Llwyddiannau Ysgol y Moelwyn

Pen Bandits y Bandio
Er nad yw pawb yn cytuno efo'r dull o fesur llwyddiant ysgolion uwchradd yng Nghymru, hoffai Llafar Bro  longyfarch Ysgol y Moelwyn -yn dîm rheoli, athrawon, staff a disgyblion- ar ddod i frig y tabl bandio diweddaraf.

Rydym ni bobl Bro Ffestiniog yn gwybod ers nifer o flynyddoedd ei bod hi'n ysgol ragorol, ac yn ymfalchio ym mhob llwyddiant a ddaw i'w rhan, ond o, roedd yn wych clywed, gwylio a darllen yn y newyddion am safle'r Ysgol fel yr orau trwy Gymru gyfan. A meddyliwch: cafodd bawb arall glywed, gweld a darllen am lwyddiant Ysgol y Moelwyn, Blaenau Ffestiniog, hefyd!

Diolch am ddod a newyddion da a rhinweddau ein milltir sgwar ni i sylw'r byd!


Dyma ddarnau o golofn reolaidd Ysgol y Moelwyn: gallwch ddarllen y newyddion yn llawn yn rhifyn Rhagfyr.

Gwthio'r cwch i'r dwr..

Bu rhai o’r disgyblion yn cymryd rhan mewn cystadleuaeth caiacio yn ddiweddar. 

Gruff Dafydd a gipiodd y wobr gyntaf i fechgyn blynyddoedd 10 ac 11; daeth Erin Jones yn ail yn ei ras i enethod blynyddoedd 7, 8 a 9; a Hannah Williams yn 4ydd yn ei rhagras hi. 

Anfonaf Angel

Enillydd gwobr Cerddor y Moelwyn eleni oedd Tomos Griffiths o flwyddyn 7 am ganu Anfonaf Angel gan Robat Arwyn, efo Osian Burrough (canu) a Jordan Evans (harmonica) yn gydradd ail, a Shani Roberts (canu) ac Elin Roberts (telyn) yn gydradd drydydd.




Noson Wobrwyo

Braf oedd gweld y neuadd yn orlawn ddiwedd Tachwedd, gyda disgyblion, rhieni, cyn-ddisgyblion a chyfeillion yr ysgol. Mae’r noson yn gyfle i ddathlu llwyddiannau ein disgyblion. 

                                                  Dim ond rhai o enillwyr y noson.

Eleni oedd yr ail dro i ni gyflwyno Gwobr Miss Eds i Awdur y Flwyddyn hefyd. Bydd yr enillydd Cadi Dafydd yn cael cyfle i dderbyn hyfforddiant pellach fel awdures a dymunwn yn dda iddi.

Yn y blogiad nesa, cawn erthygl gan enillydd cyntaf Gwobr Miss Eds.


Roedd Llafar Bro yno ar y noson hefyd, ac roedd yn hyfryd nid yn unig i weld y bobl ifanc yn casglu eu tystysgrifau (a'u tocynnau siopa), yn canu a pherfformio, ond roedd yn wych gweld yr ysgol a'r llywodraethwyr a chyfeillion yr ysgol yn cydnabod ymdrech a llwyddiant y disgyblion.

Llongyfarchiadau gwresog i bawb.

Coch yr aeron ar y celyn

Erthygl gan un o'n golygyddion ni, Tecwyn Vaughan Jones, ar un o arferion hynafol y Nadolig, sef dod a phlanhigion bytholwyrdd i'r tŷ yn ystod y gaeaf.

Celyn. Llun PW

 Ystyriai ein hynafiaid fod rhywbeth arbennig yn perthyn i blanhigion oeddynt nid yn unig yn cadw’u dail dros y gaeaf ond hefyd yn dwyn ffrwyth, pan fo byd natur yn gyffredinol wedi hen fynd i gysgu.

