Showing posts with label chwaraeon. Show all posts
Showing posts with label chwaraeon. Show all posts

9.12.25

Senedd Stiniog -Torchi Llewys

Er i gyfnod yr haf fod yn brysur dros ben, nid oes seibiant wrth i aelodau’r siambr dorchi llewys i ymwneud â’r gwaith a’r cynlluniau diweddaraf.

Ymgasglodd y Cynghorwyr ar yr 8fed o Fedi ar gyfer y cyfarfod misol arferol. Cafwyd ymweliad gan Sam Edwards, swyddog menter newydd o’r enw Perthyn, ac fe eglurodd yn fras i’r siambr beth oedd pwrpas y fenter. Dywedodd ei fod yn cynnig cymorth i fudiadau a mentrau cymunedol newydd drwy gynnig cyngor am unrhyw grantiau cychwynnol sydd ar gael, ffioedd cofrestru, costau twrnai ayyb. Eglurodd fod y mudiad yn cyfro Conwy, Môn a Gwynedd a bod yr iaith Gymraeg yn elfen annatod ohono. Awgrymodd y Cynghorwyr y dylent gysylltu â Menter y Wynnes a Chwmni Bro hefyd i weld a fyddai modd iddynt gydweithio yn y dyfodol. Diolchwyd iddi am ei chyflwyniad ac am ei hymdrech i ddod o flaen y Cyngor Tref.

Derbyniwyd gohebiaeth gan aelod o’r cyhoedd yn holi ynglŷn â sefyllfa’r hen giosg ffôn ar Stryd Glynllifon. Nid oes unrhyw ddefnydd yn cael ei wneud ohono ar hyn o bryd a does dim ffôn wedi bod ynddo ers tro byd, a does gan y Cyngor Tref mo’r hawl i’w ddymchwel. Cytunodd y Cyngor Tref i’w gadw dan glo ar hyn o bryd ac i edrych ar y posibilrwydd o roi ‘De-fib’ ynddo yn y dyfodol agos.

Mae’n amhosib bellach i gael cyfarfod heb i’r Parc godi ei ben. Nid newyddion drwg tro yma diolch byth, ond penderfyniad y dylai’r Clercod drefnu a chyfweld a phenodi swyddog fydd yn gyfrifol am agor a chau’r gatiau er mwyn ceisio cael gwell trefn ar y lle. Trefniad byr dymor bydd hwn oherwydd tenantiaid y Pafiliwn fydd yn gyfrifol am hyn pan fydd yr adeilad hwnnw’n barod i rywun fynd iddo. Y sefyllfa ar hyn o bryd - mae’r cynlluniau’n ôl yn nwylo’r pensaer yn dilyn ymweliad safle gan is-bwyllgor y Cyngor Tref. Manylwyd ar y rhestr waith gwreiddiol a phenderfynwyd gwneud newidiadau iddo. 

Wrth sôn am y Parc, parhau mae saga’r MUGA! (Ardal Chwarae Aml-ddefnydd... multi-use games area) Disgwyl mae’r Cyngor i gael prisiau gan ambell gwmni er mwyn codi uchdwr y ffens o’i amgylch. Gan mae arian cyhoeddus sy’n cael ei wario, mae’n rhaid cael dyfynbrisiau gan wahanol gwmnïau. Mae’r broses yn hirwyntog weithiau ac mae angen amynedd sant, fel trio troi tancer yn Llyn Ffridd ond, dyfal donc….

O dan eitem “Rhybudd o Gynnig”:

• Soniwyd bod Maer tref Rawson, Chubut, eisiau cryfhau’r cyswllt sydd rhyngddynt hwy a ninnau’n Stiniog. Cytunodd bawb fod hyn yn beth da. Rydym, fel y gwyddoch, yn anfon un aelod ifanc o’n cymdeithas yno’n flynyddol a braf fyddai cael croesawu person ifanc o Batagonia yma atom ni yn yr un modd. Cytunodd y Cynghorydd Rory Francis i lunio cytundeb teithio ffurfiol gyda thref Rawson. 

• Cais gan y Cynghorydd Marc Thomas i archebu dwy fainc ar gyfer trigolion Manod, i’w cyfnewid â’r hen rai gyferbyn â’r Wynnes. Mae’r ddwy sydd yno wedi cael llawer o ddefnydd ac wedi gweld dyddiau gwell. Cytunodd pawb.

Yn y cyfarfod Mwynderau (22/09), manylwyd a derbyniwyd yr adroddiadau diweddaraf gan swyddogion y Llwybrau Cerdded, y Caeau Chwarae a Chynnal a Chadw. Gwelwyd bod ychydig o waith clirio coed angen ei wneud o bopty rhai o’r llwybrau cerdded ond mae rhai pethau yn gyfrifoldeb Cyngor Gwynedd. Felly, cytunwyd i basio’r pethau hynny ymlaen i Gaernarfon a gofyn am gael diweddariad ganddynt pan fydd y gwaith wedi ei wneud. 

Cytunwyd i brynu hadau blodau gwyllt cynhenid i’r Berllan, ynghyd â llogi peiriant ysgraffio am benwythnos. Hefyd, fe gytunwyd i brynu offer, bylbiau ac yn y blaen ar gyfer ein meithrinfa fach newydd (fydd dan oruchwyliaeth ein garddwyr). Y gobaith yw y bydd y buddsoddiad dechreuol hwn yn arbed arian sylweddol i’r Cyngor Tref yn y dyfodol gan ein galluogi i dyfu planhigion ein hunain ac felly’n dileu’r angen i brynu blodau o feithrinfeydd allanol. 

Penderfynwyd hefyd wneud cais i 'Cadw Cymru’n Daclus' am eu pecyn ‘Perllan’. Mae’r pecyn yn cynnwys 15 coeden, 320 o fylbiau cynhenid, offer garddio ac ati. Dwi’n siŵr y cytunwch ei fod yn becyn gwerth i’w gael. Mae’r clerc mewn cysylltiad â nhw eisoes.

Yn dilyn cais gan glwb pêl-rwyd y dref, cytunwyd i ofyn i'r cwmni a osododd y cae MUGA yn y Parc i gynnwys marciau cwrt pêl-rwyd arno. Bydd yn siŵr o gael defnydd cyson gan y clwb.

