Y Dref Werdd -Cynefin, Coed, a Chlonc

Cynefin a Chymuned i Blant
Braf iawn oedd gallu ail-danio cynllun Cynefin a Chymuned i Blant yn ddiweddar, gyda diolch i Mantell Gwynedd am y grant i’w ariannu am flwyddyn. 

Llywelyn Fawr efo criw Cynefin a Chymuned ar safle Castell Prysor.

 

Mae pymtheg o blant o chwe ysgol gynradd Bro Ffestiniog yn rhan ohono, gyda’r ysgolion wedi dewis y plant, ac mae pob un ohonyn nhw’n bleser i fod yn eu cwmni!

Dros yr haf, rydym wedi cynnal sesiwn wythnosol mewn coedlan leol ble mae’r plant wedi bod yn dysgu am fywyd gwyllt, dod i adnabod coed a phlanhigion gwyllt, gwneud gwaith celf naturiol, chwarae gemau a gwneud ffrindiau newydd. Bydd chwe sesiwn yr haf yn golygu y byddent yn derbyn Gwobr Darganfod John Muir.

Bydd sesiynau dan arweiniaeth amryw o arbenigwyr mewn gwahanol feysydd yn digwydd dros y flwyddyn nesaf, gyda phrofiadau unigryw addysgol gwerth chweil. Cynhaliwyd sesiwn hanes drwy law Elfed Wyn ap Elwyn ym mis Awst a sesiwn rhyfeddod pryfaid a chynefinoedd ym mis Medi – profiadau unigryw, cyffrous, llawn hwyl i’r plantos. Bydd mwy i ddod dros y flwyddyn ac rydym yn edrych ymlaen yn fawr!

Hoffem ddiolch i’r arweinwyr am wirfoddoli eu hamser er mwyn rhannu eu sgiliau gyda’r plant – dyma wir ysbryd hael pobl Bro Ffestiniog. Diolch o galon i bob un ohonoch.

 

Dod yn ôl at dy Goed
Mae’r cynllun presgripsiynu gwyrdd yn mynd yn dda gyda llawer un yn mwynhau gweithgareddau amrywiol yn ein sesiynau. Rydym wedi cynnal ambell i sesiwn ‘Panad yn y Coed’, wedi gwneud cawl danadl poethion blasus, dod i adnabod coed a phlanhigion ar y safle, gwaith celf clai naturiol a Hapa Zome, Tai Chi, Pilates, wedi ymweld â Fferm Pen y Bryn ambell waith, codi sbwriel, garddio ac wedi cael taith gerdded fach o amgylch Llyn Mair. Mae croeso i unrhyw un ymuno – cysylltwch am wybodaeth pellach.

 

Sgwrs
Rydym yn brin o wirfoddolwyr ar gyfer ein cynllun cyfeillio, Sgwrs, a Ffrindiau yn aros am rhywun clên i gael sgwrsio. Os oes gennych ddiddordeb mewn bod yn Gyfeilliwr sy’n sgwrsio unwaith yr wythnos gyda Ffrind, cysylltwch â ni.
Manylion cyswllt - 07385 783340 neu hwb@drefwerdd.cymru.

Prosiectau Amgylcheddol
Gan fanteisio ar y tywydd poeth diweddar, aeth gwirfoddolwyr Gwelliannau Llan ati i dorri'r ddôl blodau gwyllt yng Nghae Bryn Coed, ac yna gwasgaru'r hadau blodau gwyllt i sicrhau ddôl hardd eto'r flwyddyn nesaf.   

Unwaith eto, mae Gardd Gymunedol Hafan Deg wedi derbyn Gwobr Baner Werdd am fannau gwyrdd cymunedol gan Cadwch Gymru’n Daclus. Diolch enfawr i'r holl wirfoddolwyr gweithgar sy'n gweithio'n ddiflino i ofalu am ein lleoedd gwyrdd cymunedol.

Mae wedi bod yn bleser gweithio gydag ysgolion lleol dros yr ychydig fisoedd diwethaf; dysgu am goed, paratoi gerddi i'w plannu, adeiladu gwestai trychfilod gyda'r plant a'u helpu i ddysgu am bwysigrwydd garddio ar gyfer bywyd gwyllt ac ar gyfer bwyd!   Yr hydref hwn byddwn yn cychwyn ar brosiect peillwyr cyffrous newydd gydag ysgolion y fro, ac rydym yn edrych ymlaen yn fawr ato.
Os hoffech chi gymryd rhan yn unrhyw un o'r prosiectau amgylcheddol gymunedol, cysylltwch â ni ar 07775723767 neu meg@drefwerdd.cymru
- - - - - - - -

