Calendr y Cymdeithasau

Bob blwyddyn, mae Llafar Bro yn cyhoeddi rhaglenni gaeaf y Cymdeithasau yn rhifyn Medi. Mae rhywun yn sylwi mor weithgar ydi gwirfoddolwyr Bro Ffestiniog. Oes unrhyw gymuned arall trwy'r byd efo cymaint o weithgareddau Cymraeg tybed? Go brin!

Dyma flas o be sy' mlaen rhwng Medi a Thachwedd: prynwch rifyn Medi i gael y calendr yn llawn; gallwch ei roi ar ddrws yr oergell neu ar wal eich swyddfa.

Cyfarfod Blynyddol Llafar Bro
Nos Iau yr 20fed o Fedi, am 7 o’r gloch yn Y Pengwern.
Dewch i ddangos cefnogaeth i’ch papur bro.

Amrywiol
26ain Medi. Gornest ddraffts yn y Tap. 8.00. Elw at yr Ŵyl Cerdd Dant.
12-13eg Hydref. Cyfarfod Cyffredinol Cymdeithas yr Iaith. Cell.
13eg Hydref. OktoberFfest yn Cell. Gwibdaith Hen Frân; cwrw Cymreig ac Almaenig.
15fed Hydref.  Diwrnod Shwmae Sumae
1af Tachwedd. Noson acwstig, Tacla. Cell.
10fed Tachwedd. GŴYL CERDD DANT Blaenau Ffestiniog a’r Fro
14eg Tachwedd. Sioe Ysgolion Arad Goch, Cerrig yn Slic. Cell.
15fed Tachwedd. Pwyllgor Llafar Bro. 7.00 yn y Ganolfan Gymdeithasol
17eg Tachwedd. A Oes Heddwch? Cofio Gwrthwynebwyr Cydwybodol. Capel Bowydd 10-4.
17eg Tachwedd. Sioe bypedau Dygwyl y Meirw. Cell
21ain Tachwedd. Cyhoeddi Rhamant Bro 2018
2il Rhagfyr; nos Sul cynta’r Adfent. Plygain yng Nghapel Bowydd (i'w gadarnhau)
11eg Rhagfyr. Dydd Llywelyn Ein Llyw Olaf
Oriau agor Yr Ysgwrn (3 Tach-15 Rhag): Dyddiau Sadwrn 10.30-3.00
Gweler adran Chwaraeon y papur am ddyddiadau gemau cartref y timau lleol
Mae Clwb Cerdded Stiniog yn cyfarfod  wrth Tŷ Gorsaf am 9 y bore bob yn ail Sul. Croeso i aelodau hen a newydd ymuno â ni.

Y Fainc 'Sglodion
Cymdeithas Ddiwylliannol Bro Ffestiniog
Y Ganolfan Gymdeithasol am 7.30 y.h.
AELODAETH - £6. Darlith unigol -£2
Hydref 4ydd: Gruffydd Aled Williams, “Y Cymry yn Russell Gulch, Colorado.”
Tachwedd 1af: Dr Mari Wiliam, “Y Gymru Niwclear”

Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog
7.15yh ar y trydydd nos Fercher yn y mis, yn neuadd y WI.
Aelodaeth £4 yn unig!
Medi 19eg: Dafydd Jones a Bruce Griffiths, ‘Llyfrau Stiniog’
Hydref 17eg: Rhian Williams, ‘Gweithwyr o bob math’
Tachwedd 21ain: Dafydd Roberts, ‘Atgofion’. Hefyd, bydd rhifyn 2018 o’n cylchgrawn Rhamant Bro ar gael ar y noson.

Fforwm Plas Tan-y-bwlch
Hydref 2 - Cloddio yn ardal Cwm Pennant a Chwmystradllyn yn y 19 Ganrif - Thomas Jones
Hydref 16 – Trysorau’r  Manod – Gruff Rutigiliano
Hydref 30 – Dwy Chwarel Fach Ddiddorol – Steffan ab Owain
Tachwedd 13 – Tyllau Rhiwbach a Thwll Cwm Orthin -J.Peredur Hughes
Tachwedd 27 – Noson Un ac Oll

Merched y Wawr Blaenau
Medi 24ain – Rhisiart Arwel.
Hydref 22ain – Beryl Griffiths.
Tachwedd 26ain – Iola Edwards.  
 
