Peldroed. 1975 - 1977

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. 
Parhau'r gyfres, yng ngofal Vivian Parry Williams (allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones).

1975-76

Yn 1975-76, oherwydd bod nifer clybiau Cynghrair y Gogledd wedi lleihau trefnwyd 'Cynghrair Atodol'.  Y deg clwb yn y gynghrair arferol efo'r Blaenau, oedd Bangor, Bethesda, Bae Colwyn, Caernarfon , Dyffryn Nantlle, Llandudno Swifts, Porthmadog, Pwllheli, Rhyl a Wrecsam.

Rhanwyd hwy i ffurfio cynghrair ychwanegol, a'r pedwar clwb a oedd yn chwarae Stiniog ddwywaith yn ychwanegol oedd Porthmadog, Pwllheli, Caernarfon a Dyffryn Nantlle.  Trefniant digon annerbyniol oedd hyn.  Digwyddodd fod yn un trychinebus i Stiniog oherwydd ni enillasant yr un gêm yn y Cynghrair Atodol a dim ond saith yn y Gynghrair arall.

Gwnaethant yn well yn y cwpannau, yn arbennig yng Nghwpan Cymru.  Curwyd Prestatyn a Llai cyn colli i Kidderminster ar ôl gêm gyfartal yn y Blaenau. Rhyl a'u curodd yn yr ornest am Dlws Lloegr.  Y prif sgorwyr oedd Brian Strong, Richard John a Richard Evans.  Y dda a fu yn y gôl amlaf oedd John Fergus a Norman Bennett.  Ymysg eraill a fu'n chwarae oedd Selwyn Hughes (Dolwyddelan), Alan Caughter, David Hughes a McKriesh.

1976-77

Ymddatododd Cynghrair y Gogledd ymhellach ym 1976-77 a pharhawyd efo'r Gynghrair Atodol,  Darfu y Blaenau yng ngwaelodion y Gynghrair ond cyrhaeddwyd ffeinal Cwpan Alves.  Roedd y Blaenau yn y tymor hwn yn cymryd rhan yn y cystadlaethau Cwpan Ganolog Cymru a Chwpan Ganolog y Gogledd - gornestau i weithredu yn lle y cwpannau amatur, fel y tybid, beth bynnag.
Curfa o 0-4 gan Point of Air gafodd Stiniog yn y gystadleuaeth genedlaethol a chollasant i Fiwmares yn y cwpan arall, wedi curo Rhos Colwyn.

Enillwyd yn erbyn Caergybi a Chei Connah yng Nghwpan Cymru cyn colli yn Lloegr i Bridgnorth - eto wedi cael gêm gyfartal yn y Blaenau.

Roedd y Blaenau y tro hwn, am y tro cyntaf ers blynyddoedd lawer, yn cynnal tîm wrth gefn a oedd yn chwarae yng Nghynghrair Dyffryn Conwy ac a enillodd bencampwriaeth adran 'B'.  Tîm hollol leol oedd gan y Blaenau ym 1976-77 ac y mae'n werth enwi y chwaraewyr:

Martin Lloyd (49) Glyn Jones (41) Ellis Roberts (41) Selwyn Hughes (38) Philip Roberts (32) Gwilym Arthur Roberts (31) Carl Davies (34) Gareth Roberts (38) D. Benjamin Williams (24) Richard John (20) Robat Gwilym Thomas (36) Glyn Davies (40) John Harris (12) Kevin Coleman (17), Andrew Roberts, Paul Davies, Malcolm Evans, Brian Jones, Michael Hyde, Bryn Jones, Alan Jones, Brian Davies, Philip Evans.

Y tri sgoriwr pennaf oedd Gareth Roberts (21), Glyn Davies (13) a Richard John (5).  Chwaraewyd 42 o gemau ac enillwyd 11.

Ar ddiwedd y tymor hysbyswyd bod dyled y clwb wedi ei setlo.
-------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 2006.
Gallwch ddilyn y gyfres efo'r ddolen isod. 

