Peldroed. 1982 - 1984

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau.
Parhau'r gyfres, yng ngofal Vivian Parry Williams (allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones).

1982-83

Norman Bennett oedd yn gofalu am y chwaraewyr ym 1982-84, a rhai o ogledd Clwyd a chyffiniau Caer oeddynt gan mwyaf. 

Y rhai a gafodd y mwyaf o gemau oedd Garry Poole, Stuart Plunkett, Neil Fraser, Keith Gordon a Geoff Butt, a'r ddau a sgoriodd fwyaf oedd Fraser (16) a Poole (13). 

Tymor coch iawn oedd hwn i Stiniog, ond nid oedd y gwaethaf oll.  Roedd absenoldeb Porthmadog o'r Gynghrair yn peri fod peth lliw yn mynd o'r tymor. 

Arddangosfa Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog

1983-84

Dychwelodd y Gynghrair Atodol ym 1983-84, gan fod y Fflint a Greenfield wedi gadael.  Roedd deg o glybiau'n cymryd rhan ac yr oedd y Blaenau'n  chwarae Caernarfon, Pwllheli, Bangor a Choleg y Brifysgol, Bangor bedair gwaith yn ystod y tymor.  Cynllun diflas ydoedd wedi ei orfodi ar y gweinyddwyr gan brinder clybiau. 

Wyth gêm gwpan a fu gan y Blaenau a'r gorau a lwyddwyd i'w wneud oedd cyrraedd gêm gyn-derfynol Cwpan Cookson. 

Drwy'r tymor chwaraewyd 35 o gemau, ennill wyth, coli 19. Pedair ar ddeg gôl a gafodd y sgoriwr uchaf, Iwan Jones.

Deuai y mwyafrif o'r chwaraewyr o gylch Caernarfon a Llanrwst.  Ar ddiwedd y tymor bu'n ofynnol i Stiniog ofyn am gael ail-fynediad i'r Gynghrair at y tymor wedyn - sefyllfa wrthun yn cael ei chreu gan reol sefydlog oherwydd roedd ail-fynediad yn sicr gyda chyn lleied o glybiau yn cymryd rhan.  Roedd Porthmadog yn absennol am yr ail flwyddyn yn olynol.
-------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2007.
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Peldroed. 1980 i 1982

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau.
Parhau'r gyfres, yng ngofal Vivian Parry Williams (allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones).

1980-81

Graham Jones oedd yng ngofal y tîm ym 1980-81 ac fe gyrhaeddwyd ffeinal Cwpan Cookson a rownd derfynol Cwpan Gogledd Cymru, yngyd ag ennill Cwpan Barritt.  Atgyfnerthwyd rhywfaint ar y Gynghrair drwy ymdangosiad Porthaethwy, Fflint a Chaergybi er bod Dyffryn Nantlle wedi ymadael.

Daliai Porthmadog yn fwgan i Stiniog;  methwyd â'u curo yng ngemau'r Gynghrair.  Cysur cefnogwyr y Blaenau, fodd bynnag, oedd i'w tîm orchfygu Port yn mhob un o'r dair gêm cwpan rhwng y clybiau.

Yn y cwpannau mewn gwirionedd y mae edrych am gryfder y Blaenau yn ystadegau 1980-81.  Buont o fewn dwy gêm i chwarae cymaint o gemau cwpan ag a fuont yn chwarae o gemau Cynghrair.  Bae Colwyn â'u curodd yng Nghwpan Cookson, ac i Gei Connah yr aethant allan o Gwpan Cymru.  Yn y gemau Cynghrair collodd y Blaenau ormod o gemau cartref iddynt fod â gobaith am y bencampwriaeth.

Y prif sgoriwr oedd John Griffiths (26 gôl). Bu tri yn chwarae yn y gôl, sef Steve Moss, Mike Keen a Butler.  Record yn hanes y clwb yn 1980-81 oedd bod y tîm wedi chwarae naw gêm cwpan yn olynol drwy Chwefror a Mawrth.  Yn wir, ni bu dim gemau eraill rhwng Ionawr 24 ac Ebrill.

1981-82

O'r diwedd cafodd Stiniog dymor i'w gofio, pryd yr enillwyd y bencampwriaeth unwaith eto.  Roedd eu gorchestion oddi cartref cystal â dim yn hanes y clwb - colli un gêm, a honno ym Mhorthaethwy wedi ennill mewn lleoedd fel Porthmadog, Conwy, Pwllheli, Caernarfon, Caergybi, Rhyl a Bae Colwyn.  Y Fflint a Llandudno oedd y clybiau i ennill ar Gae Clyd.  Hyn oll, wrth gwrs, mewn gemau Cynghrair.

