Gwŷl Ddringo Hongian

O ddydd Gwener y 19eg hyd ddydd Sul yr 21ain o Fai, dan heulwen odidog ac awyr las, cynhaliwyd Gŵyl Hongian, sef gŵyl ddringo ac awyr agored Bro Ffestiniog. 

Dechreuwyd yr ŵyl ar raddfa fach yn 2015 gan griw’r Gwallgofiaid er mwyn gweithio’n benodol gyda phobl ifanc y fro a dangos iddyn nhw’r gweithgareddau dringo byd-enwog y mae modd eu gwneud, a hynny yn eu cynefin. Ond dyma’r ail flwyddyn lle cynhaliwyd digwyddiad mwy sylweddol ei natur. 

Mae’r ŵyl yn cynnwys nofio, teithiau cerdded hanesyddol, rhedeg llwybrau, dringo a bowldro – sef dringo heb raff a neidio i lawr ar glustog drwchus. Cafodd yr ŵyl le ar raglen ‘Heno’ hyd yn oed, lle soniwyd bod creigiau Stiniog gyda’r gorau yng Nghymru am yr antur a gynigiant. Ac ychwaneger at hyn natur anghysbell a diffaith ein hucheldiroedd, a gallwch weld yn hawdd atyniad ymgolli ym myd natur a theimlo mawredd gogoneddus y mynyddoedd o’n cwmpas. Mae tystiolaeth bendant bod gwneud y fath weithgareddau yn hynod lesol i’n hiechyd meddwl, ac mae yna ryw dynfa oesol ynom erioed i geisio’r unigeddau i’n henaid gael llonydd. 

Trefnydd yr Ŵyl oedd Rhys Roberts, CellB – menter sydd wedi bod yn ehangu gorwelion pobl ifanc fyth ers ei sefydlu. Bu gweithdai a sgyrsiau gyda’r nos, a lle gwersylla ar Gae Peips hefyd, y bu criw o wirfoddolwyr ifanc yn gweithio’n galed i’w baratoi. Roedd y gweithgareddau eu hunain o dan arweiniad mentoriaid lleol, ac roedd cyfleoedd i bobl ifanc gysgodi’r mentoriaid hyn a chael blas ar y gwaith – a allai agor y drws at gyfleoedd gyrfa. Dyma waith pwysig iawn yn yr ymdrech sydd ei hangen i berchnogi’r diwydiant awyr agored gan bobl leol, a thrwy hynny, ei Gymreigio. 

Un o’r mentoriaid bowldro oedd Mari, sy’n rhedeg Caffi’r Llyn, ac sydd hefyd wedi ennill enw iddi ei hun fel model. Bu Gerwyn Roberts, Cae Clyd, yn arwain sesiynau rhedeg llwybrau, a Connaire Cann o Danygrisiau yn cynnal sesiwn ddringo i bobl ifanc. Hefyd, gan fod yr holl sesiynau wedi eu noddi gan Cyngor Mynydda Prydain a’r DMM, roedd y gweithgareddau am ddim i’r rhai dan ddeunaw, a phrisiau gostyngol ar gael i oedolion. Gŵyl wirioneddol gynhwysol felly. Roedd yr holl weithgareddau yn gwbl ddwyieithog, ac roedd gan yr Urdd bresenoldeb amlwg. 

Hyfrydwch gweld y fath ŵyl ar lethrau ein hen fynyddoedd annwyl. Ymlaen at y flwyddyn nesaf!
- - - - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2023

 

Cymru, Lloegr, a Cell Blaenau

Erthygl gan Rhydian Morgan

Pan oeddwn i yn fy arddegau, roedd prosiect Gwallgofiaid yn cael ei gydlynu gan Rhys Roberts, a arferai chwarae efo bandiau megis ‘Anweledig’ a ‘Sibrydion.’ Y syniad oedd rhoi cyfle i bobl ifanc ‘Stiniog a thu hwnt i gael y profiad o ddechrau band, cael gofod i ymarfer ynddo a chwarae gigs gyda rhai o enwau mawr y sîn gerddorol yng Nghymru ar y pryd. Dwi’n cofio gweld artistiaid fel Euros Childs, Radio Luxembourg a Gruff Rhys yn rhannu llwyfan efo bandiau ifanc yr ardal. Ond, yn dilyn adnewyddu’r lle a dod â sinema yn ôl i’r Blaenau, fe ddiflannodd y syniad i ryw raddau.