Y Gymdeithas Undebol
Cychwyn am 7.30 Nos Lun, yn Festri Capel Morea, Trawsfynydd, oni nodir yn wahanol.
22ain Hydref.  Noson Agoriadol  yng nghwmni  Y Glas Lanciau, Tremadog  yn y Capel Bach. 
12fed Tachwedd. John Christopher Jones, Beddgelert.

Digwyddiadau Llyfrgell y Blaenau
Dyddiau Mercher 19eg a 26ain Medi. Lliwio i ymlacio 10.30-11.30; Cymorth Cyfrifiadur 10-12; Straeon i Blant dan 5 oed 1.30-2.30
Dyddiau Gwener 21ain a 28ain Medi. Gemau Bwrdd a Jigsôs 3.30-4.30

Cymdeithas Edward Llwyd
Teithiau cerdded natur a hanes lleol; cychwyn am 10.30. Lleoliadau cyfarfod ar wefan y Gymdeithas, neu gan yr arweinydd. Croeso i aelodau newydd.
13eg Hydref. Taith i’r Goedwig Law Geltaidd (Coed Felinrhyd a Llennyrch), dan arweiniad Rory Francis. (Cyfle i weld darn ysblennydd o goetir hynafol, a grybwyllwyd yn y Mabinogi)
27ain Hydref. Tanygrisiau- Tirwedd a Dyfeisgarwch. Rheilffordd, Dŵr a Sôs Coch, dan arweiniad Iona Price. (Taith 5 milltir; chwilota am gynhyrchion y dirwedd)

Cymdeithas Archaeoleg Bro Ffestiniog
7.00 Nos Iau, Canolfan Ddydd, Blaenau.
18fed Hydref. Eira Jones. Plas Pren Mynydd Hiraethog.
13eg Rhagfyr. Keith O'Brien. Archaeoleg Bro Trawsfynydd.

CALENDR BRO; hydref a gaeaf 2017

Cyfarfod Blynyddol LLAFAR BRO: 7.00 Nos Iau Medi 21.
Sylwer- yn Y Pengwern mae’r cyfarfod eleni.
Dewch i ddangos eich cefnogaeth i’ch papur bro.


Swper a Chân efo Geraint Lovgreen, yn Y Pengwern. Medi 22, 7.30

Bore Coffi Mwya’r Byd. Codi arian at Macmillan. Medi 25, 10-12.00 Llyfrgell y Blaenau.

Archaeoleg Gogledd Cymru Cwrs efo Rhys Mwyn -bob Dydd Mercher 10-12.00, Canolfan Maenofferen, o ddiwedd Medi am 10 wythnos.

Noson i gofio Che Guevara 50 mlynedd ar ôl ei farwolaeth. Bwyd, ffilm a sgyrsiau yn Cell. Hydref 8, 7.00


Cyngerdd Cyhoeddi Gŵyl Cerdd Dant 2018. Trio, Annette Bryn Parry, a doniau lleol.  Hydref 14 am 7.30 yn neuadd Ysgol y Moelwyn. £7.

Diwrnod Shwmae Sumae! Dechreuwch BOB sgwrs yn Gymraeg ar Hydref 17.

Plygain Dalgylch Llafar Bro ar Nos Sul Cynta'r Adfent - Tachwedd 26 am 7 o'r gloch yng Nghapel y Bowydd.

Y Cymdeithasau- mae rhaglenni y gaeaf i'w gweld yn llawn yn rhifyn Medi.