Derbyniwyd gohebiaeth gan gwmni ‘Crazy Road Walls’, yn holi tybed a fyddai gan y Cyngor ddiddordeb mewn cael ymgynghoriad ar-safle hefo nhw i drafod y posibilrwydd o gael Parc Sglefrio newydd. Fel y gwyddoch, mae’r un hen wedi ei ddymchwel am iddo ddechrau mynd yn beryglus i’w ddefnyddio. Cytunwyd i fynd ymlaen â hyn gan obeithio y cawn gyngor arbenigol gyda’r prosiect - o’r grantiau sydd ar gael i’r adnoddau diogelwch diweddaraf ayyb. Bydd yr ymgynghoriad yn cael ei hysbysebu pan gawn ddyddiad penodedig, gan obeithio y daw pawb sydd â diddordeb draw i’r safle i gyfrannu.

Digon i gadw pawb yn brysur dros y gaeaf felly.

Hwyl am y tro, DMJ. Safbwynt fy hun yn unig.


10.7.25

Campus!

Dathliadau lleol a llwyddiant i’r timau pêl-droed a rygbi.

Llongyfarchiadau enfawr i Glwb Rygbi Bro Ffestiniog a Chlwb Pêl-droed Amaturiaid Blaenau Ffestiniog ar ddod yn bencampwyr yn eu hadrannau eleni, a sicrhau dyrchafiad i chwarae yn yr haen nesaf i fyny y tymor nesa!

Daeth Bro yn bencampwyr Adran 3 y gogledd-orllewin trwy guro Bangor, ar Gae Dolawel, ar y 5ed o Ebrill. Y sgôr terfynol oedd 29 – 17, efo Dyfan Daniels, Math Churm, Sion Hughes, a Ioan Hughes yn cael cais bob un. Llwyddod Huw Evens i drosi derigwaith, ac mi giciodd Moses Rhys gic cosb yn llwyddianus hefyd. Carwyn Jones oedd seren y gêm.

Roedd yn ddiwrnod braf, a thorf dda wedi troi allan i genfogi, ac aelodau o dimau plant y clwb wedi rhoi dechrau da i awyrgylch y pnawn trwy groesawu’r chwaraewyr i’r maes trwy dwnel o faneri gwyrddion! Gwych bawb; llongyfarchiadau eto. Bydd edrych ymlaen garw at gael chwarae yn Adran 2 eto.

Daeth criw da o chwarewyr, hyfforddwyr, swyddogion a chefnogwyr i’r clwb ganol mis Mai ar gyfer y cinio blynyddol, a chroesawyd bawb i’r noson gan Sion Arwel Jones a’r cadeirydd Glyn Daniels. 

Darllenodd Rhian neges gan y llywydd, Gerallt Rhun, a diolchodd Huw James i’r chwaraewyr, y noddwyr, yr hyfforddwyr, y gwirfoddolwyr, y cefnogwyr a’r pwyllgor am eu cefnogaeth i’r Clwb ar hyd y tymor. Diolchwyd hefyd i’r staff am y bwyd blasus. 

Daeth Mr Alun Roberts o Undeb Rygbi Cymru draw i gyflwyno’r tlws i’r tîm a’u llongyfarch am fod yn bencampwyr Adran 3. Pob hwyl yn Adran 2 flwyddyn nesaf hogia’.

GWOBRAU: 
Chwaraewr y chwaraewyr: Huw Parry
Chwaraewr yr hyfforddwyr: Ioan Hughes
Chwaraewr y cefnogwyr: Huw Parry
Chwaraewr mwyaf addawol: Llion Jones
Cynnydd mwyaf: Ben Buckley
Clwbddyn: Callum Evans

Diolchodd capten y tîm Huw Parry i’r hyfforddwyr i gyd sef Huw, Sion, ac Elfyn am eu hymroddiad di-flino unwaith eto i’r Clwb. Cafwyd noson lwyddiannus a hwyliog iawn.


Ar ben arall y dref, daeth yr Amaturiaid yn bencampwyr adran 1 y gorllewin, Cynghrair Arfordir y Gogledd. 

Dim ond pwynt oedd y Blaenau ei angen i sicrhau eu lle ar frig yr adran erbyn canol Ebrill, ond bu’n rhaid gohirio’r dathliadau llawn, am nad oedd yn bosib chwarae yn erbyn y Mountain Rangers ar nos Fercher yr 16eg, oherwydd y glaw trwm. Ond daeth newyddion fod Caergybi -yn yr ail safle- wedi colli eu gêm hwythau, ac nad oedd felly yn bosib i neb gael mwy o bwyntiau na’r Chwarelwyr. 

Bu hen ddathlu yn nhafarn y Manod pan ddaeth yn amlwg eu bod yn bencampwyr! 

Ar y nos Fercher ganlynol, safodd chwaraewyr Bethesda Rovers mewn dwy res i groesawu’r Amaturiaid i’r cae a’u cymeradwyo fel pencampwyr, a chyflwynwyd tlws y gynghrair i’r tîm ar ôl y gêm yng Nghae Clyd yn erbyn CPD Mountain Rangers ar Ddydd Sadwrn, Mai 17eg.

Enillodd y Blaenau y gêm yn erbyn Pesda o ddwy gôl i ddim, a chyn hynny, ar y 21ain, roedden nhw wedi chwipio 6 heibio’r Fali. Sior Jones oedd seren y gêm honno, ar ôl rhoi 2 yn y rhwyd. Iwan Jones oedd seren gêm Pesda. Enillodd y Blaenau eu dwy gêm arall yn ystod y mis hefyd: 2-0 yn erbyn Caergybi ar y 5ed a 2-7 yn y Gaerwen.

Pob lwc i chi yn Uwchadran Cynghrair Arfordir y Gogledd hogia, mae’n amlwg eich bod yn haeddu eich lle yno!

Ar ôl llongyfarch y clwb ar ddod yn bencampwyr eu hadran, mae’n braf cael dathlu eto, a’u llongyfarch ar ennill Cwpan Her Sgaffaldiau Mabon yn Llangefni. Gwych!

Mae hen edrych ymlaen rwan am y tymor newydd; gwyliwch y cyfryngau cymdeithasol am fanylion gemau cyfeillgar cyn hynny.

