Senedd Stiniog -Torchi Llewys

Er i gyfnod yr haf fod yn brysur dros ben, nid oes seibiant wrth i aelodau’r siambr dorchi llewys i ymwneud â’r gwaith a’r cynlluniau diweddaraf.

Ymgasglodd y Cynghorwyr ar yr 8fed o Fedi ar gyfer y cyfarfod misol arferol. Cafwyd ymweliad gan Sam Edwards, swyddog menter newydd o’r enw Perthyn, ac fe eglurodd yn fras i’r siambr beth oedd pwrpas y fenter. Dywedodd ei fod yn cynnig cymorth i fudiadau a mentrau cymunedol newydd drwy gynnig cyngor am unrhyw grantiau cychwynnol sydd ar gael, ffioedd cofrestru, costau twrnai ayyb. Eglurodd fod y mudiad yn cyfro Conwy, Môn a Gwynedd a bod yr iaith Gymraeg yn elfen annatod ohono. Awgrymodd y Cynghorwyr y dylent gysylltu â Menter y Wynnes a Chwmni Bro hefyd i weld a fyddai modd iddynt gydweithio yn y dyfodol. Diolchwyd iddi am ei chyflwyniad ac am ei hymdrech i ddod o flaen y Cyngor Tref.

Derbyniwyd gohebiaeth gan aelod o’r cyhoedd yn holi ynglŷn â sefyllfa’r hen giosg ffôn ar Stryd Glynllifon. Nid oes unrhyw ddefnydd yn cael ei wneud ohono ar hyn o bryd a does dim ffôn wedi bod ynddo ers tro byd, a does gan y Cyngor Tref mo’r hawl i’w ddymchwel. Cytunodd y Cyngor Tref i’w gadw dan glo ar hyn o bryd ac i edrych ar y posibilrwydd o roi ‘De-fib’ ynddo yn y dyfodol agos.

Mae’n amhosib bellach i gael cyfarfod heb i’r Parc godi ei ben. Nid newyddion drwg tro yma diolch byth, ond penderfyniad y dylai’r Clercod drefnu a chyfweld a phenodi swyddog fydd yn gyfrifol am agor a chau’r gatiau er mwyn ceisio cael gwell trefn ar y lle. Trefniad byr dymor bydd hwn oherwydd tenantiaid y Pafiliwn fydd yn gyfrifol am hyn pan fydd yr adeilad hwnnw’n barod i rywun fynd iddo. Y sefyllfa ar hyn o bryd - mae’r cynlluniau’n ôl yn nwylo’r pensaer yn dilyn ymweliad safle gan is-bwyllgor y Cyngor Tref. Manylwyd ar y rhestr waith gwreiddiol a phenderfynwyd gwneud newidiadau iddo. 

Wrth sôn am y Parc, parhau mae saga’r MUGA! (Ardal Chwarae Aml-ddefnydd... multi-use games area) Disgwyl mae’r Cyngor i gael prisiau gan ambell gwmni er mwyn codi uchdwr y ffens o’i amgylch. Gan mae arian cyhoeddus sy’n cael ei wario, mae’n rhaid cael dyfynbrisiau gan wahanol gwmnïau. Mae’r broses yn hirwyntog weithiau ac mae angen amynedd sant, fel trio troi tancer yn Llyn Ffridd ond, dyfal donc….

O dan eitem “Rhybudd o Gynnig”:

• Soniwyd bod Maer tref Rawson, Chubut, eisiau cryfhau’r cyswllt sydd rhyngddynt hwy a ninnau’n Stiniog. Cytunodd bawb fod hyn yn beth da. Rydym, fel y gwyddoch, yn anfon un aelod ifanc o’n cymdeithas yno’n flynyddol a braf fyddai cael croesawu person ifanc o Batagonia yma atom ni yn yr un modd. Cytunodd y Cynghorydd Rory Francis i lunio cytundeb teithio ffurfiol gyda thref Rawson. 

• Cais gan y Cynghorydd Marc Thomas i archebu dwy fainc ar gyfer trigolion Manod, i’w cyfnewid â’r hen rai gyferbyn â’r Wynnes. Mae’r ddwy sydd yno wedi cael llawer o ddefnydd ac wedi gweld dyddiau gwell. Cytunodd pawb.

Yn y cyfarfod Mwynderau (22/09), manylwyd a derbyniwyd yr adroddiadau diweddaraf gan swyddogion y Llwybrau Cerdded, y Caeau Chwarae a Chynnal a Chadw. Gwelwyd bod ychydig o waith clirio coed angen ei wneud o bopty rhai o’r llwybrau cerdded ond mae rhai pethau yn gyfrifoldeb Cyngor Gwynedd. Felly, cytunwyd i basio’r pethau hynny ymlaen i Gaernarfon a gofyn am gael diweddariad ganddynt pan fydd y gwaith wedi ei wneud. 

