Showing posts with label radio Cymru. Show all posts
Showing posts with label radio Cymru. Show all posts

25.5.23

Meistr y Miwsig

Erthygl gan Rhydian Morgan a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2023

Tua diwedd Ionawr, yn dilyn gweld hysbyseb ar y cyfryngau cymdeithasol a gwneud un o gwisiau Cymru Fyw – mi wnes i wneud cais i fod yn rhan o gyfres ddiweddaraf cwis cerddorol Radio Cymru, Meistr Y Miwsig. Be oedd yn wahanol ar gyfer y gyfres newydd hon oedd ei bod hi bellach yn raglen gyfan ar ben ei hun, wedi i’r gyfres gyntaf gael ei darlledu fel un o nodweddion Y Sioe Sadwrn sy’n cael ei gyflwyno gan Shelley Rees-Owen a Rhydian Bowen-Phillips.

Y diwrnod canlynol, cefais wahoddiad i gael sgwrs gyda chynhyrchydd y rhaglen i weld os oedd fy niddordeb mewn cystadlu yn parhau: fel rhywun sy’n bach o ‘nerd’ cerddorol, doedd dim angen gofyn i mi ddwywaith! Felly, deuddydd yn unig wedi cyflwyno’r cais, roedd yr amser wedi dod i mi frwydro yn Rownd Gyntaf y gystadleuaeth. 

I godi cwr y llen ar ambell gyfrinach, roedd bob pennod yn cael ei recordio ymlaen llaw, yn bennaf gan mai rhaglen hanner awr oedd yn cael ei ddarlledu – felly mi o'ni yn gwybod am y canlyniad am dair wythnos cyn i’r rhaglen gyntaf gael ei darlledu! Elfen arall o ddirgelwch oedd y ffaith nad oeddech chi’n cael gwybod pwy oedd eich gwrthwynebwyr tan i chi gael eich cyflwyno ar ddechrau’r rhaglen. Pan glywais i’r cyflwyniad i fy ngwrthwynebydd efo’r enw "Elain o Drawsfynydd", roedd hi’n dipyn o sioc i mi a’r tîm cynhyrchu ein bod ni’n nabod ein gilydd.

Yn dilyn llwyddiant y rownd gyntaf, fe dderbyniais y neges gryptig yma gan gyfaill agos i mi. Ar ôl gwneud ychydig o dyrchu, daeth hi'n amlwg mai ef oedd y person dan sylw ac mi wnaeth fy nghalon i suddo rhyw fymryn, oherwydd yn dilyn dros 25 mlynedd o’i adnabod, dwi’n llwyr ymwybodol gystal oedd ei wybodaeth gerddorol o! 

Daeth yr awr i recordio y Rownd Gyn-Derfynol a darganfod ein bod ni’n dau wedi cael ein cadw ar wahân ac felly, roedd yna siawns y bydd hi’n ffeinal rhwng y ddau ohonom. Wedi i’r ddau ohonom lwyddo i guro ein rowndiau cyn-derfynol, daeth y cyhoeddiad mai brwydr rhwng dau o’r Llan fyddai’r Rownd Derfynol – unwaith eto, doedd gan y tîm cynhyrchu ddim clem fod y ddau gystadleuydd a fyddai’n brwydro am deitl ‘Meistr Y Miwsig 2023’ yn adnabod ei gilydd gystal!

Er fod sawl wythnos wedi pasio ers darlledu’r frwydr fawr bellach, roeddwn i am gymryd tudalen allan o lyfr y cyflwynydd, drwy adeiladau’r tensiwn ychydig a pheidio datgelu y canlyniad... 

Llongyfarchiadau felly i Sion Jones, Llys Dyfi (Caerdydd bellach) ar ennill y gystadleuaeth ar ôl gornest agos iawn rhwng dau ffrind.

Y gobaith sydd gen i ydi fod y ddau ohonom wedi llwyddo i roi Llan Ffestiniog ar y map yn genedlaethol, hyd yn oed os mai dim ond un person newydd sydd bellach yn ymwybodol o’r pentref arbennig hwn.

Dwi’n siŵr y gallaf siarad ar ran Sion a minnau, wrth ddiolch i Dai, Zowie a’r tîm am yr holl hwyl a gafwyd yn ystod y gyfres hon, gan obeithio y bydd yna gyfres arall yn cael ei gomisiynu yn y dyfodol.
Rhydian Morgan

20.10.21

Llys Dorfil- ysgrifbin

Darganfwyd y stylus haearn hwn yn y tŷ crwn yn Llys Dorfil, dri chwarter medr yn is na lefel bresennol y tir. 



Mae'r lleoliad y cafodd ei ddarganfod yn awgrymu ei fod yn hynafol iawn.  Efallai ei fod wedi dod o’r gaer Rufeinig, Tomen y Mur gerllaw, sydd yn dyddio o’r ganrif gyntaf.