Peldroed. 1971 - 1973

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams (Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones).

1971-72 
Wedi iddynt benodi Peter Rowlands yn reolwr/chwaraewr ym 1971-72 cafodd clwb y Blaenau gyfnod eithriadol o lwyddiant.  Nid gormodiaith yw dweud mai y saithdegau oedd oes aur clwb pêl-droed y Blaenau.

Chwaraewyd 52 gêm yn cynnwys mwy nag erioed o gemau am gwpannau, sef saith ar hugain.  Rhoddwyd y gwaith o ddewis tîm yn gyfangwbl i Peter Rowlands, rheolwr. Dychwelodd Wilkinson i Stiniog o Skelmersdale ac fe gafodd dros 30 gôl.

Agorwyd ystafelloedd newid ar y cae ar ddechrau'r tymor hwn.  Chwaraeodd y tîm ugain gêm heb golli rhwng Ionawr a mis Mai.  Enillwyd y bencampwriaeth, Cwpan Gogledd Cymru, Cwpan Cookson a Chwpan Alves.

     Rhaglen y dydd yn dathlu agor yr ystafelloedd newid newydd     

Buwyd yn chwarae hyd ddiwedd Mai, ond ni chwaraewyd gêm gartref ar ôl Ebrill y 1af, Sadwrn y Pasg.  Yng Nghwpan Cymru chwaraewyd un gêm yn Lloegr, sef Whitchurch Allport.  Hwn oedd y tymor yr achosodd tîm pêl-droed y Blaenau i fwy nag erioed o dripiau gael eu trefnu.

Chwarewyd saith o gemau cyn-derfynol a therfynnol ar gae Bangor.  Wedi gêm gyfartal, enillwyd ar brotest yn erbyn Bethesda yng Nghwpan Alves. Collwyd 1-2 yn erbyn Ellesmere Port yng ngystadleuaeth Tlws Cymdeithas Pêl-droed Lloegr.  Bill Conlon oedd yn y gôl i'r Blaenau.

Dechreuwyd y tymor drwy sgorio 15 gôl yn y ddwy gêm gyntaf,- wyth gartref yn erbyn Caergybi a saith ym  Mhwllheli.  Y ddau brif sgoriwr oedd Wilkinson (36) a Sumner (24).  Sgoriwyd 45 gôl arall rhyngddynt gan Joe Duncan, Langstaffe ac Alan Windsor.

1972-73
Ym 1972-73 roedd y Blaenau yn chwarae yng nghystadlaethau Cwpan Lloegr a Thlws Cymdeithas Pêl-droed Lloegr.  Croesoswallt, eto fyth, a'u taflodd allan o Gwpan Lloegr, ac Accrington a'u curodd yn yr ornest arall.

Yn y gystadleuaeth am y Tlws roedd y Blaenau wedi curo Rhyl ac wedi ennill yn Hyde cyn cyfarfod ag Accrington.  Mewn gemau Cwpan Cymru curwyd Dyffryn Nantlle a'r Bermo cyn cael eu curo gan y Trallwng.

Enillwyd Cwpan Cookson a Chwpan Alves a cholli yn ffeinal Cwpan Gogledd Cymru i Ddinbych.

Chwaraewyd 21 o gemau am yr amrywiol gwpannau, ond nid aeth hynny â sylw y Blaenau oddi ar y gorchwyl o ennill pencampwriaeth y Gynghrair am yr ail dro yn olynol.  Mewn 51 o gemau ni sgoriwyd ond 35 gôl yn eu herbyn tra buont hwy sgorio 149.

Dim ond dwy gêm a gollwyd ar Gae Clyd.  Eddie Langstaffe (35), Bryn Jones (25) a Joe Duncan (15) oedd y prif sgorwyr.