Noson Wobrwyo'r clwb:
Chwaraewr y Rheolwyr - Cai Price 
Chwaraewr Ifanc y Rheolwyr - Sion Roberts 
Chwaraewr y Chwaraewyr - Iwan Jones 
Chwaraewr y Flwyddyn - Owain Jones-Owen
Chwaraewr Ifanc y Flwyddyn - Sion Roberts 
Datblygiad Mwyaf - Elis Jones 
Chwaraewr y Cefnogwyr - Iwan Jones 
Prif Sgoriwr - Sion Roberts 
Clwbddyn y flwyddyn - Gary Flats
Maneg Aur - Bradley Roberts 
Diolch i Dei Wyn a Tom Woolway am greu’r gwobrau.



Mewn newyddion o’r Cymru Premier, llongyfarchiadau anferthol i Sion Bradley o’r Manod, ar ennill yr uwch gynghrair genedlaethol efo’r Seintiau Newydd, wedi iddo sgorio o’r smotyn yn eu buddugoliaeth diweddar yn erbyn y Bala. Gwych Sion!
- - - - - - - - - 


Addasiad o erthyglau a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifynnau Mai a Mehefin 2025

Geiriau- PaulW. Lluniau o dudalennau facebook y ddau glwb.


 

24.4.25

'Moment o Falchder' Mared

Tra bod eraill yn gwirioni ar redeg milltiroedd ac eraill wrth eu boddau yn neidio ar gefn beic a thaflu eu hunain lawr allt, mi nai adael i'r linell hon o glincer o gân o 1992, gan y band, Y Profiad adlewyrchu yr hyn sydd yn cynyddu'r adrenalin ynof fi:

"Ma genai broblem, mae o gen i 'rioed, dwi methu stopio siarad am bêl-droed

Dwi ddim yn meddwl mod i ar ben fy hun yma chwaith? Mae hyn yn sicr yn wir yn ein tŷ ni, gyda Dad yn ddilynwr brwd o'r gêm hefyd. Mae fy mam ar y llaw arall i'r gwrthwyneb, mwy neu lai yn casáu popeth am y gamp ac yn cymryd dim diddordeb o gwbl. Er hynny, mae datblygiad diweddar un enw yn benodol wedi hyd yn oed dwyn sylw fy mam ac mae'r person dan sylw yn haeddu'r holl fri y mae hi'n ei gael bellach.

Wrth feddwl am y geiriau 'Pêl-Droed' a 'Trawsfynydd', does dim ond un enw i'w grybwyll bellach, sef Mared Griffiths, ac mae dechrau 2025 wedi bod yn dipyn o uchafbwynt i'r ferch sydd newydd ddathlu ei phenblwydd yn 18 oed yr wythnos ddiwethaf.

Doedd 2024 heb orffen yn rhy ddrwg iddi chwaith, wedi iddi fod yn rhan o'r garfan a greodd hanes draw yn Nulyn, wrth i Dîm Cenedlaethol Merched Cymru gyrraedd un o brif gystadlaethau UEFA am y tro cyntaf yn eu hanes! Yn dilyn gadael Academi'r Gogledd CBDC yr haf diwethaf i ymuno â charfan Dan 21 Manchester United, cafodd ei henwi ar y fainc i'r tîm cyntaf, a hynny ar gyfer y gêm yn erbyn merched Wolves yng Nghwpan Merched FA Lloegr.

Gyda chwta 10 munud yn weddill, daeth y foment iddi wneud ei hymddangosiad cyntaf ar y lefel hŷn, a hynny gan gymryd lle y profiadol Melvine Malard, un sydd wedi curo Cynghrair y Pencampwyr ar 4 achlysur! Mae pawb yn breuddwydio am gael y cyfle i gamu ar y cae a chreu argraff, ond dwi'm yn meddwl fod hyd yn oed Mared wedi breuddwydio am yr hyn a ddigwyddodd ar ei hymddangosiad cyntaf dros y clwb? 

O fewn 7 munud, roedd hi wedi llwyddo i rwydo ei gôl gyntaf ac mewn cwta 15 munud ar y cae, roedd hi wedi cael ail gôl mewn buddugoliaeth gyffyrddus o 6 – 0 i'w chlwb. Yn dilyn y gêm, fe dderbyniodd Mared yr ail sgôr uchaf o'r holl chwaraewyr ar y cae ac ei gwyneb hi oedd i'w weld yn y newyddion ac ar gyfrifon cymdeithasol y clwb y bore wedyn, gyda dros 9500 o bobl yn hoffi'r llun, cannoedd o gefnogwyr yn ei chanmol yn y sylwadau a degau o rai eraill yn rhannu'r neges. 

Fel y soniwyd ynghynt, mae Mared wedi bod yn rhan o garfan Merched Cymru ar sawl achlysur dros y misoedd diwethaf, ond mae'n amlwg fod ei pherfformiad yn erbyn Wolves wedi denu sylw rheolwraig Cymru, Rhian Wilkinson. Cafodd Mared ei henwi ar y fainc ar gyfer gêm gyntaf y merched yng Nghynghrair y Cenhedloedd ar ddiwedd Chwefror, daeth yr awr i Mared ennill ei chap cyntaf dros Gymru hefyd, a hynny o flaen byddin y Wal Goch yn Monza, yr Eidal. 

Un a fu yno oedd Gareth Lewis, ffrind i'r teulu ac aelod ffyddlon o'r Wal Goch yng Nghaerdydd ac ar draws Ewrop – mewn neges wedi'r gêm, fe ddywedodd "Da iawn Mar, hapus i fod yna yn dy gêm gyntaf i Gymru – da iawn chdi a phob lwc yn y dyfodol, mi nei yn ffantastig". 

Gareth, Derwyn a Seimon yn Monza - Llun Ffion Eluned Owen

Mewn cyfweliad a gafodd ei rannu ar gyfryngau cymdeithasol swyddogol tîm Cymru cyn y gêm allan yn Yr Eidal, cafodd pentref Traws ei roi yn llwyr ar y map, wrth i Mared sôn am ei balchder nid yn unig o gynrychioli ei gwlad, ond hefyd ei milltir sgwâr:

"Mae dod o bentref bach fel Trawsfynydd, mae hi'n deimlad anhygoel i gael cynrychioli nhw yn ogystal a fy ngwlad. Mae'n foment o falchder i mi a fy nheulu, ac er nad ydw i wedi ennill fy nghap cyntaf eto, mae'n brofiad a hanner i deimlo'r awyrgylch sydd yn dod efo bod yn rhan o'r garfan. Dwi'n hynod ddiolchgar ac yn teimlo'r anrhydedd o gael y cyfle hwn."

