Y Dref Werdd

Cynefin a Chymuned i Blant
Erbyn hyn rydym yn bell i mewn i 2016; blwyddyn arall gyffrous o’n blaena'!

Ym mis Mai, mae’r Dref Werdd yn paratoi i gychwyn cwrs newydd fydd yn dod a nifer o gyfleoedd arbennig i blant Bro Ffestiniog.

Efallai eich bod yn cofio ychydig flynyddoedd yn nôl i Antur Stiniog ddatblygu cwrs i oedolion o’r enw Cynefin a Chymuned. Cwrs yn edrych ar hanes, treftadaeth, yr amgylchedd, byd natur a llawer iawn mwy yn ardal Bro Ffestiniog a thu hwnt. Daeth y syniad gwreiddiol wrth i Antur Stiniog hyfforddi nifer o bobl leol yn y maes gweithgareddau awyr agored fel mynydda, cerdded nordig, beicio a dringo, ac ati.

“Cerdded i fyny mynydd, nid fel soldiwr, ond fel bardd”.

Yng nghyfnod cyntaf Y Dref Werdd, efallai i chi gofio hefyd y Clwb Natur i blant ysgolion cynradd y Fro? Clwb oedd yn cyfarfod unwaith y mis i fynd ati i wneud sesiynau gwahanol yn yr awyr agoed ac i ddysgu am fywyd gwyllt a sgiliau newydd.

Fel dilyniant i’r Clwb Natur hwnnw, mae’r Dref Werdd yn bwriadu datblygu cwrs Cynefin a Chymuned i blant hynaf yr ysgolion cynradd, ar y cyd gyda’r sawl a oedd yn gyfrifol am ddatblygu’r cwrs i oedolion. Bydd cyfle i’r plant y tro hwn, nid yn unig i ddysgu am y holl bethau bendigedig sydd o’n cwmpas, ond cyfle i ddysgu nifer o sgiliau newydd wrth fynd ati i gymryd rhan mewn sesiynau ysgolion coedwig, chwilota am fwyd gwyllt, edrych ar ddaeareg a diwylliant yr ardal, chwaraeon awyr agored a chymryd rhan mewn gweithgareddau amgylcheddol fel clirio rhododendron a llawer iawn mwy.

Un peth fydd yn wahanol i’r Clwb Natur, ydi bydd pob plentyn sydd yn cymryd rhan yn y cwrs yn gweithio i gael tystysgrif Gwobr John Muir wrth gasglu gwybodaeth a lluniau er mwyn creu arddangosfa fydd ar agor i’r cyhoedd.

Erbyn heddiw, mae’r cwrs wedi cael ei hyrwyddo drwy ysgolion cynradd y Fro ac mae'r criw brwdfrydig wedi bod ar un ymweliad i ardal Llandecwyn dan arweiniad y naturiaethwr unigryw hwnnw, Twm Elias.
 

Am fwy o fanylion, cysylltwch â Daniel, Swyddog Prosiect Y Dref Werdd ar 01766 830 082, neu daniel@drefwerdd.cymru -neu mae croeso mawr i chi alw heibio am sgwrs unrhyw dro.
---------------------------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Ebrill 2016.
Dilynwch hanesion Y Dref Werdd efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Mae'r Dref Werdd yn ôl!

Rhan o erthygl am gynlluniau amgylcheddol Y Dref Werdd, o rifyn Mehefin.

Wedi cyfnod o seibiant, mae’r prosiect wedi llwyddo i sicrhau cyllid gan y Loteri Fawr am y tair blynedd nesaf dan y cynllun - ‘Datblygu Tref Werdd Ddyfeisgar’

Bydd cyfleoedd i drigolion Bro Ffestiniog gymryd rhan mewn nifer o brosiectau, fel lleihau defnydd o ynni yn y cartref, hyfforddiant sgiliau cefn gwlad, a chyfleoedd i wirfoddoli mewn gwahanol agweddau o’r gwaith.