Chwaraewyd gemau cwpan oddi cartref, bob un, ac fe chwaraewyd y rowndiau terfynol yn Ninbych, Porthmadog, Rhyl a Bangor.
--------------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2006.
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Peldroed. 1968 - 1971

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams (Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones). 

1968-69
Dechreuodd tymor 1968-69 gyda'r newydd fod y clwb yn glir o ddyled a bod ychydig o gannoedd yn y banc ganddynt.  Bu gwelliant mawr yng nghyflwr y cae chwarae hefyd.

Tommy Lane oedd y rheolwr eto ar y cychwyn. Dyma dymor ymddangosiad cyntaf Peter Rowlands, un o Lerpwl, a ddaeth yn rheolwr llwyddianus dros ben yn ddiweddarach.  Unwaith eto, roedd gan Blaenau 41 o chwaraewyr wedi gwneud un neu fwy ymddangosiad, ac yr oeddynt yn cynnwys Heywood, Aspinall a Tate, gynt o Bwllheli.  Y brodyr John a Bobby Clarke a chwaraeodd amlaf yngyd ag Aspinall, Gallagher,  Stoddart ag Ellis Humphreys.

Bu cryn gyfnewidiadau yny tîm, ac fe ddychwelodd David Todd ar ôl ei gyfnod yn Awstralia, ond nid oedd ei hen gyd-flaenwyr, McNamara, Birch, Turner a Quinn ar gael, gyda'r canlyniad mai dim ond dwy gôl gafodd Todd yn ei 21 gêm gyda Stiniog y tro hwn. Gwelwyd Gerry Pierce yn gorffen fel ceidwad gôl, a Joe Devine yn cymryd ei le.

Yr oedd gan y Blaenau driawd o ymosodwyr anturus yn Chris Gallagher, Bob Clarke a John Clarke, a rhyngddynt hwy a Terry Burgin y bêl i'r rhwyd 98 o weithiau.  Sgoriodd y tîm gyfanrif o 127 dros y tymor ac roedd arwyddion bod tîm cryf ar fin ymddangos yn lliwiau y Blaenau.

Daeth y tîm yn ail yn y Gynghrair a chyrhaeddwyd rownd gyn-derfynol Cwpan y Gogledd a ffeinal Cwpan Cookson.  Chwaraewyd y ffeinal ddwywaith yn erbyn Bangor, gyda'r un canlyniad, 1-1. Gohiriwyd y ffeinal wedyn tan ddechrau tymor 1969-70.  Bangor a orfu bryd hynny 3-1.  Dim ond unwaith y methodd y Blaenau â sgorio drwy'r tymor.

Dim ond un chwaraewr lleol a welwyd, sef Billy Williams.  Yr oedd Queensferry yn y Gynghrair yn 1968-69.

   
* * * * * * * *
1969-70
Bu 1969-70 yn dymor prysur iawn i Stiniog.  Chwaraewyd 49 o gemau, yn cynnwys 17 o gemau cwpan.  Roedd y tymor hwn yn arbennig oherwydd i'r Blaenau, o'r diwedd gael hwyl go dda yng Nghwpan Cymru.

Cymerodd y cwpannau beth wmbredd o amser y clwb, mewn gwirionedd, a diau mai hynny a barodd iddynt fethu â bod yn y tri uchaf yn y Gynghrair, oherwydd ym mhrysurdeb diwedd y tymor collasant y ffordd yn llwyr yn eu gemau Cynghrair gan golli deuddeg pwynt a hwythau yn ffefrynnau am y bencampwriaeth.

Enillwyd Cwpan Cookson drwy guro Coleg y Brifysgol, clwb tref Bangor, Bethesda a Chei Connah.  Chris Gallagher oedd y prif sgoriwr gyda 31 gôl.  Sgorwyr eraill oedd Paul Lloyd (28) Graham Griffiths (20).  Mab oedd Graham i Jack Griffiths a chwaraeai i'r Blaenau adeg y brodyr Cole, Wrecsam.  Ef, a Graham Jones, Peter Rowlands, Bob a John Clarke, Peter Jackson a Joe Devine a chwaraeodd fwyaf o gemau.

