Mil Harddach Wyt -ffarwel haf

Yn yr ardd
Cyngor amserol gan Eurwyn Roberts, Meithrinfa Blodau'r Felin. 

Yr Ardd Lysiau
Gellir hau letys, y math i sefyll allan yn y gaeaf, yn awr ond mae yn well rhoi rhyw gymaint o gysgod iddynt, fel cloche plastig.

Fel mae y llysiau yn cael eu clirio o'r ardd dechreuwch balu a rhoi hen dail neu gompost yno a'i droi i mewn i'r pridd. . .

Deilbridd -stwff mwya' gwerthfawr yr ardd. Allwch chi fyth gael gormod ohono yn yr hydref. Llun Paul W.

Yr Ardd Flodau
Fel gyda'r llysiau, clirio blodau blynyddol sydd wedi blodeuo yn yr haf. Fforchio dipyn ar y pridd ac ychwanegu gwrtaith fel growmore neu esgyrn, gwaed a physgod, a phlannu ar gyfer cael lliw yn y gwanwyn fel pansis a briallu, a gallwch hefyd blannu bylbiau rwan.

Os oes gennych blanhigion alpaidd bydd angen rhoi cysgod i rai o'r rhain rhag iddynt fynd yn rhy wlyb a defnyddio darn o wydr a'i osod uwchben y planhigion.

Mwcog rhosod yn cadw'r diddordeb yn yr hydref. Llun Paul W.

Os yw y rhosod wedi gorffen blodeuo, eu torri i lawr ychydig ond dim eu tocio. Dylid gwneud hynny yn y gwanwyn - pwrpas hyn yw eu hatal rhag cael eu malu gan wyntoedd yn ystod y gaeaf.

Cofio hefyd blanhigion sydd yn yr ardd ac sydd angen eu cadw mewn lle sydd ddim yn mynd i gael rhew: planhigion fel myniawyd y bugail (Pelargoniums) a choed drops (Fuchias) - eu torri i lawr ychydig a'u rhoi mewn potiau gyda phridd ffres a'u cadw ychydig yn wahanol. Cadw myniawyd y bugail yn sych a rhoi ychydig o ddŵr rwan ac yn y man i'r fuchias.
------------------


Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Hydref 2001. Dilynwch y gyfres efo'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde.

Blog Ar Asgwrn y Graig -lliw a llun yr hydref

Mil Harddach Wyt- A heuir, a fedir

Yn yr ardd efo Eurwyn.
Cyngor amserol gan Eurwyn Roberts, Meithrinfa Blodau'r Felin. Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Mawrth 1999.

Yn yr Ardd Lysiau

Plannu tatws. Llun- Paul W

Mae'r mis yma yn un prysur iawn yn gyffredinol yn yr ardd.

Gallwch hau pys a ffa rwan; betys hefyd. Ond cofiwch: dim ond hau os yw’r pridd yn addas. Mae hefyd yn fantais i osod gwydr neu blastig dros y rhesi er mwyn creu cysgod a chynhesu’r pridd.

Dyma hefyd yr amser i roi ychydig o datws cynnar i lawr. Cofiwch y bydd angen gwylio os bydd rhew nad yw'r gwlydd yn y golwg: gallwch godi pridd drostynt, neu ddefnyddio be maent yn ei alw yn ‘Fleece’. Mae digon o bapur newydd yn gwneud y tro hefyd.

Yn yr Ardd Flodau

Gallwch hau hadau blodau blynyddol fel blodau sêr (serenllys; aster), melyn Mair (marigold), salvia, ac ati.

Rhosyn mynydd. Llun- Paul W

Os oes gennych flodau ffarwel haf (llysiau'r fagwyr; wallflower) yn yr ardd, neu rosyn mynydd gallwch eu codi rwan a’u gwahanu, ac felly cael planhigion ychwanegol i’w plannu mewn mannau eraill yn yr ardd. Gofalwch eu dyfrio nes y byddent wedi sefydlu.


Codwch eirlysiau (lili wen fach) tra bydd y dail dal arnynt, a’u gwahanu er mwyn cael eu plannu nhw mewn llefydd eraill yn yr ardd.


Os ydych wedi hau pys pêr mewn potiau yn yr hydref, gallwch eu plannu allan rwan, neu hau rwan. Bydd llawer o blanhigion parhaol sydd yn yr ardd yn dangos tyfiant yn awr. Cadwch olwg arnynt rhag i falwod eu bwyta.


Efallai bydd y lawnt angen ei thorri os bydd y tywydd yn sych. Ei bwydo hefyd os oes tyfiant cryf. Cadwch olwg hefyd ar blanigion sydd yn y tŷ neu’r tŷ gwydr fel bydd y tywydd yn cynhesu gan y bydd y pry' gwyrdd yn amlwg ar y planhigion.

------------------------------------------

Gallwch ddilyn y gyfres trwy glicio'r ddolen isod, neu yn y Cwmwl Geiriau ar y dde. Diolch i Eurwyn o Feithrinfa'r Felin, Dolwyddelan.