Llafar Bro
PLYGU rhifyn Hydref- Nos Fercher, Hyd. 11 am 6.30 yn neuadd Sefydliad y Merched, efo aelodau Clwb Rygbi Bro Ffestiniog a Siop Siarad (criw sgwrsio'r dysgwyr), a chithau!
PLYGU rhifyn Tachwedd- Nos Fercher Tach. 8 am 6.30 yn neuadd Sefydliad y Merched, efo Merched y Wawr Blaenau a'r Clwb Cerdded, a chithau!
PWYLLGOR- Nos Iau Tach 16 am 7.30 yn neuadd Sefydliad y Merched. Croeso i bawb.
PLYGU rhifyn Rhagfyr- Nos Fercher Rhag. 13 am 6.30 yn neuadd Sefydliad y Merched, efo aelodau Côr Rhiannedd y Moelwyn.

Merched y Wawr, Blaenau.
Cyfarfod am 7.30 yn y Ganolfan Gymdeithasol. Croeso i aelodau hen a newydd.
Medi 25:  Steffan John, y fferyllydd, yn sgwrsio am un o'i deithiau.
Hydref 23: Gwen Edwards, y Bala.


Y Fainc Sglodion
Y cyfarfodydd am 7.15 o’r gloch, Canolfan Gymdeithasol. Croeso i aelodau hen a newydd.
Hydref 5- Nia Roberts. Tu ôl i’r cloriau.
Tachwedd 2- Llion Jones. Bardd y Bêl –Y lôn i Lyon.
Tocyn aelodaeth £6 (mynediad i unrhyw ddarlith heb docyn £1.00)




Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog
Rhaglen 2017 yn ail ddechrau ar drydydd nos Fercher mis Medi. Pob cyfarfod yn Neuadd y WI, am 7.15 Croeso i bawb!
Medi 20- Gareth T Jones. Mwy o leisiau ddoe.
Hydref 18- Tecwyn Williams. T Glyn Williams.

Fforwm Plas Tanybwlch
Cyfarfodydd i gyd am 7.30 yn y Plas.
Hydref  3 -  Mynwent Ffordd Gyswllt Llangefni -  Iwan Parry
Hydref 17 - Chwareli Llechi Bro'r Llynnoedd- a dylanwad y Cymry arnynt –Richard Williams
Hydref 31-  Rheilffyrdd Dyffryn Ogwen –Gareth Haulfryn Williams

Cymdeithas y Gorlan
Bydd tymor newydd y Gymdeithas yn dechrau yn fuan.  Mae'r swyddogion am gario ymlaen, sef Ceinwen Lloyd Humphreys yn Gadeirydd, Janet Wyn Roberts yn Drysorydd ac Edwina Fletcher yn Ysgrifennyddes.  Yn ymuno fel Ysgrifennyddion Gohebol fydd Annwen Jones a Dorothy Williams.
Hydref 2 –Bowydd: Hogia Harlech
Tachwedd 6  -Carmel: Dafydd Roberts, sleidia

Clwb Cerdded ‘Stiniog
Cyfarfod o flaen Y Cwîns, Blaenau Ffestiniog am 9 y bore, ceir mwy o wybodaeth gan Maldwyn Williams neu ffonio 771 410.
Hydref 1. Y Wybrnant a Phenmachno
Hydref 15. Moelyci, Ardal Rhiwlas (Anne)

Dramâu Ysgol y Moelwyn
Pob un yn cychwyn am 7.
Hydref 26    MWGSI, Cwmni’r Frȃn Wen
Tachwedd 16    SIEILOC, Rhodri Miles/Makin Projects

Cymdeithas Archaeoleg Bro Ffestiniog
Canolfan Ddydd Blaenau, 7yh.
Hydref 19 -Pensaerniaeth Werinol, Steffan ab Owain.
Rhagfyr 14 -sgwrs (ddwyieithog) ar gysylltiadau Charles Darwin â gogledd Cymru, Ken Brassil
 

Cymdeithas Undebol Trawsfynydd
Mae’r rhaglen aeaf yn ail ddechrau ar Hydref 31 am 7yh yn y Capel Bach, gyda theulu Gwernhefin.

Corau a Seindorf
Côr y Moelwyn yn ymarfer yn Salem Tanygrisiau ar Nos Fawrth. Croeso i ymwelwyr ac aelodau newydd.
Côr y Brythoniaid yn ymarfer yn Ysgol y Moelwyn ar Nos Iau.  Croeso i ymwelwyr ac aelodau newydd.