Enillwyr Cwpan Cookson. Llun o wefan Stiniog[dot]com

Tîm lleol a chwaraeodd un gêm oedd Elwyn Morris, Glyn Jones, Keith Owen, Billy Lloyd Williams, Gwyn Roberts, David Emlyn Griffiths, Richard Elwyn Jones, David Benjamin Williams, Gareth Roberts a Herbert Jones.

Ennill yn erbyn y Rhyl a wnaethant, ond roedd hi'n rhy hwyr i ennill y bencampwriaeth.  Chwaraewyd pedair gêm o fewn pedwar diwrnod ar ddiwedd y tymor.

1970-71
Tîm annhebyg o guro y Blaenau yn 1970-71 oedd y Bermo, ond dyna a wnaethant yn y gêm gyn-derfynol Cwpan y Gogledd ym Mhorthmadog.

Yng Nghwpan Cymru, trechwyd Stiniog eto gan Groesoswallt wedi i'r Blaenau guro Llandudno a Brymbo.

Am y tro cyntaf, ymunodd y clwb yng nghystadleuaeth Tlws Cymdeithas Peldroed Lloegr, ond curwyd hwy gartref gan Gei Connah.

Roedd tri chyfnod pwysig i Stiniog yn y tymor hwn.  Gwnaethant yn dda yn y 19 gêm gyntaf drwy ennill 14 ohonynt, ond difethwyd y cychwyn da drwy gael dim ond un fuddugoliaeth yn y 19 gêm nesaf.  Yna collwyd pwyntiau pwysig tua'r Pasg i ddifetha eu siawns i ennill y bencampwriaeth.

Tua'r adeg hynny y gorffennodd Tommy Lane fel rheolwr y tîm.  Aeth Queensferry allan o'r Gynghrair cyn dechrau 1970-71.  Enwau yn llyfrau y tymor oedd Eddie Folksman, Joe Duncan, Jim Robinson, Alan Sumner a Whelan.  Sumner (30 gôl) oedd y prif sgoriwr.  Ni chollodd Peter Jackson yr un gêm.
----------------

Mae rhan gyntaf yr hanes y tro hwn yn unigryw i wefan Llafar Bro gan nad ydi'r bennod wedi ymddangos yn y papur: bu bwlch yn y gyfres yng ngwanwyn 2006. Ymddangosodd yr ail hanner ddeg mlynedd union yn ôl, yn rhifyn Mai 2006.
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.
 

Peldroed. 1966-67 a 1967-68

Ychydig o hanes y bêl-droed yn y Blaenau.
Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams.(Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones)

1966-67

Roedd Prestatyn yn ôl yn y gynghrair ym 1966-67, a dyma'r flwyddyn y dechreuwyd dod a chwaraewyr wrth gefn i mewn yn lle rhywun oedd wedi'i anafu.  Penderfynodd y Blaenau ail-ddechrau cael chwaraewyr o gylch Lerpwl a chafwyd Keith Godby fel cysylltydd yno.  

John Crowe oedd blaenwr Stiniog ac fe sgoriodd 29 o weithiau.  Yr oedd y clwb yn dal i fethu'n lân a chael llwyddiant yng Nghwpan Cymru. Daethant yn gyfartal efo Bae Colwyn, ond yn yr ail chwarae colli wnaeth y Blaenau er iddynt sgorio tair gôl, a hynny ym Mae Colwyn. 

Porthmadog, Dyffryn Nantlle a Chaergybi oedd eu concwerwyr yn y prif gwpannau eraill. Yng ngemau'r cynghrair chwaraeai Stiniog yn dda iawn yn eu gemau cartref ac yn gwbwl groes i hynny oddi cartref. Peter Salt a Gerry Pierce fu'r prif chwaraewyr yn y gôl.  

Unwaith eto, roedd gan y Blaenau ddeugain o chwaraewyr ar eu llyfrau.