Cafodd yr ail gêm yn y grŵp ei chwarae yn Wrecsam ychydig ddyddiau wedyn, ac yn anffodus ni chafodd Mared ddod oddi ar y fainc mewn gêm yn agosach i adref, ond mae'r parhad i'w rhoi ar y fainc yn dangos gymaint o ddyfodol disglair sydd gan y ferch ifanc hon o'i blaen. Cafodd hi ei henwi ar y fainc i Manchester United am y tro cyntaf yn y gynghrair hefyd, sydd yn gam mawr arall yn ei datblygiad fel chwaraewraig â dyfodol mawr o'i blaen.
Rhydian

- - - - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mawrth 2025


29.7.24

Hanes Clwb Rygbi Bro- Tymor 1999–2000

Hanes Clwb Rygbi Bro Ffestiniog o ddyddiadur Gwynne Williams
        
Gorffennaf 1999 

Dechrau adeiladu’r Clwb yn Nolawel

 

25 Medi 

Cwpan Worthington  Caergybi 5  v  Bro  25.
Sgorwyr: Neil, Dei, Rich O (2), ac Arfon. Trosiad a chic cosb. Tim 1af: Dylan Thomas, Gareth Hughes, Dick James, Dylan Jones, Glyn Daniels, Alan Shields, Dafydd Jones, Colin Jones, Arfon Jones, Neil Williams, Dei Roberts, Ken Roberts, Gareth Carter, Keith Williams, Dafydd Ellis,Elfyn Jones, Sion Roberts
2ail Dîm: Mark Jones, Dafydd E Thomas, Steve Roberts, Bryan Davies, Glyn Daniels, Graham Thomas, Rhys Ellis, Dylan Roberts, Tony Crampton, Richard O Williams, Ian Hughes, John Williams, Geoffrey W Jones, Ian Williams, Andrew Hyde. 

Ionawr 2000
Noddwyr Crysau: Blaenau Skip Hire (Mike Philips) Tim 1af.  Friends Provident ( Elfed Roberts ) Ail Dîm. Siacedi Cynnes gan Garej Towyn (Iwan Jones) ac International Haulage (Evan Hughes).

30 Ionawr Blwyddyn 7  Tywyn 5  v  Bro  60
Tîm: Mathew James, Karl Evans, Ben Hamer, Huw Roberts, Dewi James, Sion Hamer Williams, Iwan Morris, Jamie Jones, Garry Roberts, Idris Williams, Robart J Daniels, Simon Kalafusz, Gerallt Roberts, Andrew Roberts, Geraint Roberts.

13 Chwefror 

Dan 20 Gogledd Cymru 18  v  Dan 20 Ardal Abertawe
Dei Roberts wedi chwarae i dim y gogledd.

9 Ebrill 

Dan 11 Bro 73 v  Dan 11Caernarfon 45.
Bro Bach wedi cael crysau newydd gan y noddwr Tecs Woolway, Tim Iwan Morris, Rob Daniels, Gerallt Roberts, Dewi James, Sion Hamer Williams, Mark Cunnington, Simon Kalafusz. Mathew James. Jamie Jones, Karl Evans, Ben Hamer, Huw Roberts, Huw James, Idris Williams, Dewi A Atherton, Jamie Evans, Neil Tonks

29 Ebrill Bro  16  v  Vale of Lune  15
Cais Dei Robs / Arfon Jones Trosiad a 3 Cic

14 Fai

Y gêm olaf ar y Ddôl.
Bro Bach  7 cais  Tywyn  5 cais. Dyfarnwr Gwilym James, y chwaraewr a ennillodd glod fawr pan yn chwarae i Bro ac Ardaloedd Cymru, ac a gyfranodd cymaint i lwyddiant Bro Ffestiniog.  

- - - - - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2024

 

13.9.23

Amen yw’r hydref mwynaf

Colofn Olygyddol Rhifyn Medi 2023

Aeth y plant yn ôl i’r ysgol a daeth yr haul yn ôl allan; croeso i rifyn Medi!

Daw’r bennawd o englyn Gwilym Cadle i dymor yr hydref, ond ail hanner y gwpled ydi ‘Ar ddiwedd aur ddyddiau haf’. Chawsom ni ddim llawer o ddyddiau aur yng Ngorffennaf ac Awst eleni naddo! Felly ar ôl haf digon bethma mae’n dda cael ychydig o ddyddiau braf ym mis Medi eto... er fod yr haul wedi cyrraedd pan oeddwn yn sownd wrth y cyfrifiadur trwy’r penwythnos yn golygu Llafar Bro! Er gwaethaf hynny, bu’n fraint dod a’r rhifyn hwn at ei gilydd, a dwi’n mawr obeithio y cewch chi fwynhad o’i ddarllen.

Mi welwch o’r Calendr Bro bod llawer iawn o weithgareddau ar y gweill yn ein hardal yr hydref yma eto. Os na welwch chi rywbeth gwerth chweil i’w wneud yn lleol dros yr wythnosau nesa’, mae’n rhaid eich bod yn eitha’ anodd eich plesio! Mae rhai yn ddilornus o Fro Stiniog, ond argian, mae’n cymuned ni dal yn fwrlwm o weithgaredd a diwylliant. ‘Da ni yma o hyd! 

Dwi wedi camarwain braidd am fod yn ‘sownd’ yn y tŷ; mi ges i ddianc am ddwyawr i Gae Dolawel i wylio gêm gyntaf Bro Ffestiniog ar ôl ennill dyrchafiad i’r ail adran. Er fod y canlyniad yn siomedig, roedd yn hyfryd cael gwerthfawrogi’r ymroddiad gan griw y clwb rygbi: ar y cae a thu ôl i’r llenni hefyd. Llongyfarchiadau gyda llaw i Glyn Daniels, cynghorydd gweithgar, swyddog hysbysebion Llafar Bro, a chyn-gapten, ar gael ei ethol yn Gadeirydd y clwb. 

