwyaf o’r gwaith.  Mi wnes i symud y cerrig i’r llwybrau.  Roedd 'na ddigon ohonyn nhw i lenwi’r llwybrau i gyd.  Mi wnaethon i roi'r cerrig mwyaf wrth ymyl y cynllun.
Llun P.W.
Roedd y rhan ffrwythau’n waeth, felly, mi benderfynom blannu ar gynllun ‘raised beds.’  Mi wnaethon ni eu gwneud nhw o goed paletau.

Roedd y drydedd ran yn gymysg  garegog a chorsiog.  Mi ddefnyddion ni lechi concrit i wneud lle i ffrâm oer, ac mi wnaethon ni roi bocsys compost yno.  Mi godon ni ‘raised beds’ i’r riwbob a’r merllys - tua dwy droedfedd o uchel.  Hefyd, mi wnaethon ni welyau i’r mafon haf a hydref.

Roedd y bedwaredd rhan yn gorsiog.  Mi wnaethon ni balu allan dri gwely ym mis Mai llynedd.  Erbyn mis Gorffennaf, roedden nhw wedi llenwi efo dŵr ac roedd llyffantod wedi symud i mewn.

Y mis diwethaf, mi ddarganfyddom ni rifft llyffant yno.  Da ni wedi palu allan i uno’r tri gwely ac wedi gwneud pwll dŵr mawr efo ochrau troellog.  Mae 'na lethr i mewn i’r pwll ar gyfer llyffantod. Da ni’n bwriadu plannu planhigion cors o gwmpas y pwll fel gardd wyllt.  Mi fydda i’n edrych ar wyddoniadur planhigion yn fuan iawn.

Llongyfarchiadau i Jane - nid yn unig am ei llwyddiant yn y rhandir, ond hefyd am feistrioli’r Gymraeg i’r lefel hon mewn cyn lleied o amser.   -I.M.
Gallwch ddarllen yr erthygl yn llawn yn rhifyn Mai Llafar Bro.