Hogyn o'r Manod yn Hwylio'r Byd

Mis Awst diwethaf cychwynodd Jade Edwards o Manod a Lisa Berger o Awstria ar y ras hwylio Globe 40 o amgylch y byd.

Ras 6 cam ydyw, a man cychwyn y ddau oedd Pwllheli -gan hwylio i Ffrainc yn eu cwch o'r enw Wilson Around the World.

Ymlaen i Cadiz, Sbaen lle oedd cychwyn swyddogol y ras ym Medi, ac anelu am Cape Verde trwy Gefnfor yr Iwerydd, y cam 1af, a chyrraedd yno fis Hydref.

Cymal 2 - Cape Verde i Ynys Reunion, oedd yn golygu hwylio trwy'r Doldrums a'r Cape of Good Hope, y ddau'n adnabyddus am eu cerrynt peryglus. Cyrhaeddant yno ganol Tachwedd.

Cymal 3 - O Ynys Reunion i Sydney, Awstralia, trwy gefnfor India a'r Môr Tawel (Pacific).

Cymal 4 - Sydney i Valparaiso, Chile 

Cymal 5 - Chile i Recife, Brasil, gan rowndio'r Horn -yr enwog Cape of Good Horn

Cymal 6 - Brasil i Lorient, Ffrainc (An Orient yn Llydaw)

Y gobaith ydi bod yn ôl yng Nghymru fis Ebrill.

Mae'n anodd dychmygu beth mae fel ond dau ohonynt yn brwydro yn erbyn y môr a'r tywydd 24 awr y dydd am yr holl fisoedd. Tra mae un yn cysgu mae'r llall yn rheoli'r gwch, y tonnau sy'n uwch na'n tai, y cerrynt a'r gwynt, y gwlypter a'r oerni. Dim ond bwyd sych ar gael, yr unigrwydd a bod i ffwrdd o'u teuluoedd am yr holl amser. 

Edrychwn ymlaen i groesawu'r ddau mewn edmygedd o'u dewrder pan byddant yn ôl yng Nghymru Fach!

- - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol ar dudalen flaen rhifyn Rhagfyr 2025

Cwpan Arall

Yn rhifyn Mai mi gawsom hanes cwpan y gystadleuaeth ddrilio (Trysor Siop Elusen).

Y mis yma, daeth cwpan unigryw arall i’r golwg, diolch i Bet Roberts, Ffordd Wynne.

 

Ar y gwpan, ceir y geiriau:

The Championship
North Wales 3 Mile Cycle Race
Blaenau Ffestiniog
Athletic Sports
Oct.5th, 1901
Presented by M. Rowland Jones, Maenofferen Hotel

Diolch i Steffan ab Owain unwaith eto am dyrchio’n archifau “The Cambrian News & Merioneth Standard”, 20 Medi, 1901. 

Yn y golofn chwaraeon, gwelir fod rasus beicio amrywiol wedi eu cynnal yma’n y Blaenau. 

 

Dyma’r buddugwyr: 

Râs filltir i ddechreuwyr: Iaf - William Davies, Lord Street, 2il - Robert Ellis, Glasfryn.
Râs ymlid ar feic: 1af - William Davies, Lord Street. 2il - Hugh Jones, Devon Terrace.
Yna y râs 3 milltir am y gwpan: 1af - Hugh Jones, Devon Terrace. 2il - William Davies, Lord Street. 

Dafydd Roberts
- - - - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mehefin 2023

Trysor Siop Elusen

Tra’r oeddwn yn siop OXFAM ym Mhorthmadog yn ddiweddar, sylwais ar gwsmeriaid yn trafod eitem oedd ar werth gydag un o’r staff.  ‘Roedd y gwrthrych yn debyg iawn i gwpan cystadleuaeth mewn eisteddfod.   Bore Sadwrn canlynol, tra yn Siop Goffi Antur Stiniog yn y Blaenau, galwodd un o’r genod oedd yn gweini – “Tyrd i weld hwn”.  

A beth oedd, ond yr eitem welais yn y siop elusen! 

(Lluniau gan Dafydd Roberts)

Arni ‘roedd y geiriau CWPAN CYSTADLEUAETH TYLLU BLAENAU FFESTINIOG, 1902.   Cyflwynwyd y gwpan i arddangosfa Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog yn ddi-enw, ond diolch o galon i’r dieithriaid a wnaeth. Galwch i'w gweld hi yng nghypyrddau gwydr y Gymdeithas yn y siop goffi.