Bellach mae Clwb Clinc wedi tyfu o wreiddiau’r Gwallgofiaid, ac mae cyfle i bobl ifanc yr ardal gymryd rhan mewn gweithdai roc, DJ, ffilmio a chynhyrchu ar nosweithiau Mawrth. Dau o arweinwyr y gweithdai yw Sion Roberts, un o’r Gwallgofiaid gwreiddiol [sydd bellach yn arbenigo yn y byd sain ac wedi graddio mewn “Recordio Stiwdio a Pherfformio Byw” o Brifysgol Glyndŵr], ac Owain Llyr, y cyflwynydd radio a’r cerddor, sydd hefyd yn rhedeg cwmni aml-gyfrwng Gweledigaeth yng Nghaernarfon.

Un o aelodau'r Clwb Clinc yn cynorthwyo Marc MR Roberts. Llun- Cell

Roedd Chwefror 29 yn noson fawr i griw Clwb Clinc, wrth i’r bobol ifanc gael y profiad o weithio ar gig MR a Kim Hon. Roedd y profiadau yn cynnwys rheoli llwyfan, bod yn roadies i’r bandiau a gweithio ar y system oleuo a’r sain yn ystod y setiau byw. Roedd hi’n hynod o braf gweld criw ifanc oedd mor frwdfrydig i ddysgu ac eisiau gofyn cwestiynau i’r arbenigwyr er mwyn sicrhau fod popeth yn mynd yn iawn ar y noson. Mae Kim Hon yn fand o ardal Dyffryn Nantlle. Cafodd ei greu allan o aelodau Y Reu a chaiff ei arwain gan y prif ganwr, Iwan Fôn (neu ‘Jason’ o’r opera sebon Rownd a Rownd).Yn ystod eu set, roedd un o’r criw wedi penderfynu arddangos ei sgiliau dawnsio ym mlaen y dorf, ac fe arweiniodd hynny at gyfle iddo gamu i’r llwyfan!

Kim Hon. Llun- Rhydian Morgan

Yn mis Hydref y llynedd, fe ryddhawyd Amen, ail albwm y band MR, sef prosiect unigol cyn aelod Y Cyrff a Catatonia, Mark Roberts. Roedd hyn yn dilyn llwyddiant yr albwm cyntaf, Oesoedd. Dyma ddeunydd Cymraeg cyntaf i Mark ryddhau ers Oes, albwm Y Ffyrc yn 2006. [Sylwch ar glyfrwch teitlau’r 3 albwm yma ... OES, OESOEDD, AMEN].

Roedd hi’n teimlo bron fel gig lleol i Mark ac yntau’n hanu o Lanrwst. Roedd hi’n amlwg ei fod o’n mwynhau bod ar y llwyfan yn perfformio traciau oddi ar y ddwy albwm, yn ogystal ag ambell i glasur Y Cyrff megis Hwyl Fawr Heulwen, Llawenydd Heb Ddiwedd cyn cloi y noson efo’r anthem, Cymru, Lloegr a Llanrwst. Er nad oedd hi’n orlawn yno, roedd gwerthiant y tocynnau wedi bod yn hynod dda gyda’r dorf yn parhau i forio canu yr holl glasuron, efo Dewi Prysor ar flaen y gad.

MR. Llun- Paul W

Credaf ein bod yn mynd drwy gyfnod euraidd o fewn y sîn gerddorol yng Nghymru ar hyn o bryd. Mae bandiau o bob arddull yn cael cyfle i serennu ar lwyfannau ar draws ein gwlad a thu hwnt, diolch i bartneriaethau rhwng gwyliau Cymru a rhai gwledydd eraill.

Yma yn Stiniog, rydym wastad wedi bod â thraddodiad cryf o sefydlu bandiau, gyda rhai yn cael cyfle i chwarae eto wedi ail-ddyfodiad Gŵyl Car Gwyllt. Mae Yws Gwynedd bellach yn rhedeg label ei hun - Recordiau Côsh, ac mae rhestr hir o fandiau ifanc mwyaf y sîn o fewn y stabl yma.

Yn bersonol, hoffwn i weld mwy o fandiau yn cael cyfle i ddod i Stiniog i berfformio. Tybed a gaiff hynny ei wireddu? Ydi ieuenctid heddiw yn ymwybodol o’r holl fandiau gwych sy’n canu yn ein mamiaith?
--------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mawrth 2020