Enghraifft o dabledi cŵyr ar y chwith, a thudalen gyntaf ewyllys Rufeinig Trawsfynydd ar y dde:


Roedd tabledi pren yn cael eu gorchuddio â chŵyr gwenyn, lle roedd negeseuon yn cael eu hysgrifennu gyda stylus.

Yr ewyllys Rufeinig uchod yw’r unig un o’i fath ym Mhrydain, ac fe’i darganfuwyd mewn mawnog ar dir Bodyfuddau, ger Trawsfynydd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Gweision fferm a’i ffeindiodd, wrth iddynt ladd mawn i wneud tanwydd ar y tir, tua 3 milltir i'r de-ddwyrain o Domen y Mur.  Roedd o wedi cael ei ysgrifennu gyda stylus ar dabled cŵyr. 


Mary a Bill Jones

- - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2021.

Mwy o newyddion o'r cloddio yn rhifyn Hydref sydd ar gael rwan.

.

Ar Hydref 7fed 2021, bu Aled Hughes, Radio Cymru yn safle Llys Dorfil efo Mary a Bill, a Dafydd Roberts, ac mae'r darn a ddarlledwyd ar gael am flwyddyn ar wefan Sounds y BBC.

 



4.6.20

Llygad Newydd

Ar ôl paldaruo am flynyddoedd am ddianc i Enlli ar fy mhen fy hun, efo dim byd ond llyfrau a hen sét radio, er mwyn cael llonydd i ddarllen a gwrando, mae’r cyfyngu ar symudiadau pawb rwan yn rhoi rhyw fath o gyfle i wneud hynny adra.

Roedd “darllen mwy” ar y rhestr o addunedau gen i eto eleni. Dyma’r tro cynta’ -dwi’n meddwl- imi fedru gwireddu addewid dydd calan. Er, mae’n ddigon buan i mi fethu eto...


Yn ystod Mawrth, mi fues i’n darllen llyfrau hen a newydd, a gwrando mwy ar y radio er mwyn osgoi newyddion drwg y teledu. Dwi ddim yn adolygydd o bell ffordd, ond dyma wib-drafod ambell beth oedd o ddiddordeb.


Parhewch i ddarllen

------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2020
Y rhifyn cyfa' ar gael i'w lawr-lwytho am ddim yn fan hyn

1.9.18

Be ydi o am Gwmorthin?

Erthygl wadd gan Aled Hughes, cyflwynydd rhaglen foreol Radio Cymru. Mae’n garedig ei eiriau am Fro ‘Stiniog bob tro; diolch iddo am ei barodrwydd i roi pin ar bapur.
Yma mae’r creigiau’n cyfarfod,
Yma mae’r creigiau fel cyfrinach
Yn closio at ei gilydd, yn sefyll ysgwydd wrth ysgwydd;
Yma mae cwpan unigrwydd.
Llinellau agoriadol ‘Cwmorthin’, Y Weledigaeth Haearn (1965) Gwyn Thomas. Be ydi o am Gwmorthin? O le ddaw yr ymdeimlad yna o hud a lledrith? Pam bod rhywun wrth sefyll yno bron yn gallu arogli’r gorffennol? Dwn ‘im a dwi ddim am wybod. Mae’r teimlad yna; dyna’r unig beth sy’n bwysig. Dwi’n caru Cwmorthin.


Dwi’n caru’r ardal ‘cw i gyd. Cynfal. Rhaeadr Ddu. Rhaeadr Gynfal. Pulpud Huw Llwyd. Mynydd Manod. Llyn Stwlan. Y tomenni...

Chi. Y bobol. Wastad yn groesawgar. Y Gymraeg wastad yn gyntaf. Y syniad o gymuned a helpu’ch gilydd yn rhan anatod o’ch brethyn chi ers degawdau. Da ‘di Stiniog.

Oes yna un ardal wedi cyfrannu cymaint i ddiwylliant ein gwlad anhygoel? Dwi wedi meddwl am hyn, a dwi ddim yn siwr os oes yna. Ma’ Stiniog yn uchel iawn iawn ar y rhestr o leia’. Dwi ‘di enwi un o’r cewri’n barod, Yr Athro Gwyn Thomas. Merêd. Yws. Anweledig. Rhaid i mi stopio, neu mi fyddai wedi pechu trwy beidio ac enwi rhywun!

Y chwedlau, y lechen, y bobol, y beirdd, y cantorion a’r llenorion. Mae Cymru yn lwcus iawn o’r ardal. Crud Cymreig a Chymraeg naturiol y dylai pawb yn y wlad fod yn falch iawn ohoni. A dyma lle dwi’n poeni. Dyma lle dwi’n edrych ar ardal fel yr un acw a phryderu ynglŷn a be sydd o’n blaenau ni i gyd.