Fe’u hystyrid fel symbolau o fywyd tragwyddol a dethlir eu hynodrwydd trwy ddyfeisio pob math o ddefodau i geisio ffrwyno arbenigrwydd y planhigion er mwyn budd bywyd pob dydd. Maent yn symbol o lwc a hapusrwydd ac yn sicr credid fod eu presenoldeb yn bendithio’r tŷ. 

Gyda dyfodiad Cristnogaeth condemniodd yr Eglwys gynnar y fath ofergoeledd a phaganiaeth … ond roedd hen ddefodau wedi eu gwreiddio’n ddwfn ac yn y diwedd bu raid i’r Eglwys dderbyn eu presenoldeb ond iddynt gael rhoi ystyr Cristnogol i’r defodau cysylltiedig.

Ystyrid hi’n weithred anlwcus iawn i ddod a’r planhigion hyn i’r tŷ cyn noswyl Nadolig … ddaw dim da i’r tŷ na’r teulu pe gwneid hyn.  Yn draddodiadol roedd yr Ŵyl Nadolig neu’r Gwyliau fel y’i gelwid yn parhau am ddeuddeng niwrnod a rhaid, yn ddefodol felly, ddifa’r bythwyrdd ar 6ed o Ionawr  yn ddi-ffael neu unwaith eto ddod ac anlwc ar y tŷ. 

Sut i’w difa? … yn ôl rhai dylid eu gadael i wywo a phydru tu allan i’r tŷ ac eraill rhaid oedd eu llosgi a chadw’r lludw dros y flwyddyn i ddod. Faint sy’n arfer yr hen ddefod yma erbyn heddiw a faint sy’n temtio ffawd trwy addurno yn rhy gynnar a thynnu’r addurn i lawr cyn y 6ed ?

Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog - Chwarel Dwr Oer

Darn allan o rifyn Tachwedd 2013, am ddarlith agoriadol rhaglen y gaeaf Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog.

Wrth agor y cyfarfod, croesawodd y Llywydd, Robin Davies, rhyw hanner dwsin o wrandawyr newydd i’n plith. Mae’n amlwg eu bod yn awyddus i glywed John Evans yn rhoi ei ddarlith gyntaf i’r Gymdeithas. 

Testun John oedd Chwarel Dŵr Oer o’r Cyfnod 1950 Ymlaen.  

Dechreuodd drwy sôn sut yr oedd ei dad, Meurig a’i ddewythr Ted, wrth weithio yn Chwarel y Llechwedd, wedi clywed gan weithwyr a arferant weithio yn Chwarel Graig Ddu ( a gaewyd yn 1942) fod llawer o gerrig da  wedi eu lluchio dros y domen am fod digon o gerrig gwell i’w cael yr adeg honno. Gwelsant fod posibilrwydd o wneud bywoliaeth iawn o ail-weithio cerrig tomen Chwarel Dŵr Oer, ychydig is i lawr na Chwarel Graig Ddu.

Lefel Dwr Oer -llun Eric Jones, Comin Wikimedia

Clywsom iddynt gael bwrdd llifio, injan naddu a lori i ddechrau ar y gwaith ac yn y dyddiau cynnar yr oeddynt yn canolbwyntio ar lechi i wneud damp courses. Wedyn, i hwyluso'r gwaith, prynasant Nafi, sef shovel excavator ac yr oedd hwn yn gaffaeliad mawr iddynt i’w galluogi i dyllu i mewn i’r domen yn ddyfnach ac ynghynt. Yr oedd yr offerynnau i gyd ganddynt yn hen ac yn ail-law ond am fod y ddau wedi cael profiad amser rhyfel yn y fyddin efo gwahanol beiriannau fe lwyddasant i gael popeth i weithio. 

Daeth gwaith Dŵr Oer i ben tua 1985 ac y mae’r hen Nafi yn awr yn Amgueddfa Lechi Llanberis. Defnyddiodd John sleidiau i bwysleisio rhannau o’r ddarlith ac yr oedd hyn yn gymorth mawr i ni ddilyn y ddarlith. Ar y diwedd a hefyd yn ystod y sgwrs yr oedd nifer o sylwadau a chwestiynau ac yr oedd yn amlwg fod pawb wedi mwynhau'r noson oedd mor wahanol i’r darlithoedd arferol yr ydym yn ei gael. 