Côr Rhiannedd y Moelwyn, Meibion Prysor, Lliaws Cain, a'r Côr Cymysg, a Seindorf yr Oakeley -cadwch olwg ar eu tudalen Facebook, neu holwch yr aelodau.
-------------------------------------------

Addaswyd o Galendr y Cymdeithasau, a ymddangosodd yn rhifyn Medi 2017. Prynwch y papur rwan i gael y calendar yn llawn!

Os oes gennych chi ddigwyddiadau ychwanegol, cofiwch adael i ni wybod!

Calendr Bro

Cyfnod prysur arall ym Mro Ffestiniog. Prynwch Llafar Bro i gael y manylion yn llawn.

Medi 16eg: 
Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog, Neuadd y WI, am 7.15
Sgwrs gan Ieuan Wyn am Dywysogion Gwynedd.

Medi 17eg
Cyfarfod Blynyddol LLAFAR BRO: 7.00 Neuadd y WI.  Dewch i ddangos eich cefnogaeth i’ch papur bro.



Nos Lun, Medi 21ain.
Drama: Drych, gan Gwmni’r Frân Wen, Ysgol y Moelwyn.


Nos Fawrth Medi 22ain
Sefydliad y Merched. Steffan Ab Owain yn rhoi sgwrs gyda sleidiau.

Nos Lun, Medi'r 28ain, 
Merched y Wawr, Blaenau. 7.30 yn y Ganolfan Gymdeithasol.  Drama gan gangen Chwilog.

Dydd Mawrth, Medi'r 29ain
Dysgwch bladurio. Lladd gwair ar gae Bryn Coed Llan, fel cam cyntaf i'w droi'n ddôl flodau gwyllt. Cawl cartref a phaned ar gael. 10yb - 1yh.

Nos Fercher, Medi'r 30ain
Llyfrgell y Blaenau am 7 o'r gloch. Guto Dafydd yn sgwrsio am "23 rheswm dros beidio sgwennu nofel"!

Hydref 1af . 
Y Fainc Sglodion. y Ganolfan Gymdeithasol, am 7.30: Euryn Rhys Roberts,‘Bathodynnau ein caethiwed?  Cestyll y Tywysogion Cymreig’

Hydref 5ed, 
Cymdeithas y Gorlan. Festri Capel Carmel, 7.00 –Hanes Pyllau Aur.

Hydref 6ed
Fforwm Plas Tanybwlch
am 7.30 - Chwareli yr Ardennes, Dr Dafydd Gwyn

Hydref 7 
Cymdeithas Hanes Bro Cynfal – Taith – Treftadaeth Cwm Penmachno – Capel Siloh

Hydref 20fed-
Fforwm Plas Tanybwlch
am 7.30 -Mapio Hanes, Gareth Roberts

Hydref 21ain:
Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog, Neuadd y WI, am 7.15
Gareth T Jones; Lleisiau Ddoe


--------------------------

Gadewch inni wybod os oes rhywbeth ar goll o'r rhestr -gyrrwch fanylion atom!

Y Cymdeithasau Hanes

Ychydig o newyddion o'r cymdeithasau, wedi eu haddasu o golofnau cymunedol rhifyn Mawrth 2015..
 

Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog
Ar nos Fercher Chwefror 18fed Vivian Parry Williams oedd y gŵr gwadd yng nghyfarfod y Gymdeithas Hanes a’i destun oedd “ Hanes Pwerdy Maentwrog”. Defnyddiodd  sleidiau i ddangos datblygiad y pwerdy ac yr oeddynt yn gymorth mawr i ni werthfawrogi beth a gyflawnwyd. Dechreuwyd ar y gwaith yn 1924 a’i orffen yn 1928 gyda 600 o weithwyr ac yr amser hynny yr argae oedd yr un fwyaf o goncrit yn y wlad. Yr oedd cynnyrch y pwerdy yn ddigon ar y pryd i ddiben Gogledd Cymru gyfan.