I geisio darganfod mwy am y gwpan, euthum â hi at Steffan ab Owain, arbenigwr ar hanes y Blaenau.  Wedi ymchwilio, gwelwyd mai cwpan oedd ar gyfer enillydd cystadleuaeth tyllwyr chwareli ithfaen yn yr ardal.  Yn anffodus tydi enw’r enillydd ddim ar y gwpan. 

Dyma gyfieithiad gan Steffan o erthygl ym mhapur newydd ‘The North Wales Express’, 22 Awst 1902.

CYSTADLEUAETH DRILIO A SEICLO

Cynhaliwyd cystadleuaeth Pencampwriaeth Seiclo a Drilio gogledd Cymru ym mharc Blaenau Ffestiniog dydd Sadwrn, a hynny mewn tywydd dymunol.  Drilio’r twll dyfnaf mewn gwenithfaen o fewn 15munud gyda dewis o 15 ebill oedd un gystadleuaeth.  Enillwyd y wobr gyntaf, sef un gini a chwpan arian wedi ei hengrafio gan Evan Williams, Minffordd; yn ail – Richard Williams, Minffordd; a 3ydd – Morris Hughes, Llanaelhaearn. 

Yn y gystadleuaeth ar gyfer Chwareli Ffestiniog yn unig, yr enillwyr oedd – 1af John J. Davies, Manod; ail – E.W. Owen, Penrhyndeudraeth; a 3ydd – Jonathan Ellis, y Blaenau.  

Yn y gystadleuaeth seiclo enillwyd y wobr gyntaf, sef cwpan arian a chloc hardd, gan Hugh Hughes, Penmachno, a’r ail wobr gan John Jones, y Sgŵar, Blaenau.  

Enillwyd gwobr yn y gystadleuaeth tynnu rhaff dan dîm Chwarel Maenofferen; curwyd timau Chwarel Foty a Bowydd (Lord) a Llanaelhaearn ganddynt. 

Dafydd Roberts

- - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mai 2023

'Cwpan Arall'  -rhifyn Mehefin

Profi'r Powdwr Du

Ar benwythnos heulog braf yr 16eg a’r 17eg o Ebrill, daeth dros 300 o fyfyrwyr o bedwar ban Prydain a gogledd Iwerddon i gystadlu ym Mlaenau Ffestiniog.

Antur Stiniog oedd yn cynnal Pencampwriaeth Beicio Lawr-Allt Myfyrwyr Prifysgolion Prydain eleni. 

Roedd Clwb Rygbi Bro Ffestiniog wedi caniatâu i’r myfyrwyr ddefnyddio ardal o gae Dolawel i wersylla, a bu canmol ar eu hymddygiad yn ystod y penwythnos.

Er bod eira ar y mynyddoedd ar ddechrau’r penwythnos, daeth yr haul i dywynnu ar lethrau’r Cribau wrth i’r beicwyr ymarfer. Cynhaliwyd y gystadleuaeth ar un o lwybrau du enwog Antur Stiniog- sef y Powdwr Du, a bu’n brawf heriol a chaled i’r beicwyr i gyd. 

Cafwyd cyfnod ymarfer arall fore Sul, cyn i bob cystadleuydd feicio un rhagbrawf, a’r cant cyflymaf yn mynd ymlaen i’r Bencampwriaeth.

Dau o feicwyr Cwpan y Byd ddaeth i’r brig, efo Jono Jones o Brifysgol Nottingham yn ennill gydag amser o 2.31.6 munud. Dim ond hanner eiliad yn arafach oedd Josh Lowe o Brifysgol Caerwysg. Thomas Owens o Brifysgol De Cymru oedd yn drydydd ar 2.33.1 munud.

Yn ras y merched, Bex Baroana o Brifysgol Manceinion oedd yn fuddugol (3.05.8); Mary O Boyle, Prifysgol Queens Belfast yn ail, (+3 eiliad); a Heather Kay o Brifysgol Aberystwyth yn drydedd.

Diwrnod ardderchog o rasio a phenwythnos wych arall i Antur Stiniog a’r Blaenau hefyd.

Daeth digon o gefnogwyr i fwynhau'r cystadlu yn llygad yr haul

Ras flynyddol y DhFfest yw’r gystadleuaeth nesaf ar y safle, ar yr 2il/3ydd Gorffennaf, ac wedyn bydd cystadleuaeth fawr Pencampwriaeth Cymru ar y 6ed a’r 7fed o Awst.
 
Rhowch nhw ar y calendar!
-----------------------------

Erthygl a lluniau gan Adrian Bradley.
(Addasiad Cymraeg PW)