Braf iawn oedd cael rhoi’r byd yn ei le efo cyfeillion yn yr haul tra’n pwyso a mesur symudiadau’r gêm, a mwynhau peint wedyn. 

 

Cae Clyd. Llun- Paul W

Wrth wylio’r rygbi, roeddwn yn dilyn hynt y tîm pêl-droed ar Gae Clyd, ben arall y dre’ -a hynny trwy’r Ap gwych ‘Cymru Football’.  Mae CPD Amaturiaid y Blaenau yn griw brwdfrydig iawn hefyd, ac yn haeddu ein cefnogaeth. Wrth gerdded adra, braf oedd gweld bod criw da wedi ymgynull yn y Parc i fwynhau’r bowlio cystadleuol a’r hwyl yn fanno. Gyda’r nos mi ges i wledd Mecsicanaidd a noson hwyliog yn Cell. Peidiwch gadael i neb ddweud nad oes dim byd yn digwydd yma!

Cofiwch am fy apêl yn rhifyn yr haf, mae wir angen lleisiau newydd i sgwennu am bethau sy’n mynd ymlaen yn ein bro. Peidiwch a phoeni am ramadeg a sillafu: bydd ein golygyddion hawddgar yn hapus iawn i dwtio erthyglau lle mae angen; ac i gynghori os hoffech sgwrs cyn danfon. Byddai denu pobl newydd i sgwennu yn rhoi mwy o sicrwydd i ni bod dyfodol i Llafar Bro

Cofiwch ddod i’n cyfarfod blynyddol ar nos Iau Medi 21ain yn Y Pengwern lle byddwn yn trafod y dyfodol... felly os ydi Llafar Bro yn bwysig i chi, galwch i mewn!

Dyna ddiwedd fy stem fel golygydd am eleni, Tecwyn fydd wrth y llyw ar gyfer y ddau rifyn nesa’. Diolch i bawb am hwyluso’r gwaith. Dwi’n dod i ddiwedd pum mlynedd yn y gadair hefyd, fy ail gyfnod fel cadeirydd papur bro gorau’r byd! Er gwaethaf heriau amlwg fel covid, y cynnydd mewn pris argraffu a’r gostyngiad yn faint sy’n prynu papurau o unrhyw fath, credaf iddo fod yn gyfnod digon llwyddianus. 

Mae Llafar Bro yn ymddangos mewn lliw llawn bellach; wedi croesi’r trothwy o 500 rhifyn; a’n presenoldeb yn y byd digidol yn gadarn. Llwyddwyd i gyhoeddi ar-lein trwy’r cyfnodau clo, ac mewn ymdrech ryfeddol efo partneriaid cymunedol a llu o wirfoddolwyr, rhoddwyd copi o’r pum-canfed rhifyn am ddim i bob cartref yn y dalgylch! Byddwn yn dathlu penblwydd yn hanner cant oed mewn dwy flynedd; dyma obeithio y bydd Llafar Bro yma o hyd.
Hwyl am y tro, a daliwch i gredu.        Paul

8.1.23

Hanes Rygbi Stiniog, 1972-1975

Pennod cyntaf mewn cyfres gan Gwynne Williams

Bydd Clwb Rygbi Bro Ffestiniog yn dathlu ei hanner can mlwyddiant yn ystod tymor 2023/24 ond fel hyn dechreuodd y diddordeb o chwarae rygbi yn ardal Ffestiniog

Aeth tua 15 o hogia’r fro i chwarae gêm rygbi yn erbyn Bae Colwyn III ar gaeau Coleg Llandrillo yn Rhos, ddydd Llun y Pasg 1972. Trefnwyd y gêm gan Gwynne Williams ar ôl iddo gysylltu â chapten Bae Colwyn, G. Catley oedd yn gweithio gydag ef yng ngwaith Aluminiwm Dolgarrog. Cyfansoddwyd tîm o fechgyn chweched dosbarth yn Ysgol y Moelwyn, un neu ddau oedd wedi chwarae o’r blaen a’r gweddill gyda diddordeb i drio chwarae’r gêm.

Mwy o'r hanes cynnar yn y llyfr yma

Bae Colwyn III  32 – Blaenau 3
1. Michael Eric Jones (Sisco), 2. Dei Jos Williams 3. Peter Marwood 4. Brian Jones (Plymar) 5. Ian Marwood 6. Merfyn Roberts (Co–op) 7. Richard Williams (Traws) 8. William Maxwell 9. Nigel Bloor 10. Ken Jones (Lord St ) 11. Gwynne Williams 12. Elwyn Lloyd Jones 13. Keith Rea / Ieuan Williams (Traws) 14. John Lloyd Williams (Crydd) 15. Eurwel Thomas

Cynyddodd y diddordeb yn yr ardal ar ôl y gêm a chafwyd hwyl yng Nghlwb Bae Colwyn, er i ni golli. Aeth rhai o’r hogia i chwarae i Harlech ac ar ôl ffurfio clwb ym Mhenrhyndeudraeth daeth mwy i ymuno.

Chwalodd y Clwb ym Mhenrhyn ar ôl tymor a phenderfynwyd codi tîm yn ardal Blaenau Ffestiniog i chwarae rhai o’r gemau oedd Penrhyn wedi eu trefnu. Aethom ymlaen i ffurfio clwb yn y Blaenau yn 1973, gan ddefnyddio crysau tywyll ar fenthyg gan Penrhyndeudraeth a phêl neu ddwy.
Roedd rhaid codi press gang ar y dydd Sadwrn i fynd o gwmpas tai tafarnau’r dre i drio “perswadio” bechyn i ddod i chwarae – doedd Rem Jos a chwaraeodd 7 gêm ddim yn Y Meirion ond daeth y ddau Gwyn: Gwyn Evans (Plisman) a Gwynne Williams at ei gilydd ac aethant o amgylch y dre i edrych am safle i gael cae – ond nid oedd safle ar gael ac felly roedd rhaid chwarae bob gêm oddicartref am dymor. 

