Showing posts with label ffrwythau. Show all posts
Showing posts with label ffrwythau. Show all posts

17.6.18

Y Dref Werdd yn Hau Hadau'r Dyfodol

Mae’r Dref Werdd wedi bod yn chwysu chwartia dros y dair blynedd diwethaf yn datblygu mannau gwyrdd ar draws Bro Ffestiniog ac yn ddiweddar maent wedi ymestyn eu gwreiddiau i Ysgol Manod.

Llun- Y Dref Werdd

Gyda chymorth Cyngor Tref Ffestiniog a Pharc Cenedlaethol Eryri, aethwyd ymlaen i blannu coed ffrwythau brodorol ar gae chwarae’r ysgol gyda phlant blwyddyn 3 a 4 ar fore gwlyb yn mis Mawrth.
Fe ddefnyddiwyd ffrwythau Cymreig ar y diwrnod i godi ymwybyddiaeth am y diffyg coed brodorol sydd o’n cwmpas ym Mlaenau Ffestiniog.

A wyddoch chi fod Blaenau Ffestiniog yn un o drefi Cymru sydd a’r dwysedd lleiaf o goed yn ôl Coed Cadw?

Llun -Paul W
I adfer hyn mae’r Dref Werdd am ddechrau ymgyrch i blannu gymaint o goed brodorol ac sydd bosib o fewn ein hardal. Mae ystadegau’n dangos fod niferoedd uwch o goed yn gwella’r amgylchedd leol yn ecolegol gan gynnwys iechyd meddwl a llesiant cymunedol.

A fuasech yn gefnogol o brosiect fel hyn? Oes gennych awgrymiadau am lefydd yn ein hardal gallwn wella gyda choed?

Mae’r Dref Werdd yn gwahodd syniadau newydd i helpu ddylunio cynllun allwn ni weithredu yn effeithiol. Gallwch gysylltu â’r Dref Werdd drwy ffonio 01766 830 082 neu e-bostio ymholiadau@drefwerdd.cymru
---------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2018.
Dilynwch hynt a helynt Y Dref Werdd efo'r ddolen isod.
 

27.12.17

Stolpia -crwydro

Pennod o gyfres 'Hynt a Helynt Hogiau’r Rhiw yn y 50au' gan Steffan ab Owain.

Y tro hwn rwyf am ddweud gair neu ddau am ein crwydradau draw tros yr hen Dwnnel Bach i lawr i Gelli Wiog, Rhoslyn a Stesion y Dduallt. Credaf mai’r tro cyntaf imi anturio mor bell gyda’r hogiau oedd dan arweiniad Raymond Cooke Thomas, brawd  Brenda, Donald ac Arthur (Nash), wrth gwrs.

Ar wahân i Rem a Nash, a finnau, ni fedraf gofio pwy oedd gweddill y criw, efallai bod Io-Io, Ken Robs a Dei Clack efo ni. Beth bynnag, cofiaf i ni fynd cyn belled â Rhoslyn a hel eirin oddi ar y coed, bwyta rhai ohonynt, ac yna llenwi ein pocedi yn dynn efo nhw nes yr oedd y rheini yn diferu o sudd ac yn rhedeg i lawr ein coesau o’r trowsusau bach. 

Rhoslyn ar ddiwrnod cyntaf Rhagfyr 2017. Llun -Paul W
Cofier, nid oedd neb yn byw yn Rhoslyn y pryd hynny, er bod rhai o bobl yn lein fach yn galw yno weithiau. Cofiaf rhai yn dweud bod y llyn yn y corstir gerllaw yn ddiwaelod a bod nadroedd hwnt ac yma yn y tyfiant o’i amgylch. Yn ddiau, roedd yn un ffordd i gadw’r hogiau rhag nofio ynddo, neu suddo yn y gors.

Ar ein ffordd adre’ roedd  yn rhaid  galw heibio tŷ Gelli Wiog a helpu ein hunain i’r gellyg (pears) oddi ar y goeden a fyddai yn y pwt  o ardd a oedd yno. Ond, o beth gofiaf roeddynt yn rhy galed i’w bwyta, ac felly, eu taflu at ein gilydd a wnaesom wrth ymlwybro i fyny hen wely’r lein.

Gelli Wiog, 1af Rhagfyr 2017. Llun Paul W
Nid oedd neb yn byw yn y tŷ hwn erbyn canol yr 1950au, chwaith. Gyda llaw, clywais y ddiweddar Mrs Nancy Burrows yn dweud blynyddoedd yn ddiweddarach, bod George Blake, yr ysbïwr, wedi bod yn aros yno am sbelau rhywdro yn ystod y pumdegau cynnar.

A dod yn ôl rŵan at yr anturiaeth gyntaf  honno, cyrhaeddais adref yn hwyr oddeutu 9 o’r gloch neu ychydig hwyrach, a finnau i fod adref yn y tŷ erbyn  tua 7.30, ac felly, cefais gerydd iawn gan mam a oedd wedi bod yn poeni yn fy nghylch, ac yn meddwl, lle ar y ddaear yr oeddwn, wrth gwrs. O ganlyniad cefais fy hel i’r gwely heb swper. Ond, fel y roedd hi’n digwydd bod, roedd fy modryb Sally o Lundain wedi dod i aros efo ni ar wyliau, a darbwyllodd fy mam nad oeddwn ond hogyn bach heb glem faint o’r gloch oedd hi ar noson  mor braf, ac mi ges bardwn o fath, a rhywbeth bach i fwyta  wedi’r cwbl - ar wahân i’r eirin! 