Roedd hi'n Ebrill 12 fed 1982 arnynt yn cael cweir am y tro cyntaf  y tymor hwnnw.  Ffaith nodedig yn eu hanes ym 1981-82 oedd iddynt chwarae gêm ar y Sul.  Rhoisant i mewn am yr un gêm hon yn Llandudno, ond ni fyddent ar unrhyw gyfrif yn caniatau gemau ar y Sul yn y Blaenau.  Gwnaed safiad ar hyn ar hyd y blynyddoedd gan Harry C.Wiliams, Glyn Roberts, Harry Parry a Lewis LL.Jones.  Ar yr un egwyddor gwrthwynebwyd pob ymgais a fu i'r clwb sefydlu clwb trwyddedig.

Cafodd Stiniog yrfa bur ddiddorol yn y cwpannau hefyd.  Mike McBurney (23) Alan William (23) Nick Hencher (16) Chris Marsden (13) oedd y prif sgorwyr, ac fe gafwyd dros gant o goliau am y tro cyntaf ers rhai blynyddoedd.  Chwaraeodd Tony Nantcurvis 40 o weithiau.
------------------------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2007,
Gallwch ddilyn y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.
-----------------------------------

1980 oedd y flwyddyn y sefydlwyd clwb newydd yn y dref. Oherwydd polisi CPD Blaenau Ffestiniog o gyflogi chwaraewyr o ochrau Wrecsam a Lerpwl, creuwyd clwb Amaturiaid y Blaenau, i roi cyfle i hogia' lleol, gan chwarae ar gae Dolawel. 
Parhaodd Ernest Jones i ganolbwyntio'i sylw ar glwb Cae Clyd.
PW

Peldroed. 1973--75

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. 
Parhau'r gyfres, yng ngofal Vivian Parry Williams (allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones.



1973-74
Enillodd Stiniog y bencampwriaeth eto ym 1973-74.  Wedi ennill Cwpan Gogledd Cymru, Cwpan Alves a Chwpan Cookson yn y tymor blaenorol - ynghyd ag ennill y bencampwriaeth - yr oedd pob gobaith tua diwedd tymor 1973-74 y gellid ennill y bencampwriaeth a'r ddwy brif gwpan eto, ond roedd Peter Rowlands wedi gadael a chyfnewidiadau wedi eu gwneud yn y tîm.

Roedd y dynion newydd a sicrhawyd yn rhai talentog dros ben.  Tony Hennetty, er enghraifft yn sgorio 33 gôl a Terry Smith (14). Felly hefyd Congerton, Folksman, Whelan, Ashton, Blackhall ac eraill.  Ond roedd rhyw elfen ar goll yn chwarae y Blaenau ym 1973-74, er iddynt orffen ar ben y tabl.

Er hynny cyrhaeddwyd ffeinal Cwpan Cookson a Chwpan y Gogledd.  Cymerodd dair gêm i Marine guro'r Blaenau yng nghwpan Lloegr a dwy i'r Rhyl eu curo am Dlws Lloegr.  Gwnaeth y Blaenau'n dda yng Nghwpan Cymru drwy guro Caernarfon, Pwllheli ac Aberystwyth cyn cael eu gorchfygu gan Wrecsam.

Yr oedd ystadegau Stiniog am eu gemau Cynghrair yn arbennig o dda.  Dim ond chwe gôl a sgoriwyd yn eu herbyn mewn 16 gêm gartref, ac ni enillodd neb yng Nghae Clyd. Crëwyd record hefyd drwy ennill 13 o gemau oddi cartref.  Clwb newydd yn y Gynghrair oedd Aelwyd Rhosllanerchrugog a chawsant fedydd tân gan Stiniog.  Curwyd hwy 6-0 yng Nghae Clyd a 7-0 yn y Rhos. Bu'r Blaenau yn ddi-drugaredd iawn efo Llandudno Swifts hefyd drwy eu curo 10-0 a 5-1.

Roedd Bill Conlon bron yn amhosib' i'w guro yn y gôl i'r Blaenau.  Chwaraewyd efo deg dyn yn erbyn y Rhyl pan gafwyd gêm gyfartal yng nghystadlewuaeth Tlws Lloegr.  Sgoriodd Billy Wiliams ddwywaith i gael sgôr o 2-2.  Yn yr ail-chwarae yn y Rhyl collodd Blaenau 3-4.