Cafodd adeiladu'r pwerdy a Llyn Traws effaith go helaeth ar ddiwylliant yr ardal gyda 25 o ffermydd a nifer o dai ddiflannu o’r golwg. Un adeilad enwog a foddwyd dan ddŵr y llyn oedd Pandy'r Ddwyryd, hen gartref  Lowri William a ddaeth a Methodistiaeth i’r ardal.

Clywsom lawer am drafferthion efo’r llyn, fel yr oedd yn amharu ar lwybrau cyhoeddus yr ardal. Yn y diwedd gorfu i’r adeiladwyr godi pont  dros rhan o’r llyn ac yr oedd hyn yn arbed llawer ar daith plant ysgol Trawsfynydd oedd yn byw'r ochr arall i’r llyn o’r pentre.

Yr oedd llawer o holi Vivian ar y diwedd a diolchodd Eifion Jackson iddo am noson mor ddiddorol ac addysgiadol. Cynhelir y cyfarfod nesaf ar Fawrth 18fed pryd y disgwyliwn Ellis Roberts, Dolwyddelan, i sôn am y “Mieri Lle Bu Mawredd”.

Cymdeithas Hanes Bro Cynfal
Cyfarfu’r aelodau yn y Caban ar nos Fercher, Chwefror 4ydd pan ddaeth Gareth Tudor Jones atom. Llywyddwyd y noson gan Nesta, ac roedd yn braf gweld cymaint wedi dod allan ar noson oer iawn. Croesawodd Nesta wyneb newydd atom, sef Gwyn Heason sydd yn byw’n rhannol yn Nhynymaes ac wedi dysgu Cymraeg, gan obeithio y daw hi atom eto.

Cafwyd noson ddiddorol gan Gareth yn dilyn sgwrs a gafodd yn yr Arddangosfa Hanes yn y Blaenau pan fu Americanes yn ceisio dilyn hanes hen berthynas iddi a adawodd Blaenau i ddilyn y Mormoniaid yn Ninas y Llyn Halen. Enw’r gŵr oedd Dafydd Roberts, ac roedd yn daid i Bryfdir ac hefyd yn perthyn i J. Glyn Williams. Daeth Dafydd Roberts i weithio yn y chwarel a chadwodd ddyddiadur sy’n rhoi hanes manwl o ddyfodiad cenhadon Mormoniaid yn dod i’r Blaenau yn 1840 gan sefydlu eglwys fechan o tua 40 yn yr hen felin yn Rhydsarn. Gadawodd Dafydd Roberts a’i deulu am America gan gael taith erchyll cyn cyraedd Utah, yn 1856. Roedd Gareth wedi’i gyfareddu gan yr hanes ac wedi gwneud gwaith ymchwil manwl, a llwyddodd i’n cyfareddu ninnau gyda’r hanes.

Fforwm Plas Tanybwlch
Bu dau fab yng nghyfraith y diweddar Emrys Evans yn cydweithio er mwyn difyrru'r aelodau yng nghyfarfod diwedd Chwefror. Evan Dafydd Roberts, Cae Clyd, oedd wedi dethol sleids o gasgliad anferth Emrys, ac yn cyflwyno'r hyn a welwyd yn y lluniau; a Gareth T. Jones, Pwllheli, oedd wedi trosglwyddo'r delweddau i'r taflunydd digidol. Cafwyd lawer o drafod ar y lluniau, ac roedd croeso arbennig i'r lluniau dwbl, lle'r oedd Dafydd wedi dychwelyd i leoliad ambell lun er mwyn cymharu'r golygfeydd rwan a chynt.

Y Gymdeithas Undebol, Trawsfynydd
Ar nos Lun y 9fed o Chwefror yn festri Moreia, cawsom hanes cynnar Clwb Ffermwyr Ieuainc Bronaber gan Mr Ifan Tudor – sgwrs seiliedig ar ei draethawd buddugol yn Eisteddfod Llawrplwy a Phenstryd 2014.
Cwis hwyliog gan Gretta a Tom Ellis gafwyd ar Chwefror y 23ain lle roedd cwestiynau amrywiol ar nifer o bynciau.  Diolchwyd iddynt gan y llywydd Mrs Elen Davies.