Y Fainc Sglodion a chanu pop!

Dyna ddau beth na fyddech yn gysylltu a'i gilydd fel arfer! Ond da o beth oedd gweld Cymdeithas Ddiwyllianol Bro Ffestiniog yn rhoi sylw i elfen ifancach o ddiwylliant ein cenedl.

llun o wefan (uniaith saesneg) rhysmwyn.com

Y cyn bync-rocar a'r archeolegydd, Rhys Mwyn oedd yn agor tymor newydd y Fainc Sglodion y gaeaf hwn, yn cyflwyno sgwrs ar y testun 'Cefndir a Geiriau Pop gan Gyfansoddwyr o'r Ardaloedd Llechi'.




Dyma bigion o hanes y noson gan P.Ll.W a ymddangosodd yn rhifyn Tachwedd LLAFAR BRO:

llun PW

Bu i lawer feddwl mai dyn y caneuon ‘pop’ yn unig oedd y darlithydd, ond erbyn heddiw ag yntau yn ‘sgwennu colofn wythnosol i’r Herald Gymraeg yn y Daily Post (pob ddydd Mercher fel y gwyddom yn dda) mae ei gefndir fel archeolegwr yn amlygu ei hun yn fwyfwy. 

Rhoddodd bwyslais fod ‘lle’ yn bwysig - y diwylliant, hanes a’r dylanwad gwahanol o fyw yn y dyffrynnoedd neu’r ucheldir. Mae ein cefndir yn bwysig i ni fel gwerin - a daw'r cofio am anawsterau a chaledi bywyd y werin bobloedd. Yn gefn i’r cwbl wrth gwrs daw ein hoffter o gerddoriaeth a chanu, gyda’r beirdd yn troi at farddoniaeth, a dyna ni  - toreth o ganeuon gwerin, ac yn yr oes fodern ganeuon ‘pop’ a llawer o’r rhain yn cario neges ddirdynnol ar adegau.

Gwyddom wrth ganu’r gân fod neges ymhob un - ‘ymlaen’ yw’r neges sylfaenol a ‘deffrown’ i anghenion ein gwerin. Daeth llawer o hanes ein brwydrau yn yr oes fodern i’r amlwg trwy ganu amdanynt - geiriau oedd angen eu dweud yn cael eu dysgu weithiau yn ddiarwybod a’r neges yn dod yn gliriach.

Bu’n cyfeirio at y grwpiau mwyaf dylanwadol - llawer ohonynt, ac yn eu plith ‘Anweledig’ i ni wrth gwrs, a chyfeiriodd yn arbennig at ‘Maffia Mr Huws’ gan ddweud y byddai canu pop Cymraeg wedi mynd oni bai iddynt ddal ati.

Be ydi'ch barn chi gyfeillion? 

Dyma restr anghyflawn o grwpiau ac unigolion o Fro Ffestiniog sydd wedi cyfrannu at y 'Sin Roc Gymreig' dros y blynyddoedd. Rhai'n fwy llwyddianus na'r lleill!

Twmffat, Anweledig, Mim Twm Llai, Gai Toms, Ffrisbi, Gwibdaith Hen Fran, Estella, Iwcs, Arwel Gruffydd, Twm Cetyn, Y Mistecs, Carreg Atab, Chwd Poeth, Y Frigad Dan, Rhech Atomig, Vates, Aeram....

 

Fedrwch chi ychwanegu at y rhestr?

Gyrwch sylwadau!

Mae'r Fainc Sglodion yn cwrdd nesa' ar Chwefror y 6ed am 7.30 yn y Ganolfan Gymdeithasol, pan fydd yr awdur JERRY HUNTER yn rhoi sgwrs.