Cytunwyd i brynu hadau blodau gwyllt cynhenid i’r Berllan, ynghyd â llogi peiriant ysgraffio am benwythnos. Hefyd, fe gytunwyd i brynu offer, bylbiau ac yn y blaen ar gyfer ein meithrinfa fach newydd (fydd dan oruchwyliaeth ein garddwyr). Y gobaith yw y bydd y buddsoddiad dechreuol hwn yn arbed arian sylweddol i’r Cyngor Tref yn y dyfodol gan ein galluogi i dyfu planhigion ein hunain ac felly’n dileu’r angen i brynu blodau o feithrinfeydd allanol. 

Penderfynwyd hefyd wneud cais i 'Cadw Cymru’n Daclus' am eu pecyn ‘Perllan’. Mae’r pecyn yn cynnwys 15 coeden, 320 o fylbiau cynhenid, offer garddio ac ati. Dwi’n siŵr y cytunwch ei fod yn becyn gwerth i’w gael. Mae’r clerc mewn cysylltiad â nhw eisoes.

Yn dilyn cais gan glwb pêl-rwyd y dref, cytunwyd i ofyn i'r cwmni a osododd y cae MUGA yn y Parc i gynnwys marciau cwrt pêl-rwyd arno. Bydd yn siŵr o gael defnydd cyson gan y clwb.

Derbyniwyd gohebiaeth gan gwmni ‘Crazy Road Walls’, yn holi tybed a fyddai gan y Cyngor ddiddordeb mewn cael ymgynghoriad ar-safle hefo nhw i drafod y posibilrwydd o gael Parc Sglefrio newydd. Fel y gwyddoch, mae’r un hen wedi ei ddymchwel am iddo ddechrau mynd yn beryglus i’w ddefnyddio. Cytunwyd i fynd ymlaen â hyn gan obeithio y cawn gyngor arbenigol gyda’r prosiect - o’r grantiau sydd ar gael i’r adnoddau diogelwch diweddaraf ayyb. Bydd yr ymgynghoriad yn cael ei hysbysebu pan gawn ddyddiad penodedig, gan obeithio y daw pawb sydd â diddordeb draw i’r safle i gyfrannu.

Digon i gadw pawb yn brysur dros y gaeaf felly.

Hwyl am y tro, DMJ. Safbwynt fy hun yn unig.

Senedd Stiniog -Caeau Chwarae a'r Berllan

Aeth yr heuldro heibio, felly bellach mae mwy o oleuni na thywyllwch yn ein dyddiau o’r diwedd! Amser felly i ninnau dynnu’n pennau o’r pridd a (gobeithio) mwynhau’r heulwen.  Penderfynwyd yng Nghyfarfod Mwynderau, y byddai oriau agor haf y Parc rhwng 8 y.b – 10 y.h, ac yn parhau hyd Calan Gaeaf ble fydd yr oriau’n newid yn ôl i 8 y.b – 5 y.h. O hyn ymlaen dyma fydd oriau’r Parc bob blwyddyn.  Yn y gorffennol, bu’r oriau’n newid gyda’r clociau, ond er nadu dryswch, penderfynwyd aros gyda’r oriau hyn o hyd. Byddai hyn yn galluogi’r Cyngor i gael rhoi arwyddion parhaol wrth giatiau’r Parc er gwybodaeth i’r cyhoedd.  

Mae pethau’n mynd ymlaen yn dda gyda’r prosiect MUGA [Ardal Chwarae Aml-Ddefnydd] yn y Parc hefyd a disgwylir i’r gwaith gychwyn yn fuan.  Mae’n debygol y bydd ychydig o fân anawsterau i’r cyhoedd, ond tydi’r Cyngor ddim yn rhagweld y bydd rhaid cau’r Parc am unrhyw gyfnod yn ystod y gwaith. Yn anffodus, mae’r caffi wedi cau ar hyn o bryd, ond mae gwaith uwchraddio adeilad Y Pafiliwn yn mynd ymlaen yno.

Deallwyd o adroddiad y Swyddog Caeau Chwarae eu bod mewn cyflwr da ar hyn o bryd ac ar agor i’r plantos. Yr unig waith yw tocio coed wrth gae chwarae Tanygrisiau a doedd dim i’w adrodd gan y Swyddog Cerdded Llwybrau ‘chwaith, felly does dim esgus rhag mynd i grwydro yn yr awyr iach!  

Darllenais ganlyniad arolwg yn ddiweddar ble dywedwyd mai dim ond un o bob deg o weithwyr llawn amser oedd yn neilltuo 10 munud y dydd i eistedd allan ym myd natur.  Arolwg Brydeinig ydoedd ond go brin fod hyn yn wir i weithwyr ardal mor brydferth a hon gobeithio.  

Y Berllan -llun o dudalen FB y Cyngor

Yn dilyn trafodaeth ac archwiliad mae'r Berllan, ym Mhant-yr-ynn wedi ail-agor i’r cyhoedd.  Os nad ydych wedi bod yno eto, mae’n werth ei weld, yn enwedig ar noson braf.  Mae’n le heddychlon iawn, a does unman gwell i weld yr haul yn machlud heibio’r Moelwynion ar fin nos.  Gorau byd os oes pwt o awel, i gadw’r gwybaid bach i ffwrdd!