Yng nghyfarfod cyntaf y clwb penderfynwyd ei enwi yn Clwb Rygbi Blaenau Dolwyddelan. Cafwyd help gan ddau athro o Ysgol y Moelwyn sef Alun Jones (Cymraeg) a Merfyn C Williams (Daearyddiaeth ) i ffurfio pwyllgor, gyda Gwynne Williams fel Cadeirydd, Trefor Wood, Prifathro Ysgol Glan y Pwll, yn Ysgrifennydd a Glyn Eden Jones, oedd wedi ymddeol o fod yn Orsaf-feistr, yn Drysorydd. Er mwyn ffynnu roedd rhaid codi arian. Trefnodd Glyn i gael is-lywyddion i’r clwb a chael cynghorydd sir sef R H Roberts fel Llywydd. Cafwyd rhoddion hael gan rhai o bobol busnes y dre yn enwedig Magi Jên y Meirion a trefnwyd raffl lwyddianus er mwyn cael crysau newydd a pheli. Roedd bob chwaraewr yn talu tâl aelodaeth, sef 50c a thâl i gefnogwr 25c. 


 Chwaraewyd 7 gêm i ffwrdd gyda Robert Davies (Popeye) yn sgorio’r cais CYNTAF i’r Clwb yn y golled o 60 – 4 yn Nolgellau. Er nad oedd cae gan y clwb aethom i ymarfer ym Maentwrog, Cwmbowydd, cae Bryn Coed, cae Ysgol y Moelwyn o dan yr hyfforddwr Alun Jones.

I WŶR YR HWRDD
    I wŷr yr hwrdd boed tymor hael – a glew
        O glod a fo’n ddiffael
    Gwiw fo’u dewraf ymrafael
    A’u herio gwych fyth ar gael
                                                            Jonah Wyn Williams

1973
22 Rhagfyr -Gêm gyntaf Clwb Rygbi Blaenau Ffestiniog: Dolgellau 38 v Bro 0
Y Tîm: Nigel Bloor/ Merfyn C Williams/ Ken Jones/ Robert Davies/ Brian Jones / Tony Coleman/ Michael Eric Jones/ Malcolm Thomas/ Gareth Jones/ Elwyn Lloyd Jones/ Ieuan F Williams/ Richard Williams/ David Maxwell/ Keith Rea/ Elfed Williams/ Malcolm Tucker     

1974
24 Ionawr - Angen cymorth yr aelodau i wella Pafiliwn Pont y Pant    
27 Ebrill -Cystadleuaeth 7 Bob Ochr Gogledd Cymru (Y Rhyl)
5 Fehefin -Cyfarfod Blynyddol CYNTAF yn Cross Keys
Codi Arian Bryn Calvin Roberts/ Michael Jones/ Gwynne Williams/ Merfyn Williams/ Tony Coleman

Tymor 1974 /1975
28 Fedi -Mewn crysau newydd Llangefni II 37 – Bro 0
19 Hydref -Ennill y gêm gyntaf Caergybi 4 v Bro 12. Ceisiau gan Ken Jones (2) a Kevin Coleman
5 Tachwedd -Bwffe a Dawns yng Ngloddfa Ganol
23 Tachwedd -Caernarfon 32 Bro 4 (Nigel)

Y tîm: 

1 Victor Evans, 2 Dei Jos Williams, 3 Michael Jones, 4 Elfed Roberts, 5 Michael Eric, 6 Raymond Hughes, 7 Merfyn C Williams, 8 Brian Jones, 9 Bryn Calvin Roberts, 10 Ken Jones, 11 Gwilym Arthur Roberts, 12 Kevin Coleman, 13 Nigel Bloor, 14 Tony Coleman, 15 Graham Thomas

Ond roedd y chwaraewyr isod a’r gael hefyd:
William Maxwell/ Richard Williams / Dylan Jones / Glyn Price / Michael Hughes/  Ieuan Jones (Rhiw) / Elwyn Lloyd Jones / Michael Thomas / Garfield Lloyd Lewis /  Merfyn Roberts (Co-op)/ Ieuan Evans / Ian Marwood / Peter Marwood / Elfed Jones (Llan)/ Bob Williams / Norman Bell / Gareth Mornant / Bob Board /David Maxwell / Medwyn Jones/Big Jim / Robin Llywelyn Roberts / Gareth Barker / Brian Lloyd Jones / Dafydd Price / Ken Jones /Kevin Coleman/Nigel Bloor / Victor Evans /Dei Jos Williams / Michael Jones / Elfed Roberts /Michael Eric /Raymond Hughes / Merfyn C Williams / Brian Jones/ Bryn Calvin Roberts / Gwilym Arthur Roberts / Tony Coleman / Graham Thomas / Ieuan Roberts / Gareth Roberts / Dylan Roberts / Chico / Norman Bell / Huw Josuah /
Pina Griffiths / Medwyn Jones / Meurig Williams

- - - - - - - - - 

Ymddangosodd yr uchod yn rhifyn Tachwedd 2022. Bydd mwy yn dilyn.


20.6.22

Tymor anodd chwaraeon Bro Stiniog

MAE DYDDIAU GWELL I DDOD I’R AMATURIAID

Daeth tymor CPD Amaturiaid y Blaenau i ben ar y nawfed o Ebrill, a hynny i ffwrdd yn erbyn Brickfield Rangers yn Wrecsam. Colli’n drwm oedd yr hanes, fel oedd hanes y rhan fwyaf o’r tymor. Doedd hynny ddim oherwydd diffyg ymroddiad gan y chwaraewyr a’r staff, nac oherwydd diffyg ysbryd ymysg y garfan, chwaith. Mi fu’r hogia’n brwydro’u gorau glas bob penwythnos a phob gêm ganol wythnos pan oedd angen, a gan amlaf roedd Blaenau yn rhoi hanner gyntaf galed i’w gwrthwynebwyr cyn i’r goliau (a’r llifddorau) agor. Rhaid cofio hefyd, er gwaethau ein gwendidau, ein bod ni wedi cael lwc anffodus iawn mewn sawl gêm, heb sôn am ambell i reffarî oedd angen mynd i sbecsêfars – a’r reffarî hwnnw sydd nid yn unig yn cael trafferth dweud y gwahaniaeth rhwng coeden a pholyn lamp, ond hefyd yn casâu yr Amaturiaid ac wrth ei fodd yn ein cosbi yn gwbl anheg.  