Bydd y cynllun yn dilyn y llwyddiant a ddeilliodd o waith ‘Y Dref Werdd’ fel prosiect a gychwynodd yn ôl yn 2006. Nod hwnnw oedd sefydlu’r corff ac hefyd, i greu gweithgareddau fyddai’n helpu i wella amgylchedd Bro Ffestiniog, lleddfu tlodi ac adfywio’r ardal. Roedd y prosiect yn llwyddiannus iawn wrth ddatblygu nifer o gynlluniau penodol a oedd yn arloesol ac ymarferol. Datblygwyd llawer o bartneriaethau a oedd yn cynnwys asiantaethau cenedlaethol, mudiadau a grwpiau cymunedol ac unigolion. Bwriad y cynllun ‘Datblygu Tref Werdd Ddyfeisgar’ yw parhau gyda’r partneriaethau a’r gwaith hwnnw.

Cyn i’r prosiect gwreiddiol ddod i ben yn 2013, sefydlwyd dwy brif bartneriaeth a fydd yn parhau i ddatblygu’r gwaith, sef, ‘Partneriaeth Afonydd Bro Ffestiniog’ - a fydd yn ceisio codi safon ecolegol pedair afon benodol - Barlwyd, Bowydd, Dubach a Teigl, yn ogystal â’u cadw’n lân a thaclus. Bydd hefyd sesiynau addysgol am yr afonydd yn cael eu cynnig i ysgolion yr ardal.

Sefydlwyd y ‘Bartneriaeth Rhododendron’ hefyd a'r cam nesaf fydd ymgynghori efo’r gymuned leol a darganfod ffynhonellau ariannol i wneud ceisiadau i gychwyn ar y gwaith o'i reoli.

Bydd cynllun arall yn cyd-weithio â 90 o aelodau’r gymuned i gynnig hyfforddiant mewn sgiliau cadwraeth, a hynny drwy dargedu’r ifanc a'r di-waith, er mwyn eu helpu i sicrhau cyflogaeth yn y maes.

Yn dilyn llwyddiant y ‘Clwb Natur’ i blant ysgolion cynradd yr ardal, bydd y staff rwan yn ei ddatblygu ymhellach, trwy ddilyn yr hyn a ddeilliodd o’r cwrs ‘Cynefin a Chymuned’, a ddatblygwyd yn wreiddiol gan Antur Stiniog ar gyfer oedolion. Bydd cyfle i blant a phobl ifanc gymryd rhan i ddysgu am amrywiaeth o bynciau, yn cynnwys hanes, bywyd gwyllt, archeaoleg a threftadaeth ardal Bro Ffestiniog, a derbyn cymhwyster ar ddiwedd y cwrs.

[Bydd darllenwyr Llafar Bro hefyd yn cofio'r golofn fisol ar faterion amgylcheddol -Y Golofn Werdd- a ymddangosodd yn y papur am gyfnod, a'r rhifyn gwyrdd unigryw, yn hyrwyddo Gwyl yr Wythnos Werdd a'r Ffair Werdd. Gol.]

Dros y 3 mlynedd nesa' bydd 100 o deuluoedd yn cael arweiniad i leihau’r defnydd o ynni yn eu cartrefi ac arbed oddeutu £400 y flwyddyn. Bydd y prosiect hefyd yn cydweithio gyda theuluoedd i leihau’r maint o wastraff bwyd y maent yn ei daflu allan.

Cafwyd lawnsiad yn ‘Siop Antur Stiniog’ ar ganol Mehefin 16eg, lle cafodd unigolion, grwpiau cymunedol a mudiadau alw heibio i gael sgwrs ac i drafod y cynllun.

Mae pedwar aelod o staff wedi eu penodi o’r newydd, sef, Gwydion ap Wynn, Rheolwr y Prosiect, Meilyr Tomos, Swyddog Prosiect Ynni / Bwyd, Gwen Alun, Swyddog Prosiect Amgylcheddol a Maia Jones, Swyddog Cyswllt Y Dref Werdd.

Y Golofn Werdd

llun PW

Darn o erthygl gan Lowri Gwenllian Roberts,
un o sylfaenwyr Clwb Natur y Blaenau

 -darllenwch y cyfan yn Llafar Bro Medi.

Mae bod yn rhan o ddechrau'r Clwb Natur wedi bod yn brofiad anhygoel i mi. 