1974. Llun oddi ar Stiniog[dot]com

1974-75
Dros gyfnod maith iawn fe gollodd y Blaenau fwy o bwyntiau cynghrair i Borthmadog nag i unrhyw glwb arall ac yr oedd tymor 1974-75 ymysg y gwaethaf o berfformiadau Stiniog yn erbyn y Port. Yn eu dwy gêm collodd y Blaenau 0-5 a 0-6.  Y mae'n rhyfedd fel y mae patrymau yn ffurfio dros nifer mawr o gemau yn erbyn y clybiau.

O flwyddyn i flwyddyn bu clybiau y Rhyl a Chroesoswallt yn arbennig o anlwcus i Stiniog yn y cwpannau.  Wedi cael gêm gyfartal yn erbyn Croesoswallt yng Nghwpan Lloegr - hynny hefyd yn ddigwyddiad normal - aeth Stiniog i Groesoswallt a cholli 0-1 yn nhymor 1974-75.  Yng Nghwpan Cymru wedyn, dioddefodd y Blaenau eto pan ddaethant ar draws y Rhyl.

Cychwynwyd y tymor ar y dealltwriaeth bod cyllid y clwb braidd yn isel, ac y byddai'n ofynnol i gael gwasanaeth rhai chwaraewyr lleol.  Hyn yn y tymor yn syth ar ôl i'r tîm ennill y bencampwriaeth dair blynedd yn olynol. Wedi'r holl lwyddiant yn y Gynghrair ac yn y cwpannau ymddangosai fod cefnogwyr y Blaenau wedi dechrau colli diddordeb, ac yn tueddu i gadw draw o'r gemau.  Rheswm arall yn ddiau oedd ei bod yn ddrud iawn i gadw tîm cryf.

Bob Davies, gynt o Groesoswallt, â chysylltiad teuluol ganddo â Llan Ffestiniog oedd yn rheoli yn 1974-75.  Rhai o'r bechgyn lleol a ymunodd oedd Glyn Jones (40 gêm), Richard John (36), Richard Evans (38), Billy Williams (36).  Chwaraeodd Glyn Jones, Roman Bridge ymhob un o'r deugain gêm.  Cyrraedd ffeinal Cwpan y Gogledd oedd pinacl tymor digon gwachul.  Richard John oedd y sgoriwr uchaf gyda 22 gôl.  Yn y gôl bu Norman Bennet a Tim Humphreys. 
----------------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2006.
Gallwch ddilyn y gyfres efo'r ddolen isod. 

Peldroed. 1971 - 1973

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams (Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones).

1971-72 
Wedi iddynt benodi Peter Rowlands yn reolwr/chwaraewr ym 1971-72 cafodd clwb y Blaenau gyfnod eithriadol o lwyddiant.  Nid gormodiaith yw dweud mai y saithdegau oedd oes aur clwb pêl-droed y Blaenau.

Chwaraewyd 52 gêm yn cynnwys mwy nag erioed o gemau am gwpannau, sef saith ar hugain.  Rhoddwyd y gwaith o ddewis tîm yn gyfangwbl i Peter Rowlands, rheolwr. Dychwelodd Wilkinson i Stiniog o Skelmersdale ac fe gafodd dros 30 gôl.

Agorwyd ystafelloedd newid ar y cae ar ddechrau'r tymor hwn.  Chwaraeodd y tîm ugain gêm heb golli rhwng Ionawr a mis Mai.  Enillwyd y bencampwriaeth, Cwpan Gogledd Cymru, Cwpan Cookson a Chwpan Alves.

     Rhaglen y dydd yn dathlu agor yr ystafelloedd newid newydd     

Buwyd yn chwarae hyd ddiwedd Mai, ond ni chwaraewyd gêm gartref ar ôl Ebrill y 1af, Sadwrn y Pasg.  Yng Nghwpan Cymru chwaraewyd un gêm yn Lloegr, sef Whitchurch Allport.  Hwn oedd y tymor yr achosodd tîm pêl-droed y Blaenau i fwy nag erioed o dripiau gael eu trefnu.