Cafwyd wybod gan y Cyng. Elfed Wyn ab Elwyn (Rhiw a Bowydd) fod Cyngor Gwynedd wedi cytuno i osod bin baw cŵn yn Ninas, Rhiw, dim ond i’r Cyngor Tref gytuno i gyfrannu at y costau o’i wagio.  Cytunodd y Cyngor i wneud hyn.  Os ewch am dro at droed inclên y Doman Fawr, fe welwch fod bagiau baw cŵn yn hongian o frigau’r coed fel addurniadau Nadolig!  Afiach, pam fod pobol yn gwneud hyn ‘dwch?  Ta waeth, y gobaith ydi bydd hyn yn darfod pan fydd y bin yn ei le.

Y prif bethau i’w hadrodd o’r Cyfarfod Arferol oedd bod y Cyngor wedi cytuno i dderbyn cyfrifoldeb dros Diffibrilwr ger Caffi Llyn, Tanygrisiau. Daw hyn a nifer y diffibrilwyr yn yr ardal mae’r Cyngor yn gyfrifol amdanynt i chwech.

Derbyniwyd adroddiad, ‘Diweddariad yr Heddlu’.  Daeth Dion a Delia o’r Heddlu draw atom i egluro’r sefyllfa diweddaraf yn yr ardal.  Dywedwyd fod 90 o achosion troseddol wedi bod yn yr ardal ers y Nadolig.

Bwriedir y Cyngor ddiolch i’r RSPCA am ei gwasanaeth milfeddygol, rhad ac am ddim i’r rhai sy’n gymwys yn yr ardal ac am ei hannog i barhau gyda’r gwaith.

Mae pethau cyffrous ar y gweill a gobeithio y gallwn rhoi fwy o fanylion i chi dros y misoedd nesaf. 
Diolch am ddarllen, eich geiriau caredig a’ch ffyddlondeb i’r golofn.

Hwyl am y tro.
DMJ
- - - - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2025

 

Senedd Stiniog -Cofeb a Baner

Sefydlwyd Gweithgor – o rai o gynghorwyr Rhiw a Bowydd, er mwyn trin a thrafod y cynlluniau diweddaraf ar gyfer gosod safle MUGA (Multi Use Gaming Area) yn y Parc. Rhaid cyfaddef, mae’r cynlluniau i weld yn rhai da dros ben a bydd yn sicr o fod yn ased gwerthfawr i’r dref. Mae’r Pwyllgor wedi cyfarfod yn barod a’r gwaith hyn wedi dechrau.

Hefyd yn y cyfarfod, trafodwyd llythyr a dderbyniodd y Cyngor gan aelod o’r cyhoedd. Roedd yn sôn am hanes chwarelyddol y dref a gan fod llechfaen y ffownten yn Diffwys bellach yn segur, a pham na ellir ei throi’n gofeb i’r chwarelwyr hynny a gollodd eu bywydau yn y diwydiant? 

Pam ddim yn wir, mae hi’n sefyll yng nghanol y dref yn gwneud dim fel y monolith mawr yna ar ddechrau 2001: A Space Odyssey ar hyn o bryd tydi, (gwell peidio sôn am fwncïod o’i hamgylch!). 

Cafodd y cynnig ymateb dda yn y Siambr a phenderfynwyd bwrw ymlaen gyda’r syniad o osod plac o ryw fath arni. Bwriedir ymholi os oes arian a’r gael o’r Gronfa Lefelu neu o gronfa Llewyrch o’r Llechi i wneud y gwaith. Yn y drafodaeth cytunwyd na ddylid gwneud ymgais i enwi unigolion ond dylai’r gofeb yn hytrach gofio’r holl chwarelwyr hynny a fu farw, unai’n uniongyrchol drwy ddamwain drychinebus neu o ganlyniad i’r llwch a fu’n raddol yn cau eu hysgyfaint. Rydym yn cofio’r milwyr a gollwyd yn y Rhyfeloedd Byd yn y dref, dylem gofio’r arwyr fu’n gweithio yn y chwareli hefyd dybiwn i.

Cytunwyd, wedi cynnig gan y Cyng. Marc Thomas, i hedfan baner Y Ddraig Aur yn y dref drwy fis Tachwedd er cof am frwydr Twthill, (2il o Dachwedd, 1401), ble cododd Owain Glyndŵr y faner wrth ymosod ar dref frenhinol Caernarfon. Ni wnaeth yr un o’r ddwy ochr orchfygu ond fe adroddwyd fod tua 300 o filwyr Cymreig wedi eu lladd yno gan amddiffynwyr estron y dref.

Yn y cyfarfod Mwynderau (21/10/24), cafwyd manylion am gyflwr diweddaraf y caeau chwarae a’r llwybrau cerdded a phenderfynwyd mynd ati i wneud y gwaith a argymhellwyd gan y swyddogion.