Mae yna newid wedi bod ac mae o yn digwydd. Mae yna fygythiad gwirioneddol i nifer o bethau ‘da ni yn eu cymryd yn ganiataol.

Cwmorthin>Spooky Valley. Cwm Cynfal>Devil Pulpit Cove. Stwlan>Dam Lake. Dychmygwch yr enwau yma yn cael eu defnyddio a’u rhannu a’u pasio o un i’r llall heb neb yn meddwl dwywaith! Wel, does dim rhaid dychymygu. Mae o yn digwydd mewn sawl ardal yn barod. Wrth i bobol ymgartrefu yma a rhannu hyfrytwch ein gwlad â’u gilydd, mae yna enwau yn cael eu creu sydd yn haws i gynulleidfa ehangach eu ‘deall’.

Mae yna nifer yn dod i Gymru, yn gwneud ymdrech, dysgu’r iaith a chyfrannu at ddiwylliant naturiol unrhyw ardal. Diolch o galon amdanyn nhw. Ond mae’r rheini sydd ddim â’r un gwerthfawrogiad yn gallu gwneud difrod. Nid yn fwriadol efallai, ond trwy anwybodaeth, ac mi all hynny fod yn beryclach.

Ar lafar, ar instagram, twitter a facebook. Os oes yna enwau sydd wedi eu creu yn cael eu rhoi ar leoliadau - cywirwch nhw! Mae’r cyfrifoldeb ar ein hysgwyddau ni, go brin y daw arweiniad o unlle arall. Dwi ddim yn gwybod a fydd hyn yn ddigon. Mae’n bosib’ fod rhai llefydd eisioes wedi colli’r enwau cynhenid am byth. Ond dwi ddim yn meddwl bod pwdu a digaloni am helpu chwaith. Ein lle ni ydi amddiffyn treftadaeth ein cyn-deidiau.
-------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Gorffennaf 2018.

Dilynwch Aled ar Twitter a Facebook: @AledH_ @aledllanbedrog
BBC Radio Cymru 8.30-10 bob bore (Llun-Gwener)

[Llun- Paul W]


23.5.15

Galwad Cynnar- Plas Tanybwlch

Trwy wahoddiad Cymdeithas Ted Breeze Jones, recordwyd pennod holi-ac-ateb o'r rhaglen Galwad Cynnar ym Mhlas Tan y Bwlch, Maentwrog, ar nos Fawrth, Ebrill 28.

Daeth criw da ynghŷd i wrando ar gyngor aelodau’r panel, Bethan Wyn Jones, Rhys Owen, Kelvin Jones a Twm Elias, gyda Gerallt Pennant yn llywyddu.



Darlledwyd y rhaglen ar Radio Cymru, fore Sadwrn, Mai 23ain a gallwch wrando eto yn fan hyn o tua 34 munud (am 29 diwrnod).

http://www.bbc.co.uk/programmes/b05wh9t8

11.4.14

Tommo yn Stiniog!

Wythnos yn ol bu Tommo, Radio Cymru yn y Blaenau yn siarad efo rhai o'r trigolion.


Bob dydd yr wythnos hon, roedd ganddo eitem lleol ar ei raglen brynhawn.
Dyma ddolenni; mae'r darnau o Stiniog tua 1 awr a 36 munud i mewn i'w raglen (1' 26 Mercher):

Dydd Llun, Ebrill y 7fed- Catrin Roberts yn trafod teithiau cerdded i ddysgwyr Cymraeg i oedolion a Siop y Gloddfa.

Dydd Mawrth yr 8fed-  Ioan, Owain, Dafydd, Gwion, Susan, Erin, Iwan, Beca, Elan, Gethin, Aled a Llion o Ysgol Maenofferen yn ceisio ateb y cwestiwn 'Pwy ydi Carwyn Jones'!

Dydd Mercher y 9fed- Catrin eto, efo Tammy, dysgwraig lleol

Dydd Iau y 10fed- disgyblion Maenofferen yn trafod be sy'n eu gwneud nhw'n flin!

Dim ond munud neu ddau oedd pob eitem yn anffodus. Dwi'n siwr bod teuluoedd y rhai gymrodd ran yn falch o'u clywed, ac nid lle Llafar Bro ydi dweud os oedd cyfiawnhad dros dalu cyflogau staff y BBC am ddiwrnod er mwyn recordio darnau mor rhyfeddol o fyr... ond be' ydych chi'n feddwl? Gadewch i ni wybod.

Cofiwch hefyd: dim ond am ychydig ddyddiau mae Radio Cymru yn cadw'r rhaglenni ar y we.