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2021

Y Golofn Werdd -lladd chwyn a lladd gwair

Newyddion cynllun Y Dref Werdd

Mae afonydd Bro Ffestiniog eich angen chi!
Y mis yma, hoffwn dynnu eich sylw at Ymddiriedolaeth Afonydd Bro Ffestiniog.
Mae afonydd y Fro wedi bod yn destun gyda’r Dref Werdd ers cychwyn y prosiect pan gychwynwyd Partneriaeth Afon Barlwyd. Bwriad y bartneriaeth oedd codi ymwybyddiaeth o’r pwysigrwydd o gael afon iach yn yr ardal ac i weithredu i godi safon ecolegol yr afon. Cafwyd nifer o ddyddiau yn glanhau’r afon yn ogystal â sesiynau addysg gydag Ysgol y Moelwyn a Thanygrisiau.

Penderfynwyd yn 2013 i newid y bartneriaeth i Ymddiriedolaeth Afonydd Bro Ffestiniog fel bod pob afon yn yr ardal yn cael eu goruchwylio, a nawr mae’r Dref Werdd yn ôl i hwyluso gwaith yr ymddiriedolaeth, ac mae nifer o brosiectau ar y gweill.

Wrth gerdded glannau rhai o’r afonydd, mae’n glir fod angen ychydig o waith arnynt gyda rhai yn dioddef o sbwriel ac y rhan fwyaf yn dioddef o broblem ychydig mwy hir dymor, sef llysiau’r dial neu canclwm Siapan (Japanese knotweed). Mae’n debyg fod nifer ohonoch wedi gweld y planhigyn yma ar lannau afonydd Bowydd a Barlwyd, neu efallai mewn ardaloedd eraill yn y dref. Mae’r Dref Werdd a’r Ymddiriedolaeth yn bwriadu mynd i'r afael â’r broblem hon dros y blynyddoedd nesaf gan ei fod yn blanhigyn, fel y Rhododendron ponticum, sydd ddim i fod yn tyfu ym Mro Ffestiniog.

Mae’r planhigyn yn gallu tyfu drwy waliau cerrig, tarmac a choncrid ac yn ystod yr haf, mae’n gallu tyfu hyd at 10cm y diwrnod. Mae'r rhywogaeth ymledol yma yn gallu lleihau gwerth tai hefyd, felly os ydych chi’n bwriadu gwerthu tŷ gyda’r gwalch yma yn tyfu yn yr ardd, bydd o’n ddoeth o beth i chi geisio ei drin er mwyn cael gwared ohono. Cysylltwch i gael ychydig o gymorth am sut i wneud hynny.

Yn ogystal â thaclo sbwriel a llysiau’r dial, byddwn yn cyd-weithio gyda phump o ysgolion y Fro i gynnal sesiynau addysg am yr afonydd hefyd. Mewn cydweithrediad â Phrifysgol Cymru a Chadw Cymru’n Daclus bydd disgyblion yr ysgolion yn edrych ar fannau o ddiddordeb ar y gwahanol afonydd fel y Pwerdy yn Nhanygrisiau, gorsaf hydro Llechwedd ym Mhant yr Afon, edrych ar y mathau o fywyd gwyllt sydd yn byw yn yr afonydd, a chodi ymwybyddiaeth o’r effaith mae sbwriel, tipio slei bach a'r rhywogaethau ymledol yn cael ar ein hafonydd.

Fel rhan o’r ymddiriedolaeth, mae nifer o bartneriaid lleol a chenedlaethol yn rhan ohono mewn rôl gynghorol, ond beth mae’r ymddiriedolaeth angen i wthio’r gwaith ymlaen ac i’w gryfhau, yw ymrwymiad trigolion Bro Ffestiniog.

Felly os ydych chi'n bysgotwr, yn naturiaethwr neu gyda diddordeb yn yr amgylchedd lleol, neu dim ond eisiau cyfle i ddweud eich barn, mae croeso mawr i chi ddod yn rhan o’r ymddiriedolaeth. Gallwch un ai fynychu’r cyfarfodydd os hoffech gael fod yn rhan o lunio’r gwaith i’r dyfodol, neu os nad ydi mynd i gyfarfodydd yn rhywbeth i chi, gallwch dderbyn holl gofnodion y cyfarfodydd ac wrth gwrs cymryd rhan mewn unrhyw gyfleoedd gwirfoddoli fydd yn digwydd dros y blynyddoedd nesaf. Dewch i fod yn rhan o’r gwaith pwysig yma: mae afonydd Bro Ffestiniog angen chi!!

