Dathlu Celf yn Yr Ysgwrn

Braf oedd cerdded o gwmpas safle’r Ysgwrn ar noson hafaidd i fwynhau rhagwelediad o’r darnau celf ar gyfer arddangosfa  I’r Byw gan Rhodri Owen, yng nghwmni Myrddin ap Dafydd a’r artist gwadd Catrin Williams.

Noson hwyliog o ddathlu oedd hon, yn cwblhau gwaith blwyddyn a welodd Rhodri yn cydweithio ag wyth artist gwadd ac wyth grŵp o gefndiroedd gwahanol iawn ar draws Cymru i fynegi eu profiad o fyw, a hynny ar ganfasau glân dodrefn newydd Rhodri.

“Bardd dodrefn” oedd disgrifiad Myrddin ap Dafydd o Rhodri, ac fe gychwynnodd y noson efo sesiwn holi ffwrdd â hi rhwng Myrddin, Rhodri a Catrin. Fel eglurodd Rhodri:

“roedd perffaith ryddid i’r grwpiau yma falu fy nodrefn, a doedd gen i ddim syniad o be fyddai’r canlyniad!” 

Yn amlwg daliwyd dychymyg y gynulleidfa, a difyr iawn oedd clywed y dehongliadau o’r darnau celf a’r trafod brwd wrth fynd o gwmpas y gweithiau. Roedd cryn ddiddordeb yn y dodrefn gwreiddiol a’r newid fu, a chyfle i rai o wirfoddolwyr Yr Ysgwrn fu’n rhan o’r gwaith i ddangos eu cyfraniad – cyfle hefyd i weld ffrwyth gwaith yr holl grwpiau a’r fideo ohonynt wrthi’n rhoi eu marc ar y dodrefn.

Cyfeiriodd Myrddin at gychwyn pethau hefyd a’r cyswllt rhwng themâu a chefndir Cadair Eisteddod Genedlaethol  2017 ac arddangosfa  I’r Byw. Ychwanegodd Rhodri:

“gan mai gan y Parc ges i’r comisiwn i ddylunio a saernio’r gadair, a hynny ar ganmlwyddiant Y Gadair Ddu, roeddwn i’n falch iawn mod i wedi cael y cyfle i gynnal rhagwelediad y darnau yma yn Yr Ysgwrn, a chau’r cylch fel petai, cyn i’r arddangosfa gychwyn ar ei thaith o gwmpas Cymru”.   

Bydd ffurf yr arddangosfa yn newid o le i le, cyn teithio i Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd ddechrau Awst, ac ymlaen wedyn i orielau eraill tan Ionawr 2019.


Mae ‘I’r Byw’ yn bartneriaeth rhwng wyth oriel a sefydliad, gan gynnnwys Parc Cenedlaethol Eryri, gyda chefnogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru, Y Loteri Genedlaethol a Llywodraeth Cymru.
--------------------------------

Ymddangosodd yr erthygl yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2018.

Yr Ysgwrn -Paratoi i ail agor

Newyddion o gartref Hedd Wyn

Gyda blwyddyn y canmlwyddiant wedi cyrraedd, rydym yn edrych ymlaen i groesawu ffrindiau hen a newydd i’r Ysgwrn unwaith eto.

Wedi misoedd o chwysu, crafu pen a bwrw iddi mae’r gwaith mwyaf wedi ei gwblhau a’r hen dŷ bron yn barod i dderbyn y dodrefn teuluol a’r Gadair Ddu yn ôl i’w gôl. Bu’r adeiladwyr wrthi’n ddiwyd dros y misoedd diwethaf yn gwarchod gwead y tŷ, gwella’r adeiladau a chodi waliau cerrig traddodiadol.

Mae’r maes parcio newydd bellach wedi ei orffen, a phlant Ysgol Bro Hedd Wyn wedi bod wrthi’n brysur yn plannu coed i’w harddu. Cafodd yr hen ffordd i fyny at y tŷ dipyn o ofal hefyd, ac mae bellach yn addas ar gyfer pob math o gerbydau a bysiau – a fydd dim rhaid agor yr un giat hyd yn oed!

Rhai o blant Ysgol Bro Hedd Wyn yn plannu coed yn y maes parcio newydd

Ond y Beudy Llwyd sydd wedi gweld y newid mwyaf. Tra bo’r hen adeilad yn edrych fel beudy o’r tu allan o hyd, yma bellach y byddwch yn medru prynu eich tocyn i’r tŷ, treulio orig yn yr arddangosfa neu flasu paned a chacen leol tra’n edmygu’r olygfa. 

Wedi tipyn o waith twtio a chymoni, byddwn yn ail agor y drysau yn fuan iawn, gyda mawr ddiolch am yr holl gefnogaeth a chymorth rydym ni wedi ei dderbyn ar hyd y daith.