Mae llawer mwy o hanesion garddio yn Stiniog ar wefan Ar Asgwrn y Graig hefyd.

Mil Harddach Wyt -paratoi am y gaeaf

Yn yr ardd efo Eurwyn.
Tachwedd.

Yn yr ardd lysiau.
I’r rhai ohonoch sydd a bresych haf yn dal yn yr ardd, cofiwch eu tynnu fel bo’r angen yn awr. Hefyd tynnu dail sydd wedi crino oddiar blanhigion Ysgewyll Brusels i atal pydredd.
 
Edrych drwy nionod sydd yn cael eu cadw mewn storfa a thynnu allan rhai sydd yn mynd yn ddrwg.

Os am gael riwbob cynnar, rhowch wreiddyn rwan mewn potyn, mewn lle cynnes a chadw’r coesau mewn lle tywyll fel maent yn tyfu.

Mae hefyd yn amser i blannu coed ffrwythau hefyd a chymryd toriadau eto o Eirin Mair.

Yn yr ardd flodau.
Os am flodau cynnar pys pêr, rhaid hau y mis yma a chofio ar ôl hau bod llygod bach yn hoff iawn o’r had, felly cadwch y potiau allan o'u cyrraedd. Cadw’r planhigion mewn potiau a gofalu nad ydynt yn rhewi.

Codi tatws y Dahlia yn awr a’u sychu er mwyn eu cadw dros y gaeaf. Gwneud yr un fath efo blodau’r Cleddyf.

Rhoi llai o ddŵr i blanhigion tŷ ond dal i roi gwrtaith i’r rhai sydd yn dal i flodeuo. Dod a bylbiau sydd wedi eu plannu mewn potiau i mewn i’r tŷ, hefyd plannu rhagor. Torri i lawr blodau Mihangel (Chrysanthemums) i ryw 6 neu 8 modfedd a chodi y gwreiddiau, glanhau y pridd oddi arnynt a’u rhoi mewn bocs gyda phridd newydd (potting compost) a’u cadw mewn lle oer (mwy am hyn ddechrau’r flwyddyn nesaf).

Yn gyffredinol, mae angen glanhau yr ardd o hen blanhigion a dail a’u rhoi ar y domen gompost neu eu llosgi. Hefyd golchi’r tŷ gwydr gyda rhywbeth fel Armillatox neu Jeyes Fluid.

Mae angen hel dail sydd wedi disgyn oddiar goed rhosod a’u llosgi yn enwedig pan mae y smotyn du arnynt gan gofio os y gadewch hwy, eu bod yn debygol o heintio'r coed y flwyddyn nesaf eto.

Hefyd rhaid dyfrio o dan y coed efo Armillatox, a phlannu coed rhosod newydd rwan.
-----------------------------------

Ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Tachwedd 1998.

[Lluniau PW]

Mil Harddach Wyt -ail hau a thoriadau

Erthygl arall o golofn arddio Eurwyn Roberts, Meithrinfa Blodau'r Felin. Dyma ddarn a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 1999.

Yn yr Ardd Lysiau.
 
Os ydych wedi codi'ch tatws cynnar gellir hau eto a rhoi maip rhuddygl, spinach a phys yn eu lle i gael dilyniant eto tan yr Hydref. 

Tynnwch ddail sydd wedi mynd yn felyn ar waelod planhigion tomato ac hefyd torri y blaen-dyfiant pan mae y planhigion wedi cyrraedd pen y canseni neu rhyw chwech neu wyth o setiau o flodau. Cymerwch doriadau o berlysiau fel saets a theim. 

Bydd rhaid hefyd rhoi sylw i goed ffrwythau fel cyraints duon a thorri yr hen frigau sydd wedi ffrwytho i roi lle i rai newydd at y flwyddyn nesaf. 




Yn yr Ardd Flodau. 

Cymerwch doriadau o blanhigion Ceinan (Carnation) a pines, blodau Mihangel (Chrysanthemums) sydd yn biodeuo at y Nadolig hefyd. 

Bwydwch y coed rhosod gyda bwyd pwrpasol i rosod fel Top Rose. 

Gellir rhannu gwreiddiau blodau'r enfys (Iris) a'u hail blannu. Dylid torri blodau pys pêr yn rheolaidd. Mae yn amser da hefyd, yn enwedig at ddiwedd y mis hwn a mis Awst i gymryd toriadau o blanhigion Myniawyd y Bugail, neu big yr aran (Geraniums) os am gael planhigion da at y flwyddyn nesaf. 


Bydd rhai ohonoch yn mynd i sioeau blodau fydd yn cael eu cynnal ym mis Awst. Efallai y caf weld rhai ohonoch yno, yn enwedig Sioe Sir Feirionnydd yn Harlech [26ain eleni, 2015 -gol]. 