Penderfynwyd hefyd i fynd ati i drin coed ar Sgwâr Oakeley. Mae’r coed wedi tyfu’n flêr ac angen eu tocio.
DMJ (barn, nid cofnod swyddogol sydd uchod)

- - - - - - - - - - 

Rhan o erthygl a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 2024

 

Senedd ‘Stiniog- Stwlan a llinellau Melyn

Newyddion o Gyngor Tref Ffestiniog

Daeth mwy o newyddion da ar ddiwedd 2023 wrth i aelod newydd arall ymuno â’r Cyngor. Golygai hyn fod chwe chynghorydd newydd wedi ymuno dros y misoedd diwethaf.  Dyma restr y wardiau a’u cynghorydd ar hyn o bryd:

Bowydd a Rhiw (5 sedd)
Rory Francis, Morwenna Pugh, Troy Maclean, Peter Alan Jones a David Meirion Jones.
Tanygrisiau (1 sedd)
Dafydd Dafis.
Conglywal (2 sedd)
Mark Thomas ac Alun Jones.
Diffwys a Maenofferen (5 sedd)
Eifiona Davies (Is-Gadeirydd), Gareth Glyn Davies, Dewi Prysor Williams, Geoffrey Watson Jones, 1 x GWAG.
Cynfal / Teigl (3 sedd)
Linda Ann Jones, Marc Lloyd Griffiths (Cadeirydd), 1 x GWAG.

O edrych yn fanwl ar y rhestr fe sylweddolwch fod bylchau’n parhau i fod.  Pa well amser na  blwyddyn newydd i wneud rhywbeth newydd? Oes gennych ryw addewid blwyddyn newydd i geisio gwneud gwahaniaeth bach, er lles, yn lleol?  Pam ddim ystyried gweithredu ar bwyllgor Cyngor y Dref?  Os oes diddordeb gennych neu am ymholiadau, yna cysylltwch â’r Clerc am fwy o fanylion.

CYFARFOD CYFFREDINOL
Yn rhan ‘Cyfranogiad y Cyhoedd’ yr agenda, daeth John Armstrong o gwmni Engie i egluro am y gwaith sydd ar fin cychwyn ym Mhwerdy Ffestiniog yn Nhanygrisiau.  Ail hanner y prosiect o newid y tyrbinau ydyw mewn gwirionedd.  Mae pedwar tyrbin yno, a newidiwyd dau ohonynt eisoes.  Wrth wneud hyn bydd gwaith ail-wampio a diweddaru peirianwaith ymylol yn digwydd hefyd.  

Nid oes disgwyl unrhyw anawsterau i ardal Tanygrisiau na’r dref, oni bai am ambell i lori fawr.  Diolchwyd iddo am ei bresenoldeb a’i eglurhad.  Cafodd y Cyngor wedyn gyfle i’w holi fynta am y safle.  Yn dilyn ymholiad gan Y Cyng. Rory Francis. Dywedodd John fod y broblem baw ci ar hyd yr argae i weld wedi ei sortio ar hyn o bryd a bod cerddwyr y cŵn yn glanhau ar eu holau.  Os byddai hyn yn parhau, yna byddai ddim bygythiad i’r llwybr cerdded, meddai.  Holodd Y Cyng. Dafydd Dafis wedyn pryd fyddai’r hen lwybr tu cefn i’r orsaf yn ail-agor a pham fod Argae Stwlan yn edrych fel bod y gwaith wedi ei adael ar ei hanner.  Dywedodd y byddai’n ceisio cael mwy o wybodaeth i’r Cyngor ynglŷn â’r llwybr a bod y gwaith o baentio’r argae yn un tymhorol, ac ar bris. Cytundeb blynyddol sydd fel arfer meddai, rhwng yr orsaf a chwmni preifat. Byddai’r gwaith wedyn yn ddibynnol ar y tywydd a phryd oedd y pres yn dod i ben. Pan roedd y pres yn darfod, yna dyna hi am y flwyddyn honno.

Derbyniwyd llythyr gan Iwan ap Trefor, Rheolwr Traffig a Phrosiectau Cyngor Gwynedd.  Roedd yn ymateb i gwynion gan y Cyngor Tref am y dryswch a grëwyd gan linellau melyn dwbwl yn Nolrhedyn.  Roeddent wedi achosi trafferthion i bobol leol gan fod y cyfyngiadau parcio yn aneglur.  Eglurodd Iwan yn ei lythyr fod y broses o newid unrhyw gyfyngiadau parcio yn broses hir, yn bennaf oherwydd y camau cyfreithiol sy’n ofynnol arnynt fel gwasanaeth, ond roedd am i’r Cyngor gael gwybod, o leiaf fod y broses honno wedi cychwyn.

Daeth cais am arian gan Glwb Nofio PBP (Porthmadog, Blaenau, Pwllheli).  Cytunwyd yn unfrydol fod y Clwb Nofio o fudd mawr i rai o bobl ifanc y dref a chytunwyd i gyfrannu 33% o’r ffigwr gofynnol, gan ddisgwyl i Port a Pwllheli gyfrannu’r 66% arall.