Yr oedd y gemau tua'r Nadolig yn erbyn Porthmadog yn dal i fynd yn anffafriol i Stiniog.  Y ddau chwaraewr wrth gefn a ddefnyddid gan y Blaenau oedd Billy Williams (bachgen lleol yn cychwyn o ddifrif)  a Ronnie Jones.
 

Pwyllgor tîm peldroed y Blaenau yn y 1960au. Llun o wefan Stiniog[dot]com

1967-68
 
Yn 1967-68, eto, galwyd ar ddeugain o chwaraewyr i ryw raddau neu gilydd.  Tommy Lane oedd y rheolwr yn Nhachwedd 1967.  Mae'r rhestr chwaraewyr yn cynnwys nifer fawr o enwau hollol ddieithr megis Dillon, Briars, Henney, Bond, McQuire, Brocklehurst, Dumbill, Lunt, Kelly, Barraclough, Paton.  

Roedd hefyd enwau oedd yn dod yn adnabyddus i'r cefnogwyr a oedd yn siwr o fod yn gweld rhywun neu rywrai dieithr bob Sadwrn;  er enghraifft Terry Burgin, Joe Clarke, John Clarke, Chris Gallagher, Bobby Clarke, Barry Williams, D.J.Williams, Ellis Humphreys. 

Gerry Pierce ac Alec Porter oedd y golgeidwaid. Gallagher oedd y prif sgoriwr.  

Cyrhaeddwyd ffeinal yr Her Gwpan.  Hwn oedd tymor cyntaf Coleg y Brifysgol, Bangor yn y gynghrair, ond collwyd Boro Utd o'r cwmni.
----------------------------------------------------
 
Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Chwefror 2006.
Gallwch ddilyn y gyfres i gyd trwy glicio ar ddolen 'Hanes y bêldroed yn y Blaenau', isod neu yn y Cwmwl geiriau ar y dde.
 

Peldroed. 1964-65 a 1965-66

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. 
Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams.(Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones)
 
Tymor 1964-65 

Roedd Eidalwr o'r enw Paolo Ponoginibio, o'r Bala ymysg chwaraewyr 1964-65.  Dywedid ei fod yn chwaraewr rhyng-genedlaethol ar raddfa ieuenctid.  Cafodd 17 gêm a phedair gôl.

Bryn Hughes, Dolwyddelan oedd y prif sgoriwr y tymor hwnnw, ac fe gafodd D.Glyn Pierce 14 gôl, a Gwyn Roberts (Dolwyddelan) naw.  Nid aed ar ôl y chwaraewyr proffesiynol o Lerpwl o gwbl gan fod polisi amatur wedi ei benderfynu arno.

Gydag amaturiaid eithriadol o ddawnus fel Glyn M.Owen, W.H.Jones, Bryn Hughes, John Lloyd Price, Ellis Roberts, Ken Roberts, D.Glyn Pierce, Gwyn Roberts, Eban Davies a Gwilym Ellis - disgwylid i'r Blaenau wneud yn dda yn y cystadlaethau am Gwpan Amatur Cymru a Chwpan Amatur y Gogledd.

Fel hyn y gwnaethant:

Cwpan Cymru - curo Llangefni, Porthaethwy, Bwcle a cholli i Dreffynnon.

Cwpan y Gogledd - curo Pwerdy Trawsfynnydd a cholli i'r Bala.
Siomedig, a dweud y lleiaf. Yr oedd colli yn y Bala gyda thîm a gynhwysai W.H.Jones, Ellis Roberts, Glyn Owen, J.Lloyd Price, Gwilyn Ellis, Ken Roberts, Glyn Pierce a Gwyn Roberts yn anghredadwy.