Chwarewyd saith o gemau cyn-derfynol a therfynnol ar gae Bangor.  Wedi gêm gyfartal, enillwyd ar brotest yn erbyn Bethesda yng Nghwpan Alves. Collwyd 1-2 yn erbyn Ellesmere Port yng ngystadleuaeth Tlws Cymdeithas Pêl-droed Lloegr.  Bill Conlon oedd yn y gôl i'r Blaenau.

Dechreuwyd y tymor drwy sgorio 15 gôl yn y ddwy gêm gyntaf,- wyth gartref yn erbyn Caergybi a saith ym  Mhwllheli.  Y ddau brif sgoriwr oedd Wilkinson (36) a Sumner (24).  Sgoriwyd 45 gôl arall rhyngddynt gan Joe Duncan, Langstaffe ac Alan Windsor.

1972-73
Ym 1972-73 roedd y Blaenau yn chwarae yng nghystadlaethau Cwpan Lloegr a Thlws Cymdeithas Pêl-droed Lloegr.  Croesoswallt, eto fyth, a'u taflodd allan o Gwpan Lloegr, ac Accrington a'u curodd yn yr ornest arall.

Yn y gystadleuaeth am y Tlws roedd y Blaenau wedi curo Rhyl ac wedi ennill yn Hyde cyn cyfarfod ag Accrington.  Mewn gemau Cwpan Cymru curwyd Dyffryn Nantlle a'r Bermo cyn cael eu curo gan y Trallwng.

Enillwyd Cwpan Cookson a Chwpan Alves a cholli yn ffeinal Cwpan Gogledd Cymru i Ddinbych.

Chwaraewyd 21 o gemau am yr amrywiol gwpannau, ond nid aeth hynny â sylw y Blaenau oddi ar y gorchwyl o ennill pencampwriaeth y Gynghrair am yr ail dro yn olynol.  Mewn 51 o gemau ni sgoriwyd ond 35 gôl yn eu herbyn tra buont hwy sgorio 149.

Dim ond dwy gêm a gollwyd ar Gae Clyd.  Eddie Langstaffe (35), Bryn Jones (25) a Joe Duncan (15) oedd y prif sgorwyr.

Chwaraewyd gemau cwpan oddi cartref, bob un, ac fe chwaraewyd y rowndiau terfynol yn Ninbych, Porthmadog, Rhyl a Bangor.
--------------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2006.
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Peldroed. 1968 - 1971

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams (Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones). 

1968-69
Dechreuodd tymor 1968-69 gyda'r newydd fod y clwb yn glir o ddyled a bod ychydig o gannoedd yn y banc ganddynt.  Bu gwelliant mawr yng nghyflwr y cae chwarae hefyd.

Tommy Lane oedd y rheolwr eto ar y cychwyn. Dyma dymor ymddangosiad cyntaf Peter Rowlands, un o Lerpwl, a ddaeth yn rheolwr llwyddianus dros ben yn ddiweddarach.  Unwaith eto, roedd gan Blaenau 41 o chwaraewyr wedi gwneud un neu fwy ymddangosiad, ac yr oeddynt yn cynnwys Heywood, Aspinall a Tate, gynt o Bwllheli.  Y brodyr John a Bobby Clarke a chwaraeodd amlaf yngyd ag Aspinall, Gallagher,  Stoddart ag Ellis Humphreys.

Bu cryn gyfnewidiadau yny tîm, ac fe ddychwelodd David Todd ar ôl ei gyfnod yn Awstralia, ond nid oedd ei hen gyd-flaenwyr, McNamara, Birch, Turner a Quinn ar gael, gyda'r canlyniad mai dim ond dwy gôl gafodd Todd yn ei 21 gêm gyda Stiniog y tro hwn. Gwelwyd Gerry Pierce yn gorffen fel ceidwad gôl, a Joe Devine yn cymryd ei le.

Yr oedd gan y Blaenau driawd o ymosodwyr anturus yn Chris Gallagher, Bob Clarke a John Clarke, a rhyngddynt hwy a Terry Burgin y bêl i'r rhwyd 98 o weithiau.  Sgoriodd y tîm gyfanrif o 127 dros y tymor ac roedd arwyddion bod tîm cryf ar fin ymddangos yn lliwiau y Blaenau.

Daeth y tîm yn ail yn y Gynghrair a chyrhaeddwyd rownd gyn-derfynol Cwpan y Gogledd a ffeinal Cwpan Cookson.  Chwaraewyd y ffeinal ddwywaith yn erbyn Bangor, gyda'r un canlyniad, 1-1. Gohiriwyd y ffeinal wedyn tan ddechrau tymor 1969-70.  Bangor a orfu bryd hynny 3-1.  Dim ond unwaith y methodd y Blaenau â sgorio drwy'r tymor.