Bydd Yr Ysgwrn ar agor i ymwelwyr o ddydd Mawrth i ddydd Sul fel arfer, ond am ragor o wybodaeth, neu i archebu ymweliad grŵp ffoniwch Sian neu Jess ar 01766 770 274.

Apêl planhigion

Mi fu'r Ysgwrn yn apelio yn ddiweddar am blanhigion sbar o erddi ein cefnogwyr. Roeddem am blannu pethau fel coed cyrins duon a chochion, riwbob, gwsberis a'r wermod lwyd, ffiwsia, llygad llo mawr, ac ati.

Bu criw Y Dref Werdd acw i blannu gerddi’r Ysgwrn dros y Pasg, ac mae'r hanes yn rhifyn Mai Llafar Bro.
---------------------------------------

Addaswyd o erthygl a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill.
Dilynwch hanesion Yr Ysgwrn efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Colofn Yr Ysgwrn- Apêl am Atgofion

Newyddion o Gartref Hedd Wyn, gan Siân Griffiths.

Fuoch chi rioed yn Yr Ysgwrn tybed, neu ydych chi’n nabod rhywun fu yno? 

Oes gennych chi luniau neu atgofion o’r profiad? Sut beth oedd gweld y gegin am y tro cyntaf, a chael hanes y gadair ddu? Sut fyddech chi’n disgrifio’r profiad a beth adawodd yr argraff fwyaf arnoch? Beth yw’r eich neges i ni ar drothwy cyfnod newydd yn Yr Ysgwrn?

Byddem wrth ein bodd yn clywed am eich profiadau a gallwch ein e-bostio, rhannu’ch atgofion ar ‘facebook’, gwneud clip fideo, neu ddefnyddio’r post traddodiadol i yrru’ch atgofion atom.

Cadwyd llyfr ymwelwyr yn ffyddlon yn Yr Ysgwrn dros y blynyddoedd, ac wrth chwilota drwy’r tudalennau gwelir fod ymwelwyr o lefydd fel Canada, Gwlad Belg, Y Ffindir, Patagonia a Sweden wedi gadael eu marc!  Sut oedd y bobl yma wedi cyrraedd cyn belled â’r Traws tybed? A beth oedd yn eu cymell i ddarganfod rhyfeddod Yr Ysgwrn?

A chyda phobl yn teithio o bell ac agos mae’n amlwg fod y profiad yn gadael argraff ddofn ar ambell un, a phawb yn ddi-os yn diolch i Gerald ac Elis gynt am eu hamser a’r sgwrs barod. Mae’n hawdd gweld sut oedd pobl yn cael eu swyno gan awyrgylch arbennig y lle, a’r holl hanes a gadwyd ar yr aelwyd.

Dyma flas ar rai o’r sylwadau:
“Mae hi wedi bod yn fraint i fod yma – profiad byth gofiadwy!”– Cwmtawe, 1997
“Diddorol iawn, cadeiriau bendigedig, fy mreuddwyd wedi ei gwireddu” -Llanuwchllyn, 2001
“Diddorol iawn - wedi byw a phasio am 30 mlynedd cyn gweld y gadair ddu - diolch yn fawr” - Trawsfynydd, 2003
“One of the most important moments of my holidays in Cymru....” - Gwlad Belg,  1991

Wrth ddarllen y myrdd o negeseuon a adawyd gan deuluoedd, unigolion a phlant ysgol mae llafur cariad teulu’r Ysgwrn wrth gadw’r drws yn agored yn dod yn amlwg iawn. Clywais un o’r cymdogion yn ddiweddar yn sôn am Gerald wrthi’n hel gwair neu gneifio, ac yn mynnu ‘drop tŵls’ er mwyn croesawu llond car o bobl a’u difyrru am awr neu ddwy!

Tipyn o her fydd dilyn hynny! Ond mae’r gwaith o atgyweirio’r Beudy Tŷ fel man i groesawu ymwelwyr i’r safle ar ei newydd wedd ar fin cychwyn yn y gwanwyn. Yno cewch gyflwyniad i stori Hedd Wyn, Yr Ysgwrn a’r cyfnod, cyfle i gael paned, cyn darganfod yr aelwyd a’r tirlyn arbennig.

Y gobaith yw y byddwn yn medru parhau i gynnig yr un croeso twymgalon, rhoi cyfle i fwy o bobl flasu profiad Yr Ysgwrn, a chreu atgofion newydd sbon!

Gyrrwch eich lluniau/atgofion/fideos ayyb at Sian neu Jess:
yrysgwrn[at]eryri-npa.gov.uk

Yr Ysgwrn
Parc Cenedlaethol Eryri
Penrhyndeudraeth
Gwynedd
LL48 6LF

   Gerald a’r diweddar Ellis Williams, Yr Ysgwrn. A oes rhywun a all enwi’r gŵr yn y canol?
------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Chwefror 2016.
Dilynwch y gyfres gyda'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.