Wedi curo Llandudno yng Nghwpan Cymru ymddangosai fod gan y Blaenau gêm hawdd o'u blaenau yn y rownd nesaf yn erbyn Llangollen.  I ffwrdd oedd y gêm, ac fe ddaliwyd y Blaenau i gêm gyfartal.  Ond yr oedd y Blaenau yn arfer cael canlyniadau coch yn eu gemau Cwpan Cymru, a dyna a ddigwyddodd eto yn yr ail-chwarae yn erbyn Llangollen.  Collwyd 0-3!

Tila oedd canlyniadau y gemau cwpannau eraill hefyd ac yn y Gynghrair collwyd saith gêm gartref a deg oddi cartref.

Tîm y Blaenau yng Nghae Clyd, rywbryd yn y chwedegau. (O wefan Stiniog.com)

Tymor 1965-66

Un o nodweddion y tymor 1965-66 oedd y dyrfa fawr yng Nghae Clyd i weld Mel Charles a Colin Webster yn chwarae i Borthmadog.  Glynodd clwb y Blaenau at eu polisi amatur, ond fe benodwyd Billy Russell yn Rheolwr. Gadael wedi ychydig fisoedd oedd hanes Russell.

Un clwb oedd rhwng y Blaenau a bod yn waelod y tabl ar ddiwedd y tymor.  Glynodd Glyn Owen gyda'r Blaenau drwy'r tymor alaethus hwn, ac yr oedd nifer dda o dalentau amlwg yn y tîm, fel David W.Thomas, Glyn Pierce, John Price, Ken Roberts, Gwyn Roberts, Ellis Roberts.

Yr oedd deugain ar lyfrau'r clwb - yr oll wedi cael rhyw gymaint o gemau.  Bryn Hughes, eto, oedd y prif sgoriwr.  Enillwyd gêm Cwpan Amatur y Gogledd 4-2 yn Nolwyddelan, ond er bod gan y Blaenau Ellis Roberts, John Price a Bryn Hughes yn eu tîm, rhoes Dolwyddelan brotest i mewn oherwydd bod Keith Jones wedi chwarae yn y cwpan efo thîm arall yr un tymor.

Yr oedd Ifor Glyn Griffiths, Penmachno, yn chwarae i'r Blaenau tua'r adeg hynny ac yr oedd ef a Bryn Hughes ymysg sgorwyr y Blaenau yn Nolwyddelan.

Dau o gyn-chwaraewyr Porthmadog heblaw Glyn Owen a Glyn Pierce ar lyfrau y Blaenau y tymor hwnnw oedd William H.Jones a William Humphreys.  Nid oedd Prestatyn a Dolgellau yn y gynghrair y tymor hwn.
--------------------------------------

(llun y bêl gan Beca Elin)

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ionawr 2006. 
Gallwch ddilyn y gyfres i gyd trwy glicio ar ddolen 'Hanes y bêldroed yn y Blaenau', isod neu yn y Cwmwl geiriau ar y dde.

Peldroed. 1950-51

Chweched ran y gyfres am 'hanes y bêldroed yn y Blaenau'.

"O hyn ymlaen", meddai Vivian Parry Williams, wrth i'r bennod yma ymddangos yn Llafar Bro yn rhifyn Chwefror 2005, "bydd  adroddiadau manwl Ernest Jones o hanes timau pêl-droed y Blaenau [yn ymddangos fesul tymor] o 1950-51 hyd at dymor olaf y clwb yn 1985-86.  Dyfynnir yn gyfan, air-am-air o gofnodion Ernest".

1950-51: 
Tymor tîm Rod Gilmour oedd hwn.  Tymor Meirion Roberts, sgoriwr awchus o'r Rhyl.  Tymor y brodyr Eddie a Cyril Cole, Wrecsam.  Chwaraeodd Gilmour ymhob un o'r 46 gemau, a sgoriodd Meirion Roberts 52 o weithiau.  Yr oedd wrth ei fodd cyfarfod y bêl fel y deuai oddi wrth yr asgellwyr chwim, Bryn Jones a Billy Bagnell.  Sgoriwyd 122 gôl mewn 46 gêm.