Derbyniwyd llythyr gan Sion Bryn, o’r Gwasanaeth Ieuenctid, yn mynegi ei bryder nad oedd plant Llan  eisiau mynychu’r Clwb Ieuenctid yno.  Cafwyd fan gemau yno, a daeth hanner dwsin o blant iddo’r tro cyntaf, ond neb yr wythnos wedyn.  Dywedodd eu bod am fynd â’r Clwb o’r Llan i’r Blaenau am y tro a cheisio eto yn Llan rhywdro eto.  Derbyniodd y Cyngor hyn, ond gyda phwyslais na ddylent anghofio am Llan yn y dyfodol.  Mae’r Gwasanaeth Ieuenctid bellach wedi trefnu noson ychwanegol yn y Ganolfan pob nos Fercher.

Ym Mhwyllgor Mwynderau, derbyniwyd adroddiad gan Terry Tuffrey am ei ymweliad, fel llysgennad ‘Stiniog, i Batagonia.  Mae’n debyg i Terry gael croeso cynnes allan yn y Wladfa a chael profiad bythgofiadwy.

Trafodwyd wedyn am y gwaith cynnal a chadw sydd ar y gweill, gyda nifer o bethau i edrych ymlaen atynt o amgylch yr ardal yn 2024.  Gobeithir cael lle parcio bach a meinciau i’r cyhoedd gael mwynhau’r Berllan yn Nhan y Manod, ac mae cynlluniau i gael gwell adnoddau chwarae i’r plant yn y Parc ac i blannu blodau ac ati yno.  Dwi’n ddigon hen bellach i gofio bwrlwm y Parc flynyddoedd yn ôl.  Roedd garddwr/gofalwr llawn amser bryd hynny ac roedd y lle o hyd yn werth ei weld.  Blodau lliwgar a phobman yn daclus.  Sŵn taro peli tenis yn yr haf a phob cwrt yn brysur gyda’r awyr yn llawn lleisiau plant yn gweiddi a chwerthin.  Mae’n le arbennig pan mae’r haul yn tywynnu ac mae’n debyg bod y Cyngor (gobeithio) yn ara’ deg, am weithio at gael y gorau o’r lle unwaith eto.

Cadarnhawyd fod tir Pen-y-Bryn, Cae Baltic, Rhiwbryfdir wedi ei werthu. Aeth y pres tuag at gostau’r Berllan yn Nhan y Manod.  Dywedodd Y Cyng. Peter Jones y dylai’r pres wedi aros yn Rhiw gan mai pres pobol Rhiw ydoedd.  Cytunodd Y Cyng. Marc Lloyd Griffiths gyda’r safbwynt ac y dylai’r Cyngor flaenoriaethu unrhyw geisiadau am arian gan y Cyngor i ardal Rhiwbryfdir yn y dyfodol.  

Penderfynwyd gwerthu ‘Ben Banc’, fel ei gelwir, am fod wal gerrig sych fawr arni gyda chwymp serth i lawr at gefn yr hen Ysbyty yr ochr arall iddi.  Roedd y cyfrifoldeb am ei chynnal a chadw yn ormod.
Dymunodd y Cadeirydd, Y Cyng. Morwenna Pugh ar y noson, Nadolig Llawen a Blwyddyn Newydd Dda i bawb cyn cau’r cyfarfod.

David Jones. (Fy safbwynt i yn unig).
- - - - - - - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ionawr 2024

Senedd ‘Stiniog -banciau, baneri, a blodau

Pytiau o'r Cyngor Tref
Addasiad o erthyglau gan Bedwyr Gwilym a Rory Francis, o rifynnau Medi a Hydref.

Dim Banc
Bu'r cyngor yn trafod cau cangen Blaenau banc HSBC ym mis Medi, sef banc olaf y dref. Yn naturiol, ‘roedd aelodau’r Cyngor yn siomedig iawn. Penderfynwyd ysgrifennu llythyr at HSBC, a chydweithio efo'r cynghorwyr sir a'r aelod seneddol.

Sbwriel
'Rydych chi siŵr o fod wedi profi un o’r problemau budr yma – baw ci, gwm cnoi ar balmentydd, ‘sbwriel ysmygu ayyb ... Derbyniwyd holiadur gan Gyngor Gwynedd yn gofyn barn y Cyngor ynglŷn â chydweithio â chwmni preifat er mwyn rhoi dirwyon am droseddau ‘sbwriel yn y fan ar lle. Atebwyd yr holiadur gyda’r Cyngor yn penderfynu y dylai Cyngor Gwynedd fod yn fwy llym yn y ffordd y mae’n taclo problemau glendid stryd, y dylai Cyngor Gwynedd rhoi dirwyno yn y fan a’r lle ac yn olaf, sef y dylid cydweithio â chwmni allanol i gynorthwyo gyda gwaith swyddogion gorfodaeth stryd.

