WI Blaenau'n dathlu

Ym mis Medi 2017 dathlodd cangen Sefydliad y Merched, Blaenau Ffestiniog ei phen-blwydd yn 100 oed.

Yn ystod y dathlu trefnwyd arddangosfa o’r blynyddoedd - o’r cofnodion cyntaf yn 1917 hyd at heddiw yn 2017. Roedd lluniau o nifer o ddigwyddiadau a daeth llawer o ddisgynyddion hen aelodau yno, fel Ann Owen a’i chwaer Elisabeth o Landudno - y ddwy gyntaf i gerdded i mewn wedi’r drws gael ei agor! Mwynhaodd pawb weld yr hen ddogfennau a lluniau a daeth llawer o atgofion yn ôl iddynt. Roedd llawer yn cofio’r aelodau cyntaf megis Mrs Dauncey, yr ysgrifennydd cyntaf a da oedd gweld ei hwyres o Ddolwyddelan.

Ar noson arall cafwyd swper dathlu ardderchog a baratowyd gan Elina a gwahoddwyd aelodau o Sefydliad y Merched Ffestiniog a Deudraeth (yr olaf eisoes wedi troi cant oed) i ymuno â ni, yn ogystal a Mr a Mrs Williams sydd yn gofalu am agor a chau’r drws i ni. Cafwyd noson i’w chofio yn wir. Ymlaen yn awr i’r ganrif nesaf. Croeso i aelodau newydd ymuno â ni wrth gwrs.

Yn y lluniau gwelwn Miss Nancy Evans (Llywydd y Gangen) yn derbyn tystysgrif canmlwyddiant gan Mrs Meinir Lloyd Jones (Llywydd y Sir) a hefyd Miss Nancy Evans a Mrs Beryl Gratton yn torri'r gacen yn swper y dathlu.

Ffurfiwyd Sefydliad y Merched gyntaf yn 1915 yn Llanfairpwllgwyngyll, Ynys Môn, gyda'r nod o annog menywod i gymryd mwy o ran yn y gwaith o gyflenwi bwyd yn ystod y Rhyfel Mawr. Yn nhai'r aelodau y cynhaliwyd y cyfarfodydd ar y cychwyn. Dilynwyd y gangen gyntaf gyda changhennau yn Nghefn, Trefnant, Chwilog, Glasfryn, Llanystumdwy, Chricieth, Penrhyndeudraeth a Blaenau Ffestiniog. Yn dilyn y Rhyfel, dechreuodd canghennau lunio rhaglenni o weithgareddau a oedd yn seiliedig ar ddiddordebau'r aelodau. Yn 2006 roedd gan y W.I. dros 500 o ganghennau yng Nghymru; 16,000 o aelodau.

Tybed felly, o edrych ar y manylion uchod, mai Sefydliad y Merched, Blaenau Ffestiniog yw’r gymdeithas hynaf sy’n dal i gyfarfod yn y dref?
-----------------------------

Addaswyd o erthygl a ymddangosodd yn rhifyn Tachwedd 2017.

Yr Ysgwrn -trefnu'r canmlwyddiant

Newyddion o Gartref Hedd Wyn

Yn 2017 bydd yn 100 mlynedd ers i Hedd Wyn gael ei ladd yn ‘heldrin’ y ffosydd yn Fflandrys a chael ei ddyrchafu’n symbol cenedlaethol o golledion y Rhyfel Byd Cyntaf.

O lwyfan Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yn 1917 ymgorfforwyd galar cenedl gyfan yng ngwneuthuriad y Gadair Ddu, a byth er hynny daeth pobl o bell ac agos i’r Ysgwrn i dalu gwrogaeth a chael teimlo’n rhan o’r hanes.

Byddwn fel Cymru’n cofio aberth y miloedd y flwyddyn nesaf drwy stori Hedd Wyn a’i negeseon oesol, ac mae nifer o ddigwyddiadau eisoes wedi eu trefnu led led y wlad a thu hwnt. Bydd cyngerdd agoriadaul Eisteddfod Genedlaethol Môn yn canolbwyntio ar stori Hedd Wyn a heddwch fel thema, ac mae plant ysgol, corau a grwpiau cymunedol eisoes yn cymryd rhan yn y paratoadau.

Bydd Yr Ysgwrn ei hun yn ail-agor yn y gwanwyn a byddwn yn paratoi gweithgareddau gydol y flwyddyn i adlewyrchu pwysigrwydd y canmlwyddiant. Ym Mhenbedw mae criw o bobl yn ystyried y ffordd orau i nodi’r achlysur yno, a byddwn fel swyddogion yr Ysgwrn yn cwrdd â hwy i drafod y posibiliadau.

Rhai o ddisgyblion Ysgol Bro Hedd Wyn fu’n gweithio ar furlun clytwaith Yr Ysgwrn efo’r artsist Catrin Williams yn ddiweddar.

Mae Llywodraethau Cymru ac Iwerddon wrthi’n paratoi ar gyfer gwasanaeth arbennig yn Fflandrys ar Orffennaf 31ain 2017, can mlynedd union ers marwolaeth Hedd Wyn a Francis Ledwidge, bardd ifanc addawol o’r Iwerddon, ar faes y gad ymysg 4,000 o ddynion ifanc eraill.

Felly mae’r diddordeb yn eang, ond nid yw’r cofio’n fwy teimladwy nag yng nghymuned Trawsfynydd ei hun. Yn ddiweddar daeth criw o bobl yr ardal ynghyd i ddechrau trafod wythnos o weithgareddau i goffáu’r canmlwyddiant, a chaflwyd syniadau lu a brwdfrydedd iach i fynd ati i drefnu.

Bydd yr wythnos yn cychwyn efo’r Sioe Amaethyddol ym mis Medi 2017, ac yn gorffen ar y Sadwrn canlynol. Y gobaith yw i gynnal gweithgareddau fydd yn apelio at bob rhan o gymuned Traws a’r ardal ehangach, a chynnig cyfle i blant a phobl o bobl oed gymryd rhan mewn rhyw ffordd.
Os oes gennych syniadau ar gyfer yr wythnos, neu os hoffech fod yn rhan o’r trefniadau cofiwch gysylltu â Sian neu Jess yn y swyddfa, a gallwn basio’r neges ymlaen.
----------------------------------  

Dilynwch y gyfres gyda'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.