Dim ond un chwaraewr lleol a welwyd, sef Billy Williams.  Yr oedd Queensferry yn y Gynghrair yn 1968-69.

   
* * * * * * * *
1969-70
Bu 1969-70 yn dymor prysur iawn i Stiniog.  Chwaraewyd 49 o gemau, yn cynnwys 17 o gemau cwpan.  Roedd y tymor hwn yn arbennig oherwydd i'r Blaenau, o'r diwedd gael hwyl go dda yng Nghwpan Cymru.

Cymerodd y cwpannau beth wmbredd o amser y clwb, mewn gwirionedd, a diau mai hynny a barodd iddynt fethu â bod yn y tri uchaf yn y Gynghrair, oherwydd ym mhrysurdeb diwedd y tymor collasant y ffordd yn llwyr yn eu gemau Cynghrair gan golli deuddeg pwynt a hwythau yn ffefrynnau am y bencampwriaeth.

Enillwyd Cwpan Cookson drwy guro Coleg y Brifysgol, clwb tref Bangor, Bethesda a Chei Connah.  Chris Gallagher oedd y prif sgoriwr gyda 31 gôl.  Sgorwyr eraill oedd Paul Lloyd (28) Graham Griffiths (20).  Mab oedd Graham i Jack Griffiths a chwaraeai i'r Blaenau adeg y brodyr Cole, Wrecsam.  Ef, a Graham Jones, Peter Rowlands, Bob a John Clarke, Peter Jackson a Joe Devine a chwaraeodd fwyaf o gemau.

Enillwyr Cwpan Cookson. Llun o wefan Stiniog[dot]com

Tîm lleol a chwaraeodd un gêm oedd Elwyn Morris, Glyn Jones, Keith Owen, Billy Lloyd Williams, Gwyn Roberts, David Emlyn Griffiths, Richard Elwyn Jones, David Benjamin Williams, Gareth Roberts a Herbert Jones.

Ennill yn erbyn y Rhyl a wnaethant, ond roedd hi'n rhy hwyr i ennill y bencampwriaeth.  Chwaraewyd pedair gêm o fewn pedwar diwrnod ar ddiwedd y tymor.

1970-71
Tîm annhebyg o guro y Blaenau yn 1970-71 oedd y Bermo, ond dyna a wnaethant yn y gêm gyn-derfynol Cwpan y Gogledd ym Mhorthmadog.

Yng Nghwpan Cymru, trechwyd Stiniog eto gan Groesoswallt wedi i'r Blaenau guro Llandudno a Brymbo.

Am y tro cyntaf, ymunodd y clwb yng nghystadleuaeth Tlws Cymdeithas Peldroed Lloegr, ond curwyd hwy gartref gan Gei Connah.

Roedd tri chyfnod pwysig i Stiniog yn y tymor hwn.  Gwnaethant yn dda yn y 19 gêm gyntaf drwy ennill 14 ohonynt, ond difethwyd y cychwyn da drwy gael dim ond un fuddugoliaeth yn y 19 gêm nesaf.  Yna collwyd pwyntiau pwysig tua'r Pasg i ddifetha eu siawns i ennill y bencampwriaeth.

Tua'r adeg hynny y gorffennodd Tommy Lane fel rheolwr y tîm.  Aeth Queensferry allan o'r Gynghrair cyn dechrau 1970-71.  Enwau yn llyfrau y tymor oedd Eddie Folksman, Joe Duncan, Jim Robinson, Alan Sumner a Whelan.  Sumner (30 gôl) oedd y prif sgoriwr.  Ni chollodd Peter Jackson yr un gêm.
----------------

Mae rhan gyntaf yr hanes y tro hwn yn unigryw i wefan Llafar Bro gan nad ydi'r bennod wedi ymddangos yn y papur: bu bwlch yn y gyfres yng ngwanwyn 2006. Ymddangosodd yr ail hanner ddeg mlynedd union yn ôl, yn rhifyn Mai 2006.
Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.
 

Peldroed. 1958-60

Ychydig o hanes y Bêl-droed yn y Blaenau. 
Parhau'r gyfres yng ngofal Vivian Parry Williams.(Allan o gofnodion y diweddar Ernest Jones)


1958-59
Os oedd tymor 1957-58 yn un o'r tymhorau gwaelaf, yr oedd yr un a'i dilynodd ymysg y goreuon.  