Baner Werdd
Derbyniwyd newyddion cadarnhaol gan gynrychiolydd y Cyngor ar grŵp gwirfoddol Partneriaeth y Parc, fe adroddwyd bod y Bartneriaeth wedi cyflwyno cais am wobr y Faner Werdd, ac wedi llwyddo i dderbyn y wobr gyda sgôr o 67%.
Llongyfarchiadau mawr. Y Parc, ar y Sgwâr yn y Blaenau yw man chwarae cyntaf ardal Cyngor Tref Ffestiniog i dderbyn y wobr, a dim ond tri arall sydd yng Ngwynedd. Gyda llaw, mae’r wobr yn cael ei redeg yn genedlaethol gan Cadwch Gymru’n Daclus ac yn dangos bod mannau gwyrdd yn cyrraedd safon genedlaethol yn y ffordd y maent yn cael eu rhedeg.

Toiled y flwyddyn
Oes yna fygythiad i'r toiled ar Sgwâr Diffwys? Mae Cyngor Tref Ffestiniog yn ôl wrth ei waith ar ôl seibiant ac un o’r pynciau llosg a drafodwyd yng nghyfarfod mis Medi oedd toiledau Sgwâr Diffwys, a enillodd wobr ‘Toiled y Flwyddyn’ yn 2013 a hynny yn erbyn rhyw 1,600 o geisiadau eraill.
Roedd Cyngor Gwynedd wedi ysgrifennu at y Cyngor Tref gan ofyn am gyfraniad tuag at gadw’r cyfleusterau pwysig hyn ar agor. Fe gytunodd y Cyngor yn unfrydol, ar gais y Cyng. Mandy Williams Davies, i ymateb gan bwysleisio fod rhaid cadw’r toiledau hyn ar agor ac yn cytuno i drafod y ffordd ymlaen gyda Chyngor Gwynedd.

Roedd y cyfarfod wedi dechrau ar nodyn ysgafnach, gyda’r Cynghorwyr yn llongyfarch CellB ar agor Sinema, y tro cyntaf i’r fath beth fodoli yn y dref ers peth amser.

Roedd y Cyngor wedi derbyn pris o £1,550 i lanhau, ac felly trwsio, pistyll Diffwys. Cytunwyd i dderbyn hwn, gan fod y pistyll yn rhan bwysig o ganol y dref.

Fe gytunodd y Cyngor hefyd i gynnig ysgoloriaeth i berson ifanc o’r cylch i deithio i Rawson yn Chubut, Patagonia, y dref sydd wedi ei threfeillio gyda Ffestiniog. Fe aiff Maia Jones yno cyn bo hir, gan ddefnyddio ysgoloriaeth 2016. Fe fydd y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau ym mis Ionawr 2017 a Tecwyn Vaughan Jones fydd cadeirydd y beirniaid unwaith eto, fel eleni.

Yn olaf, rhoddwyd cynnig gerbron gennyf, yn cynnig cefnogaeth i bobl o wledydd eraill yr Undeb Ewropeaidd sy’n byw ac yn gweithio yma ac yn gwerthfawrogi eu cyfraniad i’r economi, gan bwysleisio fod yna groeso iddynt yma. Yn anffodus, mae rhai pobl wedi gweld canlyniad y refferendwm fel esgus i ymddwyn yn hiliol tuag at bobl eraill. Pasiwyd y cynnig yma yn unfrydol.

Cofiwch gysylltu â Chlerc y Cyngor os oes gennych ddiddordeb mewn cynrychioli trigolion eich ardal a cheisio gwneud gwahaniaeth o fewn eich cymuned.
-------------------------------------

Blaenau yn ei Blodau
Llongyfarchiadau i bawb gafodd wobr yng ngystadleuaeth flynyddol Blaenau Bendigedig. Bu’r diwrnod gwobrwyo yn neuadd yr eglwys , dan ofal y trefnydd David Williams, Llan, a’r beirniaid Mr Eurwyn Roberts, Dolwyddelan, a Mr Wil Rowlands, Y Bala, eu dau’n feirniaid profiadol iawn.

llun Alwyn Jones

Cafwyd gwobrwyo am erddi bach a mawr, gerddi bywyd gwyllt, gerddi llysiau, a gerddi potiau.
Roedd Alwyn Jones yno yn tynnu lluniau ar ran Llafar Bro, a bu hen drafod gerddi a phlanhigion dros baned a chacen yn dilyn y gwobrwyo, cyn i bawb wasgaru i chwynnu a phlannu. PW.
-----------------------------------------

Dilynwch hanesion Senedd Stiniog efo'r ddolen isod, neu yn y cwmwl geiriau ar y dde.

Senedd Stiniog

Newyddion o’r Cyngor Tref   
(wedi'i addasu o'r erthygl yn rhifyn Mawrth 2015)

Ym mis Chwefror penderfynwyd y dylid gosod adeilad y Pafiliwn ym mharc chwarae y Sgwâr i Carys Jones er mwyn iddi agor caffi. Enw’r caffi fydd Caffi’r Parc ac mae bellach wedi agor ers yr 2ail o Fawrth. Pob lwc i'r fenter.

Cafwyd adroddiad ar lafar bod Partneriaeth y Parc yn gweithio’n brysur ar gynlluniau i ail-osod bandstand, cae chwarae amlbwrpas (addas ar gyfer pêl-droed, hoci a phêl-fasged ...) ac offer chwarae i blant anabl yn y Parc. Adroddwyd bod nifer o fusnesau a chymdeithasau eisoes wedi ysgrifennu llythyrau yn cefnogi’r cynlluniau a bod angen mwy er mwyn dangos yr angen cyn y gellid mynd am grantiau.