Peth amser yn ddiweddarach, cofiaf fynd am sgowt efo rhai o’r hogiau un prynhawn braf ac anelu ein llwybr am Gelli Wiog a Rhoslyn ond y tro hwnnw penderfynasom alw heibio Llwyn Ithel, y byngalo a godwyd gan Cadwaladr Roberts, Buarth Melyn gerllaw yr hen waith mein a Glanrafonddu, er mwyn chwilio am nythod neu rywbeth.

Llwyn Ithel. Llun o gasgliad Steffan.
Beth bynnag, pan gyrhaeddsom y Llwyn Ithel, clywyd lleisiau, a dyma ni ar ein boliau fel yr Indiaid Cochion yn y ffilmiau cowboys i sbïo pwy oedd yno, ac yn wir ichi, pwy bynnag oedd y bobl hyn, nid oedd gan yr un ohonynt gerpyn amdano. Roeddynt yn rhedeg o gylch y lle yn hollol noeth, ac wrth gwrs, i ni’r hogiau roedd y sefyllfa yn un hynod ddigri a chwerthin am eu pennau a wnaesom. Beth bynnag, y mae’n rhaid eu bod wedi ein clywed a bloeddiwyd arnom i oleuo oddi yno, neu o leiaf, dyna  a gredasom a ddywedwyd yn yr iaith fain.

Deuthum i wybod rhai blynyddoedd yn ddiweddarach bod yr arlunydd Augustus John wedi bod  yn aros yn Llwyn Ithel yn nechrau’r ugeinfed ganrif ac y mae’n debyg iawn bod y lle yn atyniad i griwiau Bohemaidd eu natur.
----------------------------------------

Ymddangosodd yn rhifyn Tachwedd 2017. 
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde. (Rhaid dewis 'web view' os yn darllen ar y ffôn.)


28.6.17

Cynefin a Chymuned yn Yr Ysgwrn

Erthygl gan Gwydion ap Wynn -Rheolwr Prosiect y Dref Werdd

Ar ôl llwyddiant Cynefin a Chymuned i Blant llynedd, mae’r Dref Werdd wedi mynd ati’n ôl i drefnu mwy o sesiynau ar gyfer plant Bro Ffestiniog yn 2017. Wrth aros gyda’r egwyddorion o ddysgu am gynefin, amgylchedd a hanes, fe aeth y criw i’r Ysgwrn i ddechrau’r cwrs newydd.

Fel y gwyddoch, mae datblygiadau sylweddol wedi bod ar y safle’n ddiweddar, dan oruchwyliaeth Sian Griffiths, o’r Parc Cenedlaethol, i fod yn barod erbyn y canmlwyddiant.

Aeth y criw i Drawsfynydd i blannu ffrwythau yng ngardd y Prifardd enwog ac i ddysgu am yr holl ddatblygiadau sydd wedi digwydd yno. Fe blannwyd coed afalau, cyrens duon, cyrens cochion a bylbiau cennin Pedr. Mae Cynefin a Chymuned yn awyddus i ddysgu’r bobl iau sut i blannu pethau ac wedyn am y cyfrifoldeb sydd ganddynt fel unigolion i warchod y planhigion ynghŷd â’r byd naturiol o’u cwmpas.

Mae’r Ysgwrn yn adlewyrchu sut y bu’r Cymry’n byw ar ddechrau’r ugeinfed ganrif ac yn galluogi i ymwelwyr gamu’n ôl mewn amser i edrych ar hanes llenyddiaeth, ac ar agweddau cymdeithasol ac amaethyddol. Wrth ymweld â hen gartref Hedd Wyn, cafodd yr ieuenctid ddysgu am fywyd eu cyndeidiau a deall beth maent wedi ei etifeddu fel Cymry Cymraeg.


Mae criw Cynefin a Chymuned yn ceisio am Wobr John Muir eleni, sefydliad sydd yn awyddus i’r genhedlaeth nesaf ymfalchïo mewn diwylliant lleol, a darganfod profiadau newydd. Mae’r criw ifanc nawr am fynychu sesiynau fydd yn rhoi iddyn nhw amrywiaeth o brofiadau gwahanol gan gynnwys sesiwn chwilota am fwyd, gwyllt-grefft, mynydda a llawer mwy.

Fe hoffai’r Dref Werdd ddiolch i bawb fynychodd ar y diwrnod ac edrychwn ymlaen i weld y safle’n ôl yn ei ogoniant.
-----------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2017.


7.11.15

Rhandir mwyn

Ydych chi awydd tyfu llysiau a ffrwythau? Neu flodau i'w torri ar gyfer y tŷ?
Dim lle? Beth am gadw rhandir?

Oes, mae angen buddsoddi 'chydig o amser a nerth bôn braich a chwys, ond gall fod yn weithgaredd buddiol iawn.

Bwyd iach, a'r boddhad o ddweud "fi dyfodd hwnna"!
Treulio mwy o amser yn yr awyr iach.
Cadw'r corff a'r meddwl yn heini.
Cwmni da a digon o hwyl.

Paul, Elfed, a Gillian, wedi mentro allan ar fore glawog. 7fed Tachwedd 2015. Llun- PW.



Be' sy' gennych chi i'w golli?

Mae dau randir ar gael ar hyn o bryd ar safle'r gors fach, o dan Ysgol Glanypwll.
Dim ond £25 y flwyddyn ydi rhent.




Awydd?

Cysylltwch ag unrhyw aelod o bwyllgor Cymdeithas Randiroedd Bro Ffestiniog: galwch i mewn i siop Eifion stores, neu cysylltwch trwy dudalen Gweplyfr/Facebook Slate to plate.



Os fyddai'n well gennych gael sgwrs yn gyntaf efo un sydd wedi cadw rhandir ers tair blynedd, gyrrwch neges i dudalen gweplyfr Llafar Bro, neu yrru ebost at Paul (manylion ar y dudalen PWY 'DI PWY).

Edrych ymlaen i'ch gweld!





PW.