Ni ellir byth â deall hanes y bêl-droed yn Stiniog heb wybod am y tîm a luniwyd yn 1958-59.  Dyma'r tîm: 

Bob Pines, John Edwards, Bob Hunter, Richard Alwyn Thomas, Jack Robinson, Keith Godby, David Todd, Jimmy Quinn, Derek Hunter, Norman Birch, Tony McNamara.  

Y mae'r enwau hyn yn darllen fel barddoniaeth i bawb a ddilynodd Stiniog bryd hynny.  Ni wnaeth y tîm hwn golli gêm o gwbl. Ac eto, ni enillodd Blaenau bencampwriaeth Gogledd Cymru yn 1958-59, ond y mae rheswm da am hynny.  Yr oedd hi'n Dachwedd y cyntaf 1958 ar y tîm cyfan uchod yn cychwyn ar ei yrfa.  Cyn hynny aethai pymtheg gêm heibio heb ennill ond pump ohonynt.  Roedd hi wedi canu, felly, ar Stiniog i ennill y bencampwriath.  

Roedd hi'n ddechrau Medi ar Bob Hunter yn ymuno, yn niwedd Medi ar McNamara- ac yng nghanol Hydref ar R.Alwyn Thomas yn cyrraedd.  O Dachwedd ymlaen ni chollodd y tîm llawn un gêm.  Heb Bob Hunter, collodd y tîm yng Nghei Connah ar y 7fed o Fawrth, ac ni chollwyd yr un gêm wedyn.  Golygai hynny fynd am 17 gêm heb golli.  

Fel yr oedd y tymor yn dirwyn i ben cafodd y Blaenau fuddugoliaeth yn erbyn holl brif dimau y Gynghrair ar y pryd, sef Boro Utd, Llandudno, Caergybi, Caernarfon a Bae Colwyn.  Yr oedd hyn yn arwyddo pwy a fyddai pencampwyr y tymor hwnnw pe byddai Stiniog wedi cael cychwyn ynghynt.  Dros y tymor sgoriodd Stiniog 148 gôl.  Yr oeddynt yn drydydd yn nhabl y Gynghrair, a hwy a enillodd gwpan Cookson a'r Her Gwpan.  
 

Blaenau Ffestiniog. 1958-59. Llun oddi ar wefan Stiniog.com

Sgoriodd Derek Turner 55 gôl mewn 42 gêm.  Y prif sgorwyr eraill oedd Quinn - 28, Birch - 26, McNamara - 12, Todd - 12.  Sgoriodd y pum blaenwr hyn gyfanrif o 133 gôl. Cafodd Turner, Quinn a Birch 109 gôl rhyngddynt.  

Yn y gêm Gynghrair olaf galwyd ar dîm hollol leol i chwarae yn erbyn Treffynnon, ac fe enillasant 4-2. Y tîm hwnnw oedd:  Alan Evans Jones, Ronnie Humphreys, Dewi Owen, Vivian Jones, Ronnie Jones, Elwyn Rees, R.Elwyn Jones, Edmund Williams, Arwyn T.Williams, Elfyn Jones, Ken Jones.
 
1959-60
Er bod rhestr chwaraewyr tymor 1959-60 yn ddigon tebyg i'r un am y tymor anhygoel o lwyddiannus a'i ragflaenodd, blwyddyn wahanol iawn oedd hi o ran cyrhaeddiadau.  

Absenoldeb llwyr Jack Robinson, a'r ffaith fod Turner a Hunter wedi colli llawer o gemau oedd y rheswm i'w gynnig am y gwahaniaeth, ond anodd yw deall na wnaeth yr wyth arall yn well o gofio eu gallu.  

Gorffenwyd y tymor yn bumed o'r gwaelod, a chyrraedd rownd gyn-derfynol Cwpan Gogledd Cymru oedd mesur llwyddiant y tîm yn y tymor rhyfedd hwn.  Turner, Quinn, Birch a Todd oedd y prif sgorwyr.  

Yr oedd hwn yn dymor sobor o siomedig.

----------------------------

Ymddanosodd yn wreiddiol yn rhifynnau Medi a Thachwedd 2005.
Gallwch ddilyn y gyfres i gyd trwy glicio ar ddolen 'Hanes y bêldroed yn y Blaenau', isod neu yn y Cwmwl geiriau ar y dde.