I’r rhai sydd â'u gwydrau'n hanner gwag mae'n rhaid adrodd newyddion drwg i drethdalwyr y cylch, sef penderfyniad y Cyngor i godi’r presept ar gyfer 2015/16. Bydd cynnydd o £10.52 y flwyddyn i bob tŷ ym mand D. Ond mae newyddion da i’r rhai â gwydrau hanner llawn, sef bod y Cyngor drwy godi 20c yn ychwanegol yr wythnos mewn sefyllfa dda i gynnal y gwasanaethau presennol i’r dyfodol ac i fedru ymdopi'n well efo unrhyw doriadau mae Cyngor Gwynedd yn ei gynnig.

Cafwyd gwybodaeth na fu cais am etholiad yn ward Conglywal na ward Tanygrisiau, felly mae’r Cyngor Tref yn rhydd i gyfethol aelodau newydd. Gyda llaw bu i un o aelodau o’r cyhoedd eistedd mewn ar gyfarfod arferol Chwefror er mwyn cael blas ar waith y Cyngor. Mae pawb yn rhydd i fynychu’r cyfarfodydd, sydd yn cael eu cynnal ar yr ail ddydd Iau o bob mis. Yn anffodus nid oes te a choffi yn cael ei ddarparu ond pe byddai hynny’n rheswm dros eich atal rhag mynychu ‘rydym yn sicr y gallwn sortio rhywbeth allan ar eich cyfer.

Derbyniwyd cais gan Ysgol Tanygrisiau i’r Cyngor benodi cynrychiolydd i eistedd ar fwrdd Llywodraethwyr yr Ysgol. Cytunodd y Cynghorydd Ronwen Roberts i wasanaethu dros dro tan y byddai sedd Tanygrisiau yn cael ei lenwi.

Mae rheolau sefydlog y Cyngor yn datgan na ddylai cyfarfodydd fod yn hirach na dwy awr. Gyda rhestr hir o eitemau ar Agenda'r cyfarfod arferol mae’n anodd cadw at y rheol dwy awr a gyda hyn mewn golwg cynigiodd y Cynghorydd Ronwen Roberts, sydd yn gynrychiolydd y Cyngor ar Bwyllgor Amddiffyn yr Ysbyty, y dylid sefydlu is-bwyllgor Iechyd er mwyn caniatáu mwy o amser i drafod materion yn ymwneud ag iechyd. Dirprwyir rhai materion fel caeau chwarae er enghraifft i’r Is-bwyllgor Mwynderau er mwyn sicrhau bod sylw digonol yn cael ei roi i gyflwr yr offer a sicrhau diogelwch plant wrth eu defnyddio.

Yn anffodus gyda Deddf Llywodraeth Leol 1972 yn cyfyngu ar gyfrifoldebau Cynghorau Tref a Chymuned cafwyd gair gan y Clerc nad oedd gan y Cyngor yr hawl i sefydlu is-bwyllgor iechyd. Felly bu i’r Cyngor benderfynu i sefydlu is-bwyllgor o’r enw Lles Cymunedol yn hytrach nag Iechyd. Gyda’r penderfyniad yma penderfynwyd y dylid ymweld â meddygfa Penrhyndeudraeth er mwyn canfod sut maent mor llwyddiannus yn denu meddygon newydd ac y dylid gwahodd Rheolwr Meddygfa'r Blaenau i’r Siambr.

Cytunwyd i gais Antur Stiniog bod y Cyngor Tref  yn trefnu cyfarfod cyhoeddus i drafod dyfodol y rheilffordd rhwng y Blaenau a Traws. Hefyd, fe benderfynwyd y dylid estyn gwahoddiad arbennig i Network Rail, aelodau o Gyngor Gwynedd, Cynghorau Cymuned Trawsfynydd a Maentwrog, y Gweinidog Edwina Hart AC a swyddogion Parth Menter Eryri.

Cofiwch, gan ei fod yn gyfarfod cyhoeddus mae croeso ichi fod yno hefyd! Manylion i ddilyn.

Gyda’r cyfle i adrodd yn ôl yn dilyn presenoldeb ar bwyllgorau allanol fe ddywedodd y Cynghorydd Kevin Baldwin bod y Siambr Fasnach yn gweithio ar ddatblygu digwyddiadau newydd i’r dref ac y bydd pamffled i hyrwyddo’r ardal yn cael ei gyhoeddi’n fuan.

Bedwyr Gwilym

Swyddi newydd efo'r Dref Werdd

Ydych chi eisiau cyfrannu at wneud amgylchedd Blaenau Ffestiniog a bywyd ei thrigolion yn well?

Mae Cwmni Y Dref Werdd wedi llwyddo i sicrhau cyllid oddiwrth Cronfa'r Loteri Fawr i weithredu rhaglen  o weithgareddau amrywiol fydd yn helpu i wella amgylchedd yr ardal,  datblygu sgiliau rhai o’i thrigolion a chynnig cymorth ymarferol i nifer sylweddol o’i phobl i leihau eu costau ynni a gwastraffu llai o fwyd.