Os hoffech ddod yn rhan o’r ymddiriedolaeth neu eisiau mwy o wybodaeth, cysylltwch gyda’r Dref Werdd ar 01766 830 082, gyrrwch e-bost i ymholiadau[AT]drefwerdd.cymru  neu galwch draw am banad unrhyw dro i’r swyddfa, sydd uwchben Siambr y Cyngor Tref.

Dyma wirfoddolwr yn cymryd rhan mewn gwaith rheoli llysiau'r dial trwy chwistrellu chwyn-laddwr.


Creu Dôl Flodau Gwyllt
Bu cynnydd yn y gwaith o greu dôl flodau gwyllt yng Nghae Bryn Coed, Llan yn ddiweddar. Bu tîm o wirfoddolwyr yno ar fore braf yn pladuro a chlirio darn trionglog o dir yn barod i blannu hadau blodau gwyllt yn y gwanwyn. Dangosodd Lee Oliver o Cadw Cymru’n Daclus sut i ddefnyddio’r bladur a chafodd y gwirfoddolwyr hwyl fawr yn cael tro gyda’r teclyn!

Dywedodd un o’r gwirfoddolwyr a phreswylydd hir dymor Bryn Coed, Romee Heal: ‘Cafwyd diwrnod llwyddiannus iawn ar y cae gyda nifer o bobl yn helpu. Dwi’n edrych ymlaen i weld y ddôl wedi blodeuo a gobeithio bydd y plant ysgol yn mwynhau gweld y bywyd gwyllt yno. Mae’r cae yn fudd mawr i’r gymuned’.

Bydd diwrnodau gweithredu ar y cae yn cael eu cynnal yn rheolaidd yn y flwyddyn newydd.
Trefnwyd y diwrnod gan y Dref Werdd a Chymdeithas Gwelliannau Ffestiniog. Mae’r ddôl yn rhan o fenter y Dref Werdd i greu mannau gwyrdd yn y gymuned yn ogystal â chreu cyfleoedd hyfforddiant mewn sgiliau cadwraeth a chefn gwlad fel pladurio, torri llwyn a walio cerrig sych.

Cysylltwch os hoffech gymryd rhan yng ngweithgareddau Cae Bryn Coed neu os hoffech wybod mwy am brosiectau amrywiol y Dref Werdd.

Tacluso Tanygrisiau
Daeth grŵp o wirfoddolwyr brwdfrydig at ei gilydd hefyd yn Nhanygrisiau ar gyfer y digwyddiad 'Tacluso Tangrish'. Trefnwyd y diwrnod ar y cyd gan Y Dref Werdd a Cadwch Gymru'n Daclus, er mwyn i drigolion lleol gael y cyfle i lanhau’r gymuned a’r Afon Barlwyd.

Bu gwirfoddolwyr allan yn casglu ac ailgylchu sbwriel a mentrodd rhai unigolion dewr i mewn i'r Afon Barlwyd a cherdded ei hyd o Ffatri Metcalfe tuag at stad dai Hafan Deg. Casglwyd tua 5 bag o sbwriel a 5 bag o ddeunydd ailgylchadwy. Rhoddwyd y bagiau cadarn gan gwmni Huws Gray. Llenwyd llond trelar mawr gyda thameidiau mawr o bren, metel a nwyddau cartref diangen o'r afon.

Darparodd dwy o'r cymdeithasau tai lleol sef Grŵp Cynefin a Cartrefi Cymunedol Gwynedd ddwy sgip ar stad Hafan Deg i drigolion gael gwared ar eu heitemau diangen o’u cartref a gardd. Roedd cymorth gan dîm ailgylchu Cyngor Gwynedd er mwyn casglu a gwaredu’r gwastraff a deunyddiau ailgylchu wedi’r digwyddiad.

Fel diolch bach ar ddiwedd yr holl waith caled aeth y criw gweithgar i Gaffi Mari i gael paned a chacen. Dywed Manon Evans, un o drigolion Hafan Deg ers blynyddoedd:  'Dwi'n meddwl bod diwrnodau glanhau fel hyn yn wych ac roedd yn hwyl i gymryd rhan'. Fe welir rhai o’r criw ddaeth i helpu yn y llun.

Os hoffech chi ddechrau grŵp cymunedol eich hunain yn ardal Bro Ffestiniog, cysylltwch â n.
------------------------


Wedi'i addasu o erthyglau a ymddangosodd yn rhifynnau Hydref a Thachwedd 2015.
Dilynwch gyfres Y Golofn Werdd efo'r dolenni isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.