Roedd camu i fyny i’r gynghrair newydd (Ardal Gogledd-Orllewin, Tier 3 pyramid cenedlaethol Cymru) ar ôl cael dyrchafiad fel ail yng nghynghrair y Welsh Alliance wedi bod yn gam anodd i’r hogia. Ond roeddan ni – y tîm, staff a pwyllgor – yn edrych ymlaen am yr her, a phan addawodd saith o chwaraewyr profiadol i arwyddo i’r Amaturiaid (rhai ohonynt wedi chwarae i Blaenau o’r blaen) roedd pethau’n edrych yn dda ar gyfer gallu cystadlu yn y gynghrair newydd. Ond yn anffodus, gohirwyd y tymor pêl-droed oherwydd y pandemig Covid, ac erbyn i’r tymor newydd ddechrau roedd y saith wedi newid eu meddyliau ac wedi dychwelyd i le’r oeddyn nhw gynt.

Felly dyna ni yn chwarae efo cnewyllyn bychan o chwaraewyr profiadol, a’r gweddill o’r garfan yn hogia ifanc iawn, ac ambell un mor ifanc â 16 oed. Y garfan hon oedd yn gweithio’u gorau bob gêm, yn gorfod herio timau cryf o ardaloedd Wrecsam ac ardal y ffîn efo Lloegr. Ia, Cynghrair Ardal Gogledd-Orllewin â’r rhan fwyaf o’r gynghrair yn dod o’r gogledd-ddwyrain! A’r timau hyn yn llawn o chwaraewyr mawr, profiadol a chorfforol (ac yn cael eu talu) a’n hogia ifanc ni yn eu herio nhw heb unrhyw ofn o gwbl. Wna i ddim mynd ymhellach, ond roedd ymddygiad ac agwedd rhai o’r timau yma o’r “gogledd-orllewin newydd” yn warthus. 

Rhaid canmol yr hogia a Geraint y rheolwr am frwydro yr holl ffordd. Mi ddalion ni rai o dimau mawr y gynghrair am hanner awr, neu hyd at funud olaf yr hanner gyntaf – ac ambell gêm pan safodd ein amddiffyn yn gadarn, dim ond i gael ein chwalu yn y munudau olaf. Roedd y tymor yn addysg i’n hogia ni, ac wedi rhoi profiad i’r hogia ifanc. Chwarae pêl-droed maen nhw’n licio wneud, a hynny i’w tîm lleol. Pob parch iddyn nhw.

Rhaid rhoi canmoliaeth hefyd i’r cefnogwyr fu’n cefnogi’r tîm, gan greu awyrgylch gwych yng Nghae Clyd. Cawsom dorfeydd go fawr, yn cael tua 200 yn rheolaidd, ac weithiau yn cael rhwng 300 – 400 pan oedd tîmau mawr yn dod draw i Gae Clyd, gan gynnwys y darbi yn erbyn Porthmadog. Roedd hi’n fraint i groesawu timau Cymraeg lleol fel Llanuwchllyn, Llanrwst, Nantlle Vale, y Felinheli a.y.b. a’r awyrgylch yn gyfeillgar a llawn hiwmor a hwyl. Roedd y rhan fwyaf o gefnogwyr pob tîm wrth eu boddau yn dod i Gae Clyd, ac yn canmol y cae a’r croeso, a’r golygfeydd anhygoel. 

Roedd unigolion yn dod o bob rhan o Brydain i weld Cae Clyd. Wedi’r cwbl, roedd y cylchgrawn FourFourTwo wedi cynnwys Cae Clyd yn 43ydd yn rhestr o’r 100 stadiwm gorau ym Mhrydain. Dim ond 4 cae o Gymru oedd yn y rhestr. 

Cae Clyd a'r Moelwynion. Llun Paul W

I gloi, rhaid diolch i’r chwaraewyr, a’r staff, a Geraint Owen y rheolwr. Diolch i bawb fu’n helpu ar ddydd Sadwrn, aelodau pwyllgor ac ati, a diolch arbennig iawn i Dafydd Williams (Bynsan) am ei waith anhygoel yn trin a chynnal y cae ar gyfer pob penwythnos – y cae gorau yng Nghymru, cae sy’n cael ei ganmol gan y timau sy’n dod yma i Gae Clyd. A rhaid canmol Rhian am redeg y cantîn, a phawb fu yn ei helpu. A diolch mawr i’n noddwyr.

Tymor cymysg, felly. Ond rhaid cadw’n bositif. Bydd yr Amaturiaid i lawr yn Tier 4 yn y tymor nesaf. Byddwn yn ôl mewn cynghrair sy’n llawn o dimau sydd o’r run safon a ni, ac o’r run brethyn ac agwedd â ni. Bydd dim cymaint o ofynion a gorchmynion yn dod oddi wrth y Gymdeithas Bêl-droed, a’r gobaith ydi y cawn ni dymor adeiladol i’r tim ifanc hwn, a gallu croesawu ambell i wyneb profiadol i ymuno efo’r garfan. Mae un peth yn sicr, mi fydd CPD Amaturiaid y Blaenau yma o hyd!
Dewi Prysor

 

Clwb Rygbi  Bro Ffestiniog
Bu’n dymor heriol iawn i glybiau pêl-droed a rygbi yr ardal. Ar y cae rygbi, doedd Cynghrair 1 y gogledd ddim yn ffurfiol gystadleuol y tro hwn oherwydd trafferthion covid a’r angen i gadw pellter cymdeithasol dal mewn lle ar ddechrau'r tymor. 

Ond yr her o annog digon o chwaraewyr i droi i fyny oedd anhawster mwyaf Bro Ffestiniog. Rhaid oedd dibynnu’n helaeth ar gymwynas clybiau Port a Dolgellau i fedru rhoi tîm ar y cae yn eu dwy gêm olaf, pan gollwyd yn drwm yn erbyn Nant Conwy ddechrau Ebrill, a Cobra (Caereinion) bythefnos wedyn. 

Noson galad arall i Bro, Ebrill 2022. Llun Paul W

Doedd Undeb Rygbi Cymru ddim yn trefnu unrhyw symudiadau rhwng y cynghreiriau eleni oherwydd yr amgylchiadau anarferol, ond mae rhai o’r farn y byddai’n fuddiol i dîm Bro ystyried disgyn yn wirfoddol i adran 2* er mwyn ail-adeiladu. Cawn weld be ddaw. Yn sicr, mae dyfodol disglair iawn ymysg y timau ieuenctid ar hyn o bryd. 