Fe ddysgom lawer ar ein dyddiau allan yn cynnal arolwg mamaliaid bychan yng Nghoed Cymerau gyda Ceri Morris, ymweliad â’r Seaquarium yn y Rhyl a cherdded Nordig efo Catrin……yng nglaw mawr Blaenau! Mae gymaint o brofiadau does ddim posib rhestru pob un ohonynt! 

Ond mae rhai eraill dal yn glir yn fy ngof fel ymweliad i warchodfa natur Gwaith Powdwr ym Mhenrhyndeudraeth gyda Rhydian Morris. Mae rheswm pam rwyf yn cofio'r profiad hwn. Aethom i gyd at lyn bach ar y safle. Yn fan hyn roddem yn chwilota yn y dŵr am bryfetach, mamaliaid bach a llawer, llawer mwy. Wedyn aeth un hogyn bach dros yr argae ac fe aeth pawb ar ei ôl. Roeddem i gyd yn hapus braf yn chwilota. Yn sydyn neidias pan glywson ni sgrech a splish splash yn y dŵr -fedrwch chi ddychmygu- roedd yr hogyn wedi trio dal llyffant ac wedi disgyn i mewn i’r dŵr rhewllyd! Nawr rydych yn gweld pam ei fod mor glir yn fy meddwl.

Profiad anhygoel arall cafodd Saskia a finna oedd bod ar y teledu ar raglen RhyfeddOD, S4C. 

Roeddwn yn dangos beth fedrwch chi ei ffeindio o gwmpas yr ardd, fel malwod, morgrug a lindys. 

Roeddwn wrth fy modd yno yn gwneud ffrindiau newydd ac yn dysgu llawer am natur. Ond mae yn siom nad yw’r clwb natur yn parhau. Hoffwn ddiolch i bawb am y profiadau melys!

Pytiau...

Ambell i ddarn o rifyn Medi.
Tamaid i aros pryd...

Arddangosfa Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog

Cynhaliwyd  arddangosfa lwyddiannus iawn unwaith eto gan Gymdeithas Hanes Bro Ffestiniog dros yr haf. Dymuna'r trefnwyr ddiolch o galon i bob un a fu'n gwirfoddoli fel gofalwyr ar ran y gymdeithas. 

Os na fuoch chi yn yr arddangosfa, cofiwch y gallwch wylio fideo poblogaidd y Gymdeithas –Stori Stiniog- ar You Tube. [Dolen ar y dde].

Bydd Rhamant Bro, cylchgrawn Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog, ar werth yn eich siopau lleol fis Tachwedd, yn llawn o erthyglau diddorol fel arfer. Dyma'r unig gylchgrawn blynyddol o'r fath a gyhoeddir drwy Gymru gyfan. 
Sicrhewch eich copi!

Gwobr Cymdeithas Cyfeillion Ysgol y Moelwyn

Mae’r gronfa wedi cyrraedd y nod. Y cyfanswm ar y pryd yw £5213. Tra y mae’r arian yn dod i mewn bwriedir wobrwyo disgyblion yr ysgol am gyfnod hwy na’r deg mlynedd gwreiddiol.

Clwb Rygbi Bro Ffestiniog

Mae’r tymor  newydd  wedi  cychwyn a Bro wedi cael dwy fuddugoliaeth. Curwyd Nant Conwy o 11 i 8, mewn gêm oedd yn ddigon blêr am gyfnodau, a'r tîm lleol yn chwarae efo dim ond tri dyn ar ddeg yn y pum munud olaf.   Curwyd Dolgellau yn yr ail gêm, o 25 i 17.

Y Golofn Werdd

Bu’n dymor prysur i Glwb Natur Bro Ffestiniog eto, gyda nifer o weithgareddau cyffrous wedi eu trefnu ar gyfer y criw brwdfrydig.

Bu’r clwb yn dal ac astudio mamaliaid bychain -fel llygod y maes, a llygod pencrwn- yng Nghoed Cymerau, a hefyd ar daith gerdded, ac yn dysgu sut i hel bwyd yn y gwyllt, cynnau tân, a chodi lloches rhag y tywydd, yng Nghoed y Brenin.

murlun newydd y Tap