‘Rydym yn chwilio am unigolion fyddai a diddordeb yn y swyddi iso:

Rheolydd Prosiect, cyflog £26,000 + cyfraniad pensiwn cyflogwr. Wythnos waith 37 awr. Y person hwn fydd yn gyfrifol am redeg y cynllun o ddydd i ddydd ac yn atebol i fwrdd y cwmni. Cynigir cytundeb  3 blynedd.

2 x Swyddog Prosiect, cyflog £20,000 y flwyddyn +cyfraniad pensiwn cyflogwr. Wythnos waith 37 awr. Bydd y ddau berson yma yn gyfrifol am brosiectau penodol o fewn y cynllun ac yn atebol i’r Rheolydd Prosiect. Cynigir cytundeb  3 blynedd.

Swyddog Cyswllt a Gweinyddol (rhan amser) cyflog £8,900 +cyfraniad pensiwn am wythnos waith 23 awr. Bydd y person hwn yn gyfrifol am y gweinyddiaeth a chadw cyswllt gyda’r gymuned trwy ddulliau y cyfryngau newydd a rhai mwy traddodiadol.

Lleolir y swyddi ym Mlaenau Ffestiniog. Disgwylir derbyn copi o CV yr ymgeisydd ynghŷd â llythyr yn esbonio pam mae diddordeb yn y swydd.

Am fwy o fanylion a swydd ddisgrifiad llawn cysylltwch â – Dafydd Wyn Jones,
dafyddwynjones [at] hotmail.co.uk

Dyddiad Cau ar gyfer ymgeisio Gwener 27 o Chwefror 5pm Cyfweliadau i’w cynnal Gwener 6 o Fawrth.

Plannu yn y parc, Mehefin 2010. Llun Gwydion ap Wynn

Fe fu prosiect y Dref Werdd yn rhedeg yn llwyddiannus yn y Blaenau rhwng 2007 a 2013.

Yn ystod y cyfnod hwn, rhoddwyd cymorth i lawer o deuluoedd i leihau eu biliau tanwydd trwy ddefnyddio ynni’n fwy effeithlon. Bu'n gweithio gyda'r clwb rygbi hefyd i sicrhau arbedion sylweddol ar ei ddefnydd o ynni. Hefyd, fe wnaeth y prosiect  helpu i ddarparu 22 o randiroedd i bobl leol gael tyfu eu llysiau eu hunain, yn ogystal â chydlynu ymdrechion i wella ansawdd afonydd lleol, ac i reoli lledaeniad y llwyn ymledol Rhododendron ponticum. A llawer mwy, fel gwella'r parc lleol, rhedeg clwb natur, a gofalu am golofn fisol ar faterion amgylcheddol yn LLAFAR BRO.

Rhandiroedd Bro Ffestiniog. Llun PW

Mae cynlluniau i ddatblygu'r prosiect ymhellach yn canolbwyntio ar helpu pobl leol i ddefnyddio ynni yn fwy effeithlon yn eu tai, a lleihau gwastraff bwyd hefyd, gan dorri biliau. Yn ei gyfnod blaenorol fe helpodd prosiect y Dref Werdd helpu nifer o bobl yn gwneud hyn trwy ddarparu cyngor a chefnogaeth ar sut i ddefnyddio eu system wresogi bresennol yn fwy effeithlon, a lle bo'n bosibl, i gynorthwyo gyda pobl i hawlio grantiau i osod technoleg fwy modern.

Mae llawer o bobl yn Ffestiniog yn wynebu ergyd ddwbl o ran biliau gwresogi, gan fod llawer o'r tai wedi'u hadeiladu o gerrig ac felly nid oes cavity yn y waliau y gellir ei inswleiddio. Mewn rhai ardaloedd, fel Tanygrisiau, nid oes modd cyflenwad nwy trwy bibelli, felly rhaid dibynnu ar ddulliau gwresogi drutach.

Cadeirydd y prosiect yw Rory Francis. Mae’n dweud: "Rydym yn ddiolchgar iawn i'r Gronfa Loteri Fawr am eu cefnogaeth. Mi hoffwn i hefyd ddiolch i holl aelodau ein bwrdd prosiect a chyn-staff y prosiect, sydd wedi gweithio'n galed iawn i lunio cais mor gryf, ac yn enwedig i’n hysgrifennydd cwmni Dafydd Wyn Jones. Rydym wedi siarad â gwahanol grwpiau o fewn y dref a’r tu hwnt ac wedi casglu ugeiniau o enwau pobl sy'n awyddus i gael cymorth i leihau eu biliau ynni er mwyn dangos yr angen ar gyfer y prosiect.

"Erbyn hyn mae gennym dair blynedd prysur o'n blaenau a fe fydd yna gyfle mawr i wirfoddolwyr gymryd rhan yn ogystal â staff cyflogedig. Os hoffech chi gymryd rhan y prosiect, rhowch ganiad i fi ar 01766 830328."