*Diweddariad: yn ôl yr Undeb Rygbi, doedd dim lle yn yr Ail Adran, felly bu'n rhaid i Bro dderbyn lle yn Adran 3. Cawn edrych ymlaen rwan i ail-adeiladu carfan gref i gystadlu ar lefel uwch.

- - - - - - -  

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2022

17.8.16

Y Campau Cymreig

Ynghanol cyfnod y gemau Olympaidd yn Rio, dyma erthygl fer a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 1998.

Pedwar camp ar hugain sydd, medd Dr. Davies yn ei Eirlyfr Lladin a Chymraeg (1662) – deg wrolgamp; deg mabolgamp a phedwar gogamp.

Y Gwrolgampau
– chwech o rym corff  a phedair o rym arfau:

cryfder dan bwysau;
rhedeg;
neidio;
nofio;
ymrafael codwm;
marchogaeth; 
saeth a bwa, a thaflu picell a gwaewffon;

chwarae cleddyf a tharian;
chwarae cleddyf deuddwrn;
chwarau’r ffon ddwybig

Y Mabolgampau
hela â milgi;
hela pysg;
hela aderyn;
barddoniaeth, canu telyn;
darllen Cymraeg;
canu cywydd gan dant neu gyda’r delyn;
canu cywydd pedwar ac acennu;
tynnu arfau, sef darllen a cherfio pais arfau;
herodraeth, sef bod yn hyddysg mewn gwleidyddiaeth, achau etc.

Y  Gogampau
Chwarae gwydd-bwyll (chess);
chwarae talbwrdd (draughts);
chwarae ffristial (dice);
cyweiriaw telyn.

(O Almanac y Miloedd 1902. Diolch i VPW)

22.7.12

CHWARAE CRICED


Rhan o golofn reolaidd TROEDIO’N OL gyda John Norman, o rifyn Gorffennaf:


Sgwennaf y darn yma yn sgil y gemau criced diweddar ar y teledu. Gwyliais yn arbennig sgiliau’r bowliwrs yn troelli’r bel neu’n gwneud iddi neidio dros ben y batwyr. Yn fy arddegau gwelais bethau felly ar gae criced y Cownti yn Blaenau yn y gemau rhwng Ysgol y Bala ag Ysgol Blaenau. ‘Roedd y cae yn greigiog ac yn anwastad ac yn beryg bywyd i’r cricedwyr oedd yn chwarae yno. Gosodwyd carped (coconut matting) fel sgwâr i’r gêm griced a byddai’r bel yn strancio ac yn neidio’n uchel dros ben y batiwr neu’n llithro’n frwnt at droed neu benglin diniwed. Ni fyddai’r sgôr yn uchel a dewr fyddai’r batiwr a safai ei dir.
Nid oedd llawer o chwarae criced yn Traws yn fy nyddiau ifanc. ‘Roedd yna brinder llefydd gwastad a diffyg cyfarpar tebyg i’r bel a’r bat arbennig. Byddem yn gwneud bat ein hunain o ddarn o bren a chwilio am bel rwber caled cyn gwneud y gorau gyda hen bel tennis. Byddai tun olew gwag yn wiced a’i swn yn barnu yr ‘owt’ gyda chlec uchel. Byddai tri ohonom yn medru cynnal gêm, un yn fatiwr, un yn fowliwr ac un tu ôl i’r wiced. Ein triawd ni oedd myfi o’r Stesion, Elwyn Jones a Meirion Foulkes. Roedd Meirion yn fowliwr da ag Elwyn yn gricedwr gwych yn batio ac yn bowlio gyda’i law chwith. Roedd y ddau ohonynt yn llechu yn Traws oddiwrth y bomio ar Lerpwl. 

Stesion Newydd
Wrth chwilio am le gwastad i chwarae yn Traws byddem yn ffeindio rhai mannau digon od. Ar draws y clawdd o Dynypistyll oedd olion hen ffordd Rufeinig a redai at y Pandy. Yno oedd un tamaid bach i’n criced a hon byddai ein ‘Oval’ ni.
Ond ein ‘Lords’ oedd iard y Stesion Newydd a ddenai hogiau’r stesion a’r dynion yno ar nosweithiau’r haf. Dyma’r dynion fyddai’n mwynhau’r gemau - fy nhad Jac Dafis, Dei Dafis Ffiarman, Robin Tyllwyd, Maldwyn Davies. Amser cau ac agor y Cross Foxes oedd yn dyfarnu’r amser chwarae. 

Ymysg y bechgyn ‘roedd Gwilym Vaughan yn fowliwr ffyrnig tal. Eraill o’r hogiau yno byddai Frank fy mrawd, Ernie Roberts, Elfed Hughes, Norman Williams, Bobby Huw, Billy a Les Pritchard, Raymond Cartwright ac yn aml byddai Eurwyn Owen ar y cyrion yn breuddwydio am ddrygioni. Nid oedd yn gêm tîm - pawb yn ei dro yn batio a bowlio a chadw sgôr ei hun, ac nid oedd yn gêm fonheddig o gwbl.
 
 Mae’n draddodiad ym mysg ysgolion bonedd Lloegr i ddatgan bod cymeriad yn datblygu ar gae chwarae tebyg i ‘Eton’. Yma, meddan nhw, enillwyd tir a rhyfel. Dwn i ddim am hynny nag am wir elfen boneddig gêm griced. Ond tystiaf i’r ffaith bod chwarae criced ar gae Ysgol Blaenau yn hyrwyddo cymeriad. Roedd angen dewrder i wynebu’r belen wyllt a neidiai o law Gwilym Vaughan neu Edwin Gawr ar y wiced creiglyd hon. Ffolineb oedd ceisio ymosod yn ôl- y dasg annodd oedd ceisio osgoi anafiad. Efallai bod deall am ofn personol yn rhan o datblygu cymeriad a chyfaddef mae hawdd yw bod yn gachgi. Cuddio ofn oedd y sgil i’w ddysgu ar gae criced y Cownti. 
Cae Stesion -llun JN