Cyril Jones, Rod Gilmour ac Ellis Jones oedd yn rheoli canol y cae i'r Blaenau, a'r mewnwyr oedd Albert Shepherd a Paddy Cavanagh.  Alan Riley oedd yn y gôl, gyda Eddie Cole a Jack Griffiths yn gefnwyr.  Daeth Cyril Cole i'r tîm yn ddiweddarach.  Yn absenoldeb Riley bu David Neville Davies, Trawsfynydd, yn cadw gôl.  Bechgyn lleol eraill a fu yn y tîm o dro i dro oedd Ronnie Jones, Gwyn Morgans, David W.Thomas, William Jones, Robert Evan Jones, Eric Rough a Billy Parry.

Aeth y tîm dros Glawdd Offa yn Rhagfyr i wynebu Croesoswallt mewn gêm Cwpan Cymru.  Roedd hi'n dywydd gaeafol iawn ac ni allodd cefnogwyr selog fynd yno.  Galwyd am John Arthur Jones i chwarae, ac yr oedd un arall lleol yn y tîm hefyd, William Jones. Drwy groen eu dannedd yr enillodd Croesoswallt 3-2.

Yn syth ar ôl y gêm honno roedd yn amser i fynd i Borthmadog i chwarae ar Ddydd Nadolig ac yr oedd amryw o fylchau yn y tîm - digwyddai rhyw anffawd neu gilydd i'r tîm yn aml iawn pan fyddai angen fod gryfaf yn erbyn yr 'hen elynion', Porthmadog, ac ar Nadolig 1950 yr oedd Cyril Cole a Shepherd yn absennol ac fe alwyd am Robert Evan Jones ac Ernest Williams, ac wrth gwrs, Porthmadog a orfu, 3-0.

Byddai gemau Nadolig yn erbyn Porthmadog yn draddodiadol gynhyrfus ac yr oedd hi bron yn arferol i'r gemau fod yn hwyr yn cychwyn,  Cofiaf un achlysur pan oedd y dyrfa yn difyrru eu hunain drwy ganu dan arweiniad y tenor mwyn, Edgar Williams.  Tenor adnabyddus arall a fynychai y seiadau hynny ar y Traeth oedd Arthur Williams, Talsarnau, ac nid wyf yn siwr a ymgymrodd ef â'r arwain ar un achlysur pan oedd Stiniog yn hwyr yn cyrraedd.

Ronnie Jones, bachgen lleol a sgoriodd ganfed gôl y Blaenau yn 1950-51 mewn gêm yn ebyn Caernarfon yn Ebrill 1951.  Cyfarfu Blaenau a Phort wyth gwaith yn ystod 1950-51 gyda'r Blaenau yn ennill deirgwaith, Porthmadog ddwywaith, a thair yn gyfartal.  Roedd canlyniad felly yn amheuthun i'r Blaenau yn erbyn y Port ond fe gawn sylwi ar yr ystadegau yn nes ymlaen.

Ym 1950-51 cyfarfu'r timau mewn tair cystadleuaeth cwpan.  Er sgorio 79 mewn gemau Cynghrair Glannau y Gogledd ni allodd Stiniog ddringo yn uwch na'r bumed safle erbyn diwedd y tymor.  Yn erbyn Pwllheli y gwnaethant waelaf, ac yr oedd y Rhyl yn fwgan iddynt hefyd.

Mae'n werth nodi y clybiau oedd yn y Gynghrair ym 1950-51: Bangor, Bethesda, Caernarfon, Conwy, Bae Colwyn, Fflint, Caergybi, Cyffordd Llandudno, Llanrwst, Llandudno, Penmaenmawr, Porthmadog, Pwllheli, Rhyl, Treffynnon, Stiniog.

-------------------

Gallwch ddilyn y gyfres i gyd trwy glicio ar ddolen 'Hanes y bêldroed yn y Blaenau', isod neu yn y Cwmwl geiriau ar y dde.