-----------------------------------------------------
Addaswyd yr uchod ychydig i adlewyrchu'r ffaith ei bod bellach yn fis Awst (ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 1999).

Lluniau gan PW.

Gallwch ddilyn y gyfres i gyd trwy glicio ar ddolen isod neu yn y Cwmwl geiriau ar y dde.
 

Mil Harddach Wyt

Yn y nawdegau, bu Eurwyn Roberts, o Feithrinfa Blodau’r Felin, Dolwyddelan, yn cyfrannu colofn arddio yn fisol yn Llafar Bro. Dyma golofn a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 1998, sydd yr un mor berthnasol eleni.

Gorffennaf


YN YR ARDD LYSIAU
Gallwch hau moron eto a phys; hefyd hau bresych ar gyfer y gwanwyn. Codi nionod bach (sets) a'u sychu ar gyfer eu defnyddio yn y gaeaf. Bydd angen chwynu yr ardd lysiau yn gyson yn enwedig ar ôl tywydd gwlyb.

YN Y TŶ GWYDR
Bwydo'r tomatos unwaith yr wythnos gyda gwrtaith sydd yn uchel mewn potash (ee Phostrogen). Mae'n rhaid hefyd gwylio am y pry' gwyrdd a rheoli fel bo'r angen. Gall y pry' gwyn fod yn fwy o broblem gan na ellir rheoli’r wyau mor hawdd a gan eu bod yn deor bob rhyw bedwar diwrnod mae angen rheoli’n aml. Mae planhigion marigolds (tagetes) yn arbennig yn atal rhyw gymaint rhag i'r pry gwyn ddod i'r tŷ gwydr ac mae’n rhaid eu plannu yn yr un pridd â'r tomatos.

Pan mae'r tywydd yn boeth mae'n werth rhoi dŵr ar y llwybrau yn y ty gwydr. Mae hyn yn wirioneddol werth ei wneud os ydych yn tyfu ciwcymerau: mae rhain yn hoff iawn o leithder yn yr aer.

YN YR ARDD FLODAU
Gwaith pwysig y mis yma yw mynd drwy’r ardd flodau a thorri'r rheini sydd wedi darfod i'w hatal rhag cynhyrchu had ac felly byrhau y tymor blodeuo. Mae angen hefyd torri blodau ar y pys pêr yn gyson. Mwya'n byd o flodau a dorrir mwya'n y byd o flodau y cewch chi ar y planhigion. Bwydwch yr ardd hefo gwrtaith uchel mewn potash.

Tociwch lwyni sydd wedi gorfIen blodeuo megis banadl a  Wisteria.

Mae’n amser i gymryd toriadau oddi ar lwyni fel y tri-lliw-ar-ddeg a'r ffug oren (Philadelphus). Rhowch y toriadau mewn pot, mae'n fantais eu cadw mewn lle cynnes iddynt wreiddio ynghynt.

llun- PW

Cofiwch hefyd beidio ac anghofio’r fasged grog. Mae'n rhaid dyfrio rhain o leiaf unwaith y dydd; mwy efallai os bydd y tywydd yn boeth. Mae gwynt yn unig yn sychu basged grog. Bwydo hefyd yn aml; ddwy neu dair gwaith yr wythnos. Mae gwrtaith mewn rhai basgedi sydd yn para am dri neu bedwar mis.

Os nad ydych wedi hau had blodau'r fagwyr (wallflower) a’r penigan (sweet william), mae angen gwneud yn awr. Hau yn yr ardd a'u trawsblanu i resi rhyw wyth modfedd oddiwrth eu gilydd. Y man gorau os yn bosib yw lle yr ydych wedi codi tatws cynnar. Bydd angen symud rhain eto i'r ardd flodau er mwyn cael lliw yn yr ardd ddechrau'r haf nesaf.

------------------
Yn ôl cyfweliad a wnaeth Eurwyn efo’r papur yn haf 1998, agorwyd y feithrinfa ym mis Mawrth 1994, ond mae o wedi ymhel â phlanhigion erioed. Ei dad, y diweddar Bob Roberts, ysgogodd ei ddiddordeb; ei brif ddiddordeb ef oedd tyfu llysiau. Cyn mentro i sefydlu’r busnes, ymddangosodd Eurwyn ar raglen Heno, ac ar raglenni Radio Cymru, yn trafod garddio. Dywedodd Eurwyn bryd hynny taw un o agweddau mwyaf diddorol y busnes oedd cystadlu a beirniadu mewn sioeau fel Sioe Môn. “Ond y sioeau bach yw’r rhai mwyaf cystadleuol, ac mae’r sioeau hyn yn gyson o safon uchel ac yn aml yn well na’r sioeau mawrion.” 

Erbyn hyn, mae Eurwyn wedi bod yn beirniadu’r gystadleuaeth arddio -Blaenau yn ei Blodau- yn Stiniog. Pwy aiff a hi eleni ‘sgwn i?



Bydd mwy o'r gyfres yn ymddangos dros y misoedd nesa'.