Showing posts with label protest. Show all posts
Showing posts with label protest. Show all posts

24.9.25

60 MLYNEDD ERS HELYNT BREWER-SPINKS

Ddechrau Mehefin, 1965, rhoddwyd gorchymyn i weithwyr ffatri yn hen ysgol Tanygrisiau i beidio a siarad Cymraeg wrth eu gwaith! Roedd Sais o’r enw Brewer-Spinks newydd gyrraedd o Loegr i reoli’r ffatri ac yn awyddus i ddangos pwy oedd y bós. Ond pan wrthododd rhai o’i staff lofnodi cytundeb yn gaddo peidio a siarad eu mamiaith efo’u cydweithwyr, diswyddwyd nhw. 

Dyna ddechrau helynt arweiniodd at gyfarfodydd cyhoeddus tanllyd a phrotestiadau yn lleol, a galwadau cenedlaethol am drin y Gymraeg yn gyfartal.

Dywedir fod y cyfarfodydd yma ymysg y rhai cynharaf i Gymdeithas yr Iaith annerch y dorf, a’r bygythiad cyntaf i baentio arwyddion Saesneg.

Cefnogwyd y gweithwyr gan undebau llafur, yr aelod seneddol lleol, yr archdderwydd, a chymdeithasau hyd a lled Cymru a thu hwnt. Ond yn bwysicach efallai, cythruddwyd pobl Stiniog, a daeth cannoedd allan i brotestio’r anhegwch a’r sarhad digywilydd i’w hunaniaeth.

Mae lluniau arbennig o’r protestiadau wedi ymddangos ar dudalennau Blaenau ar Facebook, fel yr isod gan Gwyn Evans...

(Nid yw’r manylion hawlfraint yn amlwg, gadewch i Llafar Bro wybod os wyddoch y manylion). 

Ewch ar y we i chwilio a chael eich ysbrydoli: fod gweithredu heddychlon lleol -er gwaethaf tueddiad llywodraethau heddiw i geisio eu rhwystro- YN medru bod yn effeithiol ac yn holl-bwysig mewn unrhyw gymdeithas resymol.

Gwyddwn fod ein hawliau fel Cymry dal yn y fantol, yn enwedig os gaiff plaid o genedlaetholwyr Seisnig sy’n hynod o boblogaidd ar hyn o bryd eu hethol i’n Senedd ni yn etholiad 2026. 

Mae’n anghredadwy ein bod yn parhau i frwydro am gyfartaledd i’n hiaith, ond diolch i arloeswyr Tanygrisiau ym 1965 am eu safiad!
- - - - - - - - 

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Gorffennaf-Awst 2025

Diolch i'r cyfaill di-enw a gysylltodd i dynnu sylw fod Geraint Jones wedi ysgrifennu pennod am hanes Helynt Brewer-Spinks yn ei lyfr Brwydr yr Iaith 1962-67.

Ewch i'r llyfrgell neu Siop Lyfrau'r Hen Bost i archebu copi. Mae'n werth ei gael. 


 

12.1.18

O'r Pwyllgor Amddiffyn

Rhan o erthygl Geraint Vaughan Jones, o Bwyllgor Amddiffyn yr Ysbyty Coffa, a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Rhagfyr 2017.

Bnawn dydd Iau, Tachwedd 30ain, caed gweld agor y Ganolfan Iechyd o’r diwedd, a hynny bron bum mlynedd union ers i’r Bwrdd Iechyd, yn Ionawr 2013, bleidleisio i gau yr Ysbyty Coffa. Daeth y Gweinidog Iechyd Vaughn Gething i fyny’n unswydd o Gaerdydd i gynnal y seremoni ac roedd yr Aelod Cynulliad, Dafydd Elis Thomas, hefyd felly’n bresennol wrth gwrs, yn ogystal â Gary Doherty a Dr Peter Higson, Prif Weithredwr a Chadeirydd y Betsi.


Ar fyr rybudd, roedd criw o tua deugain wedi ymgasglu tu allan i’r adeilad, mewn protest dawel i bwysleisio unwaith eto, ar y rhai sydd mewn grym, bod ardal Stiniog yn haeddu’r un ystyriaeth a’r un gwasanaethau ag sy’n cael eu cynnig mewn lleoedd eraill ym Meirionnydd, megis Dolgellau a Thywyn, sef trefi sydd â phoblogaeth lawer llai na Stiniog.

Tra bod prif swyddogion y Betsi wedi treulio munudau lawer yn sgwrsio efo’r protestwyr, rhyw sleifio i mewn efo’r wal, gan wenu’n wamal, a wnaeth y Gweinidog a’n haelod ni yn y Cynulliad. Doedd ganddyn nhw, yn amlwg, ddim diddordeb yn ein pryderon ni fel ardal.

Ys dywed y Sais, ‘So what’s new?’
................................

Bu’r Pwyllgor Deisebau yng Nghaerdydd, sydd â chynrychiolydd o bob un o’r bedair blaid wleidyddol yn y Senedd, unwaith eto’n trafod pleidlais yr ardal hon i gael ward i gleifion, uned mân anafiadau a.y.y.b. yn ôl yma eto.

Mae’r bleidlais honno, a arwyddwyd gennych chi bobol yr ardal, wedi bod yn cael ei chadw’n agored gan y pwyllgor hwnnw ers dwy flynedd a hanner bellach, a hynny oherwydd nad ydyn nhw byth yn fodlon efo atebion y Bwrdd Iechyd i gwestiynau ac i bryderon y Pwyllgor Amddiffyn. Yn wahanol i bob un o’u cyfarfodydd eraill, doedd y cyfarfod diwethaf ddim yn agored i’r cyhoedd ond cawn le i gredu eu bod nhw, bellach, yn gefnogol i gael arolwg annibynnol i’r broses amheus a thwyllodrus o gau ein hysbyty yn ôl yn 2013.
..................................

Fel y soniwyd eisoes yn y golofn hon, bu’r Pwyllgor Amddiffyn yn galw hefyd ar Gyngor Gwynedd i gynnal arolwg annibynnol, ac mae’r Pwyllgor Craffu Gofal yng Nghaernarfon bellach yn pwyso ar Gabinet Plaid Cymru (sef y blaid sydd mewn grym yn y sir) i gytuno i wneud hynny. Hyd yma, fodd bynnag, digon anfoddog a negyddol fu’r ymateb o’r cyfeiriad hwnnw, er gwaetha’r cyfrifoldeb sydd ar eu hysgwyddau o dan Ddeddfau Llesiant (Well-being Acts) 2014 a 2015.

‘Fel Cyngor,’ meddan nhw, ‘ac fel partner pwysig i’r Bwrdd Iechyd, rhaid ymddiried bod y gwaith asesu gwreiddiol wedi cael ei wneud mewn modd cytbwys, trwyadl a theg.’

Golchi ei ddwylo wnaeth Peilat hefyd, gyfeillion, ond mae ei warth wedi goroesi’r canrifoedd serch hynny.
....................................

Yn ôl ei arfer, roedd y Pencerdd Price wedi bod yn brysur yn paratoi at y brotest trwy lunio cerdd i’w chanu ar alaw ein hanthem genedlaethol. Gwaetha’r modd, roedd y gwahoddedigion i gyd yn glustfyddar i’n hymdrech gerddorol ni. Rhy brysur, mae’n siŵr, yn gloddesta ac yn mwynhau lletygarwch y Betsi, pwy bynnag oedd yn talu am beth felly!

Felly, be am i chi, ddarllenwyr hynod gerddorol Llafar Bro, fynd-ati i’w chanu hi gydag arddeliad cyn mynd i glwydo heno? Neu, gwell fyth, be am i’r teulu cyfan ffurfio côr? (Awgrym tafod-mewn-boch, mae’n wir, ond pwy ŵyr na fydd rhai ohonoch chi am dderbyn y sialens!) -

Mae’r hen ’Sbyty Goffa yn annwyl i ni,
Trwy aberth ein dewrion y cawsom ni hi;
Ei gofal, ei gallu, ei chariad oedd fawr –
Pam, Betsi, ein gadael i lawr?
 
Gwlâu, gwlâu,
Ein hangen ni yw gwlâu.
I’r claf gael parch, i’w glwyfau brau
O bydded i’n hymgyrch barhau.
....................................

Boed i 2018 fod yn Flwyddyn Llawn Iechyd i bob un ohonoch.
GVJ
--------------------------------
Erthygl o bron union dair blynedd yn ôl, pobl Stiniog yn gyrru neges glir i'r Bwrdd Iechyd: Taro'r Post i'r Parad Gl'wad

Gallwch weld hanes yr ymgyrch efo'r dolenni* isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.
(*Ddim i'w gweld ar fersiwn ffôn -dewiswch 'View